ءبىلىم • 04 ءساۋىر, 2024

«سەرپىننىڭ» سەرپىنى قانداي؟

260 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

«سەرپىن» باعدارلاماسى الەۋمەتتىك جوبا رەتىندە 2014 جىلدان بەرى ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. بۇل – ستۋدەنت جاستاردى الەۋمەتتىك قولداۋ جانە ەلى­مىزدەگى وقۋ كوشى-قونىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەنگىزىلگەن باع­دار­لاما. باعدارلامانىڭ قازىرگى «اياق الىسى», جۇمىس بارىسى قانداي؟ قاي ۋني­ۆەرسيتەتتەردە جوبا ءساتتى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر؟ جوبانىڭ يگىلى­گىن كورگەندەر بار ما, ولار نە دەيدى؟ تاقىرىپتى تارقاتىپ, شولۋ جاساپ كوردىك.

«سەرپىننىڭ» سەرپىنى قانداي؟

كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»

10 جىلدىق تاريحى بار باعدارلاما ەلىمىزدىڭ حالقى تىعىز ورنالاسقان وڭ­تۇس­تىك وڭىرلەرىندەگى جاستاردى كادر جەتىس­پەۋشىلىگى بار ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك, باتىس جانە شىعىس وڭىرلەرىندە وقىتىپ, جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان. بۇل باعدارلاما العاشىندا پەداگوگيكالىق ماماندىقتار بويىنشا ىسكە اسىرىلدى, كەيىننەن ونىڭ اياسى كەڭەيتى­لىپ, تەحنيكالىق جانە اۋىلشارۋاشىلىق ماماندىقتار دا قامتىلا باستادى.

الەۋمەتتىك باستاما اياسىندا «سەرپىن» باعدارلاماسىمەن مامان دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – ى.التىن­سارين اتىنداعى ارقالىق پەداگوگي­كا­لىق ينستيتۋتى. 2015 جىلى اتالعان الەۋ­مەتتىك جوبا بويىنشا العاشقى تالاپ­­كەرلەرىن قابىلداعان وقۋ ورداسىن سوڭعى بەس جىل ىشىندە 700-گە جۋىق تۇلەك تامامداعان. الەۋ­­مەتتىك باعدارلامانىڭ تالاپتارىنا سايكەس, گرانتتىق نەگىزدە وقۋعا تۇسكەن ستۋدەنت 4 جىلدىق بىلىمنەن كەيىن سول وڭىردە جۇمىسپەن وتەۋگە مىندەتتى.

ابۋداللاح وماربەكوۆ – «سەرپىن» باع­دارلاماسىنىڭ تۇلەگى. ول 2021 جىلى «ماتەماتيكا مۇعالىمى» ماماندىعىن بىتىر­گەن. ءۇش جىلدان بەرى اتالعان باعدارلاما بويىنشا مىندەتىن وتەپ, ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ا.وماربەكوۆ قازىر ارقالىق قالاسىنداعى ى.التىنسارين اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازياسىندا ماتەماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. Altynsarin institute-نىڭ «سەرپىندىك» تۇلەگى سوڭعى يننوۆاتسيا – جاساندى ينتەللەكتىنىڭ كومەگىمەن ساباق بەرەدى.

«جاساندى ينتەللەكتىنى انىقتاما, تەو­رەما ايتۋدا قولدانامىن, وقۋشىلار جاق­سى قىزىعادى, ولاردىڭ نازارىن اۋدارادى. ەگەر بالا ساباققا قىزىعا قاتىسىپ, جاقسى تىڭداپ, ەسىندە ساقتاي السا, ءبىلىم ساپاسى دا كوتەرىلەدى. مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ جاساندى ينتەللەكتىنى فانتاستيكا ەمەس, ءومىردىڭ اقيقاتى ەكەنىن ايتتى. ياعني ءبىز جاڭا ومىرگە قادام باسىپ جاتىرمىز. وسىعان وراي, مەن ءوز جۇمىسىمدا زاماناۋي جەتىستىكتەردى قولدانۋدى قۇپ كوردىم, ءبىلىم مەن جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ينتەگراتسياسى باعىتىن دامىتىپ ءجۇرمىن. جالپى, وسى جۇمىسىم بار, وعان وسىعان دەيىنگى وقۋىمدى قوسقاندا 7 جىلدان بەرى سولتۇس­تىك وڭىردە ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىن. بيىل ءۇشىنشى جىل «سەرپىن» باعدارلاماسى­نىڭ تالابى بويىنشا جۇمىسپەن وتەپ كەلەمىن. بولاشاقتا دا وسىندا قالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن», دەيدى ا.وماربە­كوۆ. «جىلدىڭ ۇزدىك مۇعالىمى» اتانعان ول قازىر مەكتەپتە وقۋشىلار­مەن ماتەماتيكانىڭ ءارتۇرلى اسپەكتىلەرى مەن ونىڭ قولدانىلۋى جانە ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋ, ناقتى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ماتەماتيكالىق مودەلدەردى ازىر­لەۋ سياقتى تاقىرىپتاردا عىلىمي زەرت­تەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. شا­كىرتتەرىمەن بىرگە ۇزدىك ناتيجەلەرگە قول جەت­كىزگەن, حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپازى اتانىپ تا ۇلگەرگەن. ءاردايىم ءوزىن دامىتۋ ءۇشىن پەداگوگيكالىق بىلىكتىلىگىن ۇنەمى, ۇزدىكسىز جەتىلدىرىپ كەلەدى.

س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاق­ستان ۋنيۆەرسيتەتىندە (Amanzholov Uni­ver­sity) «سەرپىن» باعدارلاماسىمەن الماتى, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, جامبىل, تۇر­كىس­تان, جەتىسۋ وبلىستارىنىڭ جاستارى تە­گىن ءبىلىم الىپ, ءوزى قالاعان ورىندارعا جۇ­مىسقا ورنالاستى. ءتىپتى العاش «سەرپىن» باع­دارلاماسى باستالعان ساتتە وقۋعا ءتۇسىپ, وسى جوبانىڭ اياسىندا ءبىلىم العانداردىڭ الدىڭعى قاتارى بۇگىندە دوكتورانتۋرادا ءبىلىمىن جالعاستىرىپ جاتىر. 2020-2021 وقۋ جىلىندا وسى باعدارلامانىڭ اياسىندا ۋنيۆەرسيتەتتى 30 ستۋدەنت ءتامام­داسا, 2023-2024 وقۋ جىلىندا 100-گە جۋىق «سەرپىندىك» جاس Amanzholov University-ءدى تاڭداعان.

اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاراتقان اق­پا­راتىنا سۇيەنسەك, 2014 جىلدان بەرى 1700-دەن اسا ءبىلىم الۋشى Amanzholov University-ءدى اياقتاپ, ۇلكەن ومىرگە قادام باستى. شىعىس ءوڭىردى تاڭداعان تالاي جاس وسى ايماقتىڭ ەكونوميكاسىن ىلگەرىلەتۋگە ۇلەس قوسىپ, ءبىلىم سالاسى­نىڭ قازانىندا قايناپ جاتىر. ولاردىڭ ارا­سىندا شىعىسقا ءسىڭىسىپ, ءبىرجولا تۇ­راق­تاپ جاتقان جاستاردىڭ دا قاراسى قالىڭ. بۇعان Amanzholov University-دەگى اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسىنىڭ بەلسەندى ىسكە اسىرىلۋى, جاھاننىڭ ۇزدىك 200 جوعارى وقۋ ورىندارىمەن سەنىمدى ىنتىماقتاستىق ورناتۋى, ستۋدەنتتەردى تاجىريبەدەن وتكىزۋگە ەرەكشە دەن قوياتىنى سەبەپ بولىپ وتىر. جالپى, «سەرپىن» باع­دارلاماسىنىڭ كەڭ اۋقىم الۋىنا, اتال­عان باعدارلامامەن وقۋعا تۇسكەن جاس­تار­دىڭ وسى ۋنيۆەرسيتەتتى تاڭداۋىنا ستۋ­دەنتتەردىڭ وزدەرى دە مول سەپتىگىن تيگىزىپ كەلەدى. تۇركىستان, قىزىلوردا, جەتىسۋ, الماتى, جامبىل وبلىس­تارىنىڭ قىز-جىگىتتەرى جىل سايىن قىس­قى, جازعى دەمالىس ۋاقىتتارىندا وزدە­رىنىڭ جەرلەس تالاپكەرلەرىنە كاسىپتىك باع­دار بەرۋ جۇمىسىن وتكىزۋدى داستۇرگە اينالدىرعان. بيىلعى وقۋ جىلىندا باعدارلاما بويىنشا ونىنشى لەكتى قابىلداعان Amanzholov University-دە باع­دارلاما اياسىندا كادرلار دايارلاۋ ءبىلىم باعدارلامالارىنىڭ 15 توبى بويىنشا, ونىڭ ىشىندە 23 ءبىلىم باعدارلاماسى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. اتالعان جوعارى وقۋ ورنىندا «سەرپىن» باعدارلاماسىمەن وقىپ جۇر­گەن, وقىعان 50-دەن اسا ستۋدەنت رەسپۋبليكا­لىق بايقاۋلار مەن وليمپيادالاردىڭ جەڭىمپازى اتانىپتى.

ال س.تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە 2015 جىلدان بەرى «سەرپىن» باعدارلاما­سى بو­يىنشا 600-گە جۋىق جاس ءبىلىم الدى. 10 جىل بۇرىن باستاۋ العان باعدارلاما­مەن س.تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە ستۋدەنتتەر اۆتوماتتاندىرۋ جانە باسقارۋ, ين­جە­نەرلىك جۇيەلەر جانە جەلىلەر, اقپا­رات­تىق جۇيەلەر, ساۋلەت, ازىق-ت ۇلىك ونىم­دە­رىن ءوندىرۋ تەحنولوگياسى جانە وزگە ماماندىقتار بويىنشا وقيدى.

«سەرپىن» باعدارلاماسىنىڭ ماقساتى – ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىن بارىنشا تەرەڭدەتىپ, بارلىق ايماقتاردى, ونىڭ ىشىندە حالىق تىعىز ورنالاسقان وبلىستاردى قامتۋ. ستۋدەنتتىك جاستاردىڭ كوشى-قونى ەسە­بىنەن ءبىز كادر تاپشىلىعىن ازايتىپ قانا قويماي, ءبىر-بىرىنەن الىس وڭىرلەردە تۇراتىن جاستار اراسىندا بايلانىس پەن ديالوگ الاڭىن قامتاماسىز ەتەمىز», دەيدى س.تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەركىن سادىقوۆ.

اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بەرگەن اقپا­راتىنا قاراعاندا, «سەرپىن» باعدارلاما­سى اياسىندا مەملەكەتتىك گرانت بويىن­شا وقۋعا تۇسكەن تالاپكەرلەر جاتاقحانا­مەن تولىق قامتىلادى. وسىعان قوسا, ولار وقۋ­دى اياقتاعان سوڭ ەڭبەكپەن قامتۋ بويىن­شا كومەك الۋعا قۇقىلى. نەگىزى جۇمىس كۇشى كوپ وڭىرلەردە جاستار اراسىندا جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ, كاسىبي كادر­لاردى تولىقتىرۋ ماقساتىندا قورعا الىنعان بۇل باعدارلاما وڭىرلەردەگى عىلىمي الەۋەتتىڭ ارتۋىنا دا سەپتىگىن تيگىزىپ جاتىر ەكەن. ويتكەنى «سەرپىن» باع­دارلاماسىمەن باكالاۆرياتتى بىتىرگەن­دەر اراسىندا كەيىن ىزدەنىس اياسىن كەڭەي­­تىپ, عىلىمعا باعىت الاتىندار بار. سو­نىڭ ءبىرى  –  «سەرپىن» باعدارلاماسىمەن س.تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ جۇر­گەن ستۋدەنت ديلناز قانىبەكقىزى: «مەن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ تەحنولو­گياسى ماماندىعى بويىنشا ءۇشىنشى كۋرس­تا وقيمىن. بۇل باعىت جوعارى سۇرا­نىس­قا يە. وقۋىمدى تامام­داعان سوڭ العان ءبىلىمىمنىڭ ارقا­سىندا عىلىمي ەڭبەككە ارالاسسام دەيمىن. ماگيستراتۋراعا تۇسكىم كەلەدى», دەيدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار