اسەمنىڭ قۇداي قوسقان قوساعى وسىدان ءبىر جارىم جىل بۇرىن دەنساۋلىعى كەنەتتەن سىر بەرىپ, كوز جۇمىپتى. ارتىندا قالعان ءۇش ۇل, ەكى قىزىن جەتكىزۋ ەندى انانىڭ يىعىنا ارتىلدى. ۇلكەن قىزى 5-سىنىپتا وقيدى. بۇگىندە تىرلىككە جاراپ قالعان قىز اناسىنىڭ ناعىز قولعاناتى بولعان. ءسۇت كەنجەسى, ۇلى ەكى جاسقا ەندى تولدى. قايعىلى جاعدايدان كەيىن اتا-ەنەسىمەن قايتادان بىرگە تۇرا باستاعان. كۇيەۋى جەكە «كاماز» كولىگىمەن كارەردەن قۇم, شاعال تاس ساتىپ وتباسىن باققان. اسەمنىڭ نەگىزگى ماماندىعى – باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى. الايدا ءوزىنىڭ ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەمەگەن. كۇيەۋى ءوزىم باعامىن, بالا-شاعانى قاراپ ۇيدە وتىر دەگەن سوڭ, ەرىنىڭ ايتقانىن تىڭداپ ەشقايدا شىقپاعان. ءبىر كۇنى اسەم جولداسىنا قولقا سالادى. «ۇيدە بوسقا وتىرعانشا, ءبىر كاسىپپەن اينالىسايىن. قازىر مەملەكەت جاس كاسىپكەرلەرگە جاقسى كومەكتەسىپ جاتىر. سول جاردەمدى ءبىز دە الايىق, ۇكىمەتتىڭ بەرگەن مۇمكىندىگىن پايدالانىپ قالايىق», دەيدى. بۇل ۇسىنىس ەرىنە ۇناپ, ايەلىنىڭ يدەياسىن قولداي تۇسەدى. ەكەۋى ويلانا كەلە اتاكاسىپ – مال شارۋاشىلىعىن تاڭدايدى.
بيزنەس-جوسپار قۇرىپ, مال قورا سالىپ, 2022 جىلدىڭ قاراشا ايىندا قالالىق اكىمدىك ۇيىمداستىرعان گرانتتىق كونكۋرستا جەڭىمپاز اتانادى. شوتقا 1 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات تۇسكەن بويدا كۇيەۋى مال بازاردان 3 سيىر ساتىپ اكەلەدى. ارتىلعان اقشاعا پرەستەلگەن ءشوپ العان. كەلەسى جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ اسەم سيىر ساۋىپ, كاسىپكەرلىك سالاسىنا العاشقى قادامىن جاسايدى. مىنە, سودان بەرى زەڭگى بابا ءتولى بۇل وتباسىنىڭ تابىس كوزىنە اينالدى.
اسەمنىڭ مايلى ءسۇتى مەن ايرانىنا اۋىل جۇرتى ابدەن ۇيرەنىپ, ونىڭ راقاتىن دۇكەنشىلەر دە كورىپ وتىر. سيىرلارى تولدەپ, ەكى جىل ىشىندە ءىرى قارا سانى توعىزعا جەتتى. ۇرعاشىمەن بىرگە اراسىندا ەركەك بۇزاۋلار دا بار. ونى اسەم الداعى ۋاقىتتا بورداقىلاپ ساتقىسى كەلەتىنىن ايتتى. تەك ايران, ءسۇت ەمەس, جازداي قۇرت جاساپ تا ساتادى. «الماقتىڭ دا سالماعى بار» دەمەكشى, قولعا تيگەن گرانت قاراجاتىن ماقساتىنا ساي جۇمساپ جاتقانىن ارنايى كوميسسيا جىلىنا 3–4 مارتە كەلىپ تەكسەرىپ كەتەدى ەكەن. گرانتپەن باستاعان كاسىبى بويىنشا كەلىنشەكتىڭ ءوزى دە بىلتىر 4 رەت ەسەپ بەرگەن. سونىمەن بىرگە جەكە كاسىپكەرلىك تولقۇجاتىنىڭ نەگىزىندە تاپقان تابىسىنا قاراي مەملەكەتكە سالىق تولەپ تۇرادى.
«العاشقىدا ىشتەي جۇرەكسىنۋ بولعانى راس. باستاعان كاسىبىمىز بولماي قالسا نە ىستەيمىز دەپ قورقا بەرەتىنمىن. ءىستىڭ كوزىن تاپقان سوڭ, قورقىنىشىم سەيىلدى. تۇسىنگەنىم, كاسىپكەرلىك سالاسىندا تاۋەكەل مەن باتىلدىق كەرەك ەكەن. قازىر جەمشوپ قىمبات. سول ءۇشىن كوپ ادام بۇل كاسىپكە بارا بەرمەيدى. سيىر ساۋىپ پايدا تاۋىپ كەتكەنىم, مۇمكىن, بالا-شاعانىڭ نەسىبەسىنە قاراي بولعان شىعار. ونىڭ ۇستىنە مال باعۋ توزىمدىلىك پەن ەڭبەكقورلىقتى دا قاجەت ەتەدى. ءوزىم اۋىلدىق جەردىڭ قىزى بولعاندىقتان كىشكەنتايىمىزدان مالعا قاراپ وستىك. سوندىقتان اتاكاسىپتى جالعاستىرۋ مەن ءۇشىن اسا قيىندىق تۋعىزبادى. ارينە, ايران-ءسۇت ساتىپ شەكەمىز شىلقىپ كەتپەسە دە, ۇستىنەن قالعان پايدا بالا-شاعانىڭ تاماعىنا جەتىپ, ونشا-مۇنشا شىعىنداردى جاۋىپ وتىر. كۇيەۋىمنىڭ ريزاشىلىعىمەن باستاعان كاسىبىمدى تاستاماي, ءارى قاراي دامىتىپ, بيزنەسىمدى كەڭەيتە تۇسسەم دەپ ارماندايمىن», دەيدى اسەم.
جۋىردا قالاداعى «كورمە ورتالىعىندا» گرانت قاراجاتىنا ءبىر كاسىپتى قولعا العان ازاماتتاردىڭ ونىمدەرىن ناسيحاتتاۋ, تانىستىرۋ ءۇشىن ارنايى كورمە ۇيىمداستىرىلدى. سول ءىس-شاراعا اسەم دە قاتىستى. ۇلكەن پاۆيلونعا قاز-قاتار جايعاسقان شاعىن كاسىپكەرلەر ءوز ونىمدەرىن كەلۋشىلەر نازارىنا ۇسىندى. سولاردىڭ ىشىندە كاسىپكەر كەلىنشەكتىڭ ءتاتتى ايران-ءسۇتى مەن قۇرتىن «دوني» كومپانياسىنىڭ باسشىسى ەرەكشە ۇناتىپ, ءوزىنىڭ بالمۇزداق شىعاراتىن زاۋىتىنا قالاعان مولشەردە شيكىزات الىپ تۇرۋ ءۇشىن اسەممەن ارنايى مەموراندۋمعا وتىردى. وسىلايشا, قايسار كاسىپكەر كاسىبىڭە ادال بولساڭ, ەڭبەكقورلىق تانىتساڭ, تۇبىندە ايتەۋىر ماقساتىڭا جەتەسىڭ دەگەن قاعيدانى كوپشىلىككە تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى.
شىمكەنت