“جول كارتاسى” جۇزەگە اسۋ ۇستىندە

پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەتتەگى سەلەكتورلىق كەڭەستە “جول كارتاسىن” جۇزەگە اسىرۋ جايى قارالدى. وسى بويىنشا جاسالىنعان باياندامادا اتاپ كورسەتىلگەندەي, قازىرگى كۇنى اتالعان باعدارلامانى ورىنداۋ جونىندەگى جۇمىستار نەعۇرلىم سەرپىندى سيپاتقا يە بولا باستادى. وسى باعدارلاما بويىنشا ءۇستى­مىزدەگى جىل ءۇشىن 133 ميل­ليارد تەڭگە قارجى بولىنسە, قازىر سونىڭ 41 پايىزى يگەرىلىپ وتىر. جۇمىس اسىرەسە, باتىس قازاقستان وبلىسى, استانا قالاسى, قوستا­ناي جانە ماڭعىستاۋ وبلىس­تارىندا جاقسى قارقىنمەن ءجۇرىپ كەلەدى. بۇلاردا بولىنگەن قارجى­نى يگەرۋ دەڭگەيى 45 پايىزدان اسقان. سونداي-اق وسى باعدارلاما­نىڭ اياسىندا قازىردىڭ وزىندە 21600 جۇمىس ورنى اشىلعان. كەي­بىر وبلىستاردا جاستار ءتاجى­ري­بەسىنە دەگەن سۇرانىستىڭ وتكەن جىلعا قاراعاندا ارتا تۇسكەندىگى سەزىلەدى. جۋىقتاعى “نۇر وتان” پار­تياسىنىڭ پارلامەنتتەگى دەپۋ­تاتتىق فراكتسياسىنىڭ ۇسىنىس­تارى وتىرىس بارىسىندا نازارعا الىندى. وسىعان وراي جۇرگىزىلە­تىن جۇمىستار ساراپقا سالىندى. وتىرىس بارىسىندا پرەمەر-مينيستر ونلاين رەجىمىندەگى ينتەراكتيۆتى بايلانىس ارقىلى بارلىق وڭىرلەردىڭ باسشىلارى­مەن بايلانىسقا شىعىپ, ولار­داعى جاعدايمەن تانىستى. استانا جانە الماتى قالالارى مەن وبلىستار باسشىلارىنىڭ ايتۋى بويىنشا “جول كارتاسىن” جۇزەگە اسىرۋ بارلىق وبلىستاردا قىزۋ قارقىن العان. وسى باعدار­لاماعا بولىنگەن قارجىنىڭ جىل اياعىنا دەيىن تولىق يگەرىلەتىن­دىگى, جوسپارلانعان جۇمىستاردىڭ اقىر اياعىنا دەيىن جەتكىزىلەتىن­دىگى ءمالىم بولدى. اتالعان ماسەلەنى قورىتىن­دىلا­عان كارىم ءماسىموۆ مي­نيستر­لەر مەن وبلىس اكىمدەرىنىڭ الدىنا بىرقاتار تاپسىرمالار قويا كەلىپ, باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا ۇنەمدەلگەن قارجىنى اۋىلدىق جەرلەردەگى الەۋمەتتىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋ­­عا باعىتتاۋ قاجەتتىگىن ايت­تى. وسىعان وراي ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مي­نيسترلىگىنە وسى ماسەلە بويىن­شا ءتيىستى قاۋلى ازىرلەپ, ونى ءبىر اپتانىڭ ىشىندە ۇكىمەتكە ەنگىزۋدى تاپسىردى. سونىمەن قاتار ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە “جول كارتاسىن” جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننو­ۆاتسيالىق باعدارلاماعا قاجەتتى مامانداردى ازىرلەۋگە باسىمدىق بەرۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلدى. پارلامەنتتەگى دەپۋتاتتاردىڭ اتاپ كورسەتكەنىندەي, جۇمىسسىز­دار قۇرىلىمىندا ايەلدەردىڭ سانى باسىم بولىپ وتىر. وسى جاعداي ەسكەرىلە وتىرىپ, قاجەتتى ماماندىقتار ءتىزىمى قايتا قاراستىرىلاتىن بولدى. ۇكىمەت باسشىسى “جول كارتا­سى” اياسىنداعى قارجى رەسۋرس­تارىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماسەلە­سىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. وسى ماسەلەنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ­دا ۇستاۋ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربول ورىنباەۆقا جۇكتەلدى. سەلەكتورلىق كەڭەستە ءمالىم بولعانىنداي, 2009 جىلدىڭ قو­رى­­تىندىسى بويىنشا يگەرىل­مەي قالعان 60 ميلليارد تەڭگە بيۋد­جەت قارجىسىنىڭ يگەرىلمەۋ سە­بەپ­تەرى انىقتالماق. وسى ءۇشىن ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلاتىن بولدى. ونىڭ الدىنا قارجىنى يگەرمەۋ­دىڭ سەبەپتەرىن انىقتاۋ, وسى ءۇشىن جاۋاپ بەرەتىن تۇلعا­لار­دىڭ كىناسى­نىڭ دەڭگەيىن انىق­تاۋ جانە ولاردى جازالاۋ ءجونىن­دە ءتيىستى ۇسىنىس ەنگىزۋ مىندەتتەلمەك. پرەمەر-مينيستر پارلا­مەنت دەپۋتاتتارى تاراپىنان پارلامەنتكە راتيفيكاتسيالاۋ ءۇشىن ەنگىزىلەتىن حالىقارالىق كەلىسىم جوبالارى ساپاسىنىڭ تومەندىگىنە بايلانىستى سىني ەسكەرتپەلەر ايتىلعاندىعىن نازارعا الا كەلە, وسى باعىتتا جىبەرىلگەن ءاربىر قاتەلىكتىڭ كەلىسىمنىڭ مازمۇنىن بۇرمالاۋعا ىقپال ەتەتىنىن, ال مۇنىڭ ءوزى قازاقستان بەدەلىنە سالقىنىن تيگىزەتىندىگىن اتاپ كورسەتتى. وسىعان وراي مەملەكەتتىك ورگان­دارعا حالىقارالىق شارتتاردىڭ قازاق جانە ورىس تىلدەرىندەگى ماتىندەرىنىڭ دالمە-دالدىگىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى. سۇڭعات ءالىپباي.