ياعني ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە يمپەريا قۇرعان عۇن بابالارىمىزدان قالعان ءىز كوپ. سونىڭ ءبىرى – ولاردىڭ قورعان-كەشەندەرى. الەمدە وسىنداي ءىرى 13 قورعان بار. وسىلاردىڭ 9-ىنا قازبا جۇمىسى جۇرگىزىلگەن. ناتيجەسىندە, 30 مىڭعا جۋىق ءىرىلى-ۇساق ارتەفاكت تابىلىپتى. وسىلاردىڭ 5-ەۋى ساداق, ياعني عۇن ساداعى. جۋىقتا ۇلانباتىر قالاسىنا بارعان ساپارىمىزدا شىڭعىس حان مۋزەيىنەن ءبۇتىن كۇيدە تابىلعان عۇن ساداعىن (بەس ساداقتىڭ ءبىرى) كوردىك.
اتالعان جادىگەرگە قاتىستى جاڭعىرتپا جاساعان مامان, «ەرين گۋرۆان ناادام» («ەر جىگىتتىڭ ءۇش ونەرى») اتتى جەكەمەنشىك كومپانيا جەتەكشىسى باتمۋنكە ءتومورحۋدىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل وتە جاقسى جاسالعان, عىلىمي تىلمەن ايتقاندا, «عۇنداردىڭ كۇردەلى ساداعى» ەكەن.
جادىگەر تۋرالى سيپاتتامادا: ساداقتىڭ وزەگى – اعاش, استارى – ءمۇيىز, جون تارتەسىنە تارامىس جەلىمدەلىپ جاسالعان. سوندىقتان ء«مۇيىز استارلى, تارامىس قاپتامالى» ساداق دەپ اتالادى. مۇنداي ساداقتىڭ ەرەكشەلىگى – ات ۇستىندە وتىرىپ, قوزعالىستاعى نىساندى اتۋعا قولايلى. ونىڭ سىرتىندا سۇعى ۇزىن, ءيىنى قىسقا بولعاندىقتان مەرگەن ارتىنا بۇرىلىپ نەمەسە ەكى قاپتالىنا كەزەك-كەزەك اۋدارىلىپ, قيمىل جاساپ اتۋعا قولايلى. ۇزىندىعى 140-160 سم شاماسىندا دەپ جازىلعان.
«ازيا قۇرلىعىندا كەزەكتەسىپ ۇلىس قۇرعان كەيىنگى تۇركى, ۇيعىر, قيماق, قىرعىز, موڭعولدار وزدەرىنىڭ ساداعىن العاشقى ءدال وسى عۇن ساداعى نەگىزىندە دامىتتى. مىسالى, ب.ز. V-ءVى عع. پايدا بولىپ, جۇرتتى اۋزىنا قاراتقان «تۇركى ساداعى» – وسىنىڭ جالعاسى. ساداقتىڭ سەرپىنى قاتتى بولۋ ءۇشىن تۇركىلەر عۇن ساداعىن ءسال كىشىرەيتىپ, ات ۇستىنەن اتۋعا ىڭعايلاپ جاسادى. وسىلاي ۋاقىت وتە كەلە ساداقتىڭ سۇعى مەن ءيىنىنىڭ ءىشى-سىرتى مەن باۋىر-جونىنا ءمۇيىز جاپسىرمالار قاپتالىپ, جەتىلدىرىلدى», دەيدى ماماندار.
