جادىگەر • 26 ناۋرىز, 2024

ۇلۋ كەرنەي

262 رەت
كورسەتىلدى
1 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقتىڭ تۇسىنىگىندە ۇلۋ دەگەن – تەڭىزدە تىرشىلىك ەتەتىن جۇمساق دەنەلى ومىرتقاسىز جاندىك. باس­قاشا ايتقاندا, قۇرتتىڭ ءبىر ءتۇرى. ادامدار ونىڭ سىپىرىلىپ قالعان ساۋىتىن تەڭىز تۇبىنەن تەرەدى. قاتتى ساۋىتتى قۇلاعىڭىزعا توسساڭىز ەرەكشە ءۋىل ەستىلەدى. ال ۇرلەسەڭىز كەرنەي دىبىسى شىعادى.

ۇلۋ كەرنەي

ەرتە كەزدە كوشپەلىلەر تەڭىز ۇلۋى­نىڭ ساۋىت-قابىرشىعىن پاي­دالانىپ, ۇرمەلى اسپاپ جاساعان ەكەن. ءتۇرلى دىبىس شى­عاراتىن اسپاپ. وسى ارقيلى دىبىس ارقىلى جۇرتقا حابار جەتكىزەدى. مىسالى, «جاۋ شاپتى» دەسە باسقاشا ۇنمەن, «قۇرمەتتى قوناق, ەلشى كەلدى» دەسە بولەك ۇنمەن, سونداي-اق «شۇعىل جينالىس وتكىزۋ» قا­جەتتىلىگى تۋسا, تاعى ءبىر ءۇن شىعارىپ, جۇرتقا حابار بەرەتىن بولعان.

كوشپەلىلەر دالا سوعىستارىندا ۇلۋ كەرنەيدىڭ ءۇنى ار­قىلى «شابۋىلداۋ», «شەگىنۋ», «بوكتەرلەي سوعۋ», ت.ب. جاۋىن­گەرلىك قيمىل جاساۋعا قولدانعان. مىسالى, قىرعىز حالقىنىڭ ەپوسى «ماناس» جىرىندا:

«شاڭ اسپانعا بۇرقىراپ,

تۇس-تۇستان قول قيقۋلاپ,

قارا جەردى شايقالتىپ,

دابىل قاعا شۋ تارتىپ,

جەز كەرنەيلەر داڭعىراپ,

جەز سىرنايلار جامىراپ,

نايزا ۇشتارى قىلتىلداپ,

قول قارىسا بىلقىلداپ,

بالتاشىلار ءبولىنىپ,

نايزاشىلار كورىنىپ,

شاڭ اۋادا ۇيلىعىپ...»

دەپ جىرلانادى.

وسى جىردا ايتىلعانداي, ۇلۋ ساۋى­تىنىڭ سىرتى بەرىك بولۋ ءۇشىن جەزبەن قاپتايتىن بولعان. جا­قىندا موڭعوليا ەلىنىڭ استاناسى ۇلان­­باتىر قالاسىنا بارعان سا­پارى­مىزدا سول ەلدىڭ ۇلتتىق مۋ­زەيىندە ساقتاۋلى تۇرعان ءحىح عاسىر مۇراسى ۇلۋ قابىر­شىقتى سىر­ناي-كەرنەيلەردى كوردىك

 

سوڭعى جاڭالىقتار