جۋىقتا ۇلانباتىر قالاسىنا بارعان ساپارىمىزدا شاھار شەتىندە قونىس تەپكەن اسكەري مۋزەيدەن جوعارىداعى قولادان قۇيىلعان شاعىن زەڭبىرەكتى كوردىك. ءاتۇستى شايقاستاردا قولدانۋعا ىڭعايلى بۇل قارۋدىڭ ۇزىندىعى 44,2 سم بولسا, سالماعى 1575 گر ەكەن. سىرتىنا كونە قىتاي جازۋى بادىزدەلگەن. ول جازۋدا بۇل شاعىن زەڭبىرەك 1372 جىلى جاسالعانى تۋرالى دەرەك بار. جادىگەر 1958 جىلى دورنود ايماعىنىڭ ءحولونبۇيىر ولكەسىندەگى ەسكى قونىستان تابىلىپتى. 1996 جىلى اسكەري مۋزەي قورىنا الىنعان. قازىر كورمە زالىندا تۇر.
وسى ورايدا ايتپاعىمىز – مۇنداي شاعىن قول زەڭبىرەكتى قازاق باتىرلارى دا قولدانعان. وعان دالەل «قوبىلاندى باتىر» جىرىنىڭ س.ءدىلمانوۆتان جەتكەن نۇسقاسىندا, بيلىگى بەكەم, بەدەلى ۇلكەن قالماق حانى التىن باعانا ورناتىپ, ونىڭ باسىنا التىن جامبى ءىلىپ قويىپ, «كىم دە كىم التىن جامبىنى اتىپ تۇسىرسە, سول مەرگەنگە قىزىم قۇرتقانى قوسام» دەپ شارت قويىپتى. كۇللى مەرگەندەر جينالىپ, بىرنەشە اي بويى قينالىپ جامبىنى اتىپ تۇسىرە المايدى. بۇل حاباردى ەستىپ قوبىلاندى باتىر كەلەدى:
«بۇلايشا دەپ قوبىلاندى,
ات ۇستىندە تۇرادى.
زەڭبىرەگىن قوندىرىپ,
وڭ تىزەگە قويادى.
كوز جەتپەيتىن قاباعىن,
ۇزەيىن دەپ ساباعىن,
تولعاي تارتىپ قالادى.
ءبىر اتقاننان قالدىرماي,
قالماقتىڭ التىن قاباعىن
ءۇزىپ جەرگە ءتۇسىردى».
وسى ورايدا, جوعارىداعى قازاق زەڭبىرەگى تۋرالى قارۋتانۋشى مامان قاليوللا احمەتجاننىڭ پايىمداۋىنا قاراعاندا, بۇل زەڭبىرەك ەكى نەگىزگى كونسترۋكتيۆتىك بولىكتەن تۇرادى ەكەن. ونىڭ ءبىرىنشى بولىگىن «قازىنا», ەكىنشى بولەگىن «وقپان» اتايدى. ءدارى زەڭبىرەكتىڭ قازىنا جاعىنا سالىنىپ, ونىڭ تۇبىندەگى تەسىك ارقىلى وت بەرىلەدى. ول وعىن «توپ» («دوپ») دەپ اتايدى.
