مۋزەي • 08 ناۋرىز, 2024

مۋزەي ءىسىنىڭ مايتالمانى

230 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ول – مۋزەي ىسىنە جان-جۇرەگىمەن بەرىلگەن مامان. ەكسكۋرسيا كەزىندە قازاقستاندى ايەل بەينەسى ارقىلى تانىتۋعا تىرىسادى. سەبەبى ءبىزدىڭ كەيىپكەر ۇلتتىڭ مىنەزى, تاريحى جانە رۋحانياتى نازىك جاندىلاردىڭ جانا­رىن­دا انىق كورىنەدى دەپ سانايدى. ءبىر كەزدەرى ول اقش-تىڭ ءبىرىنشى حانىمى جانە مەملەكەت قايراتكەرى حيللاري كلينتوندى, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس­تا قولدانىلعان قارۋدىڭ اۆتورى ميحايل كالاشنيكوۆتى قازاق مادەنيەتى­مەن تانىستىرعان. ۇلت مادەنيەتىنە ولشەۋسىز قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن بۇل قايراتكەر ايەل – ارداگەر ەكسكۋرسوۆود, يۋنەسكو-نىڭ ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرا جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى باقىت
ورازىمبەتوۆا.

مۋزەي ءىسىنىڭ مايتالمانى

باقىت كامالقىزى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ورتالىق مۋ­زە­يىندە ۇزاق جىل قىزمەت ەتتى. وندا قازاق ايەلىنە بايلانىستى كوپتەگەن ەكسپونات ەل نازارىنا ۇسىنىلعان. «ەجەلگى داۋىردەن بەرى قازاق ايەلىنىڭ موينى­نا كوپتەگەن ماڭىزدى مىندەتتەر ارتىل­عان. ايتسە دە, تۇرمىستىق دەڭگەيدەن باستاپ, مەملەكەتتىك دارەجەدەگى ايەل ادامنىڭ ءرولى ايرىقشا بولعان. ءبىز­دىڭ حالىق ەشقاشان قىز بالاسىن تومەن تۇسىرمەگەن. قۇرمەتتەپ ءتورىن بەرگەن. قىز-كەلىنشەكتەر ساياسي ىستەرگە دە ەركىن ارالاسا العان. بۇل تۋرالى قازاقتاردىڭ ءومىرىن زەرتتەگەن ەۋروپا ەتنوگرافتارى ءبىراز دەرەك قالدىرعان», – دەيدى ول.

1997 جىلى الماتى قالاسىنا امەريكانىڭ ءبىرىنشى حانىمى حيللاري كلينتون قوناق بولادى. باقىت ورا­زىمبەتوۆانىڭ ايتۋىنشا, وعان قازاق حالقىنىڭ قىز بالاسىن تاربيەلەۋدەگى ەرەكشەلىكتەرى قىزىقتىرعان. «وسى جاۋاپتى كەزدەسۋدىڭ الدىندا مەن اقش ەلشىلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنەن ءبىرىنشى حانىمنىڭ ومىربايانىمەن تانىستىرۋدى سۇرادىم. كوپتەگەن ماڭىزدى دەرەكتىڭ ىشىنەن مەن كلينتون حانىمنىڭ ءوزىن «ماڭگىلىك شاكىرت» دەپ سانايتىنىن ءبىلدىم. بۇل ونىڭ جاڭا ءبىلىمدى قابىلداۋعا ارقاشان دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى.  بۇل – ەكسكۋرسوۆود رەتىندە ماعان ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتە­دى», – دەيدى مامان. ەكسكۋرسيادان كەيىن كوپ ۇزاماي مۋزەي باسپاسوزىنە اقش ەلشىلىگىنەن حات كەلدى. وندا كلينتون حانىم باقىت ورازىمبەتوۆا باستاعان مۋزەي ۇجىمىنىڭ جوعارى كاسىبيلىگىنە, قازاق مادەنيەتى تۋرالى تەرەڭ اڭگىمە­لەرى ءۇشىن العىس بىلدىرگەن كورىنەدى.

باقىت كامالقىزىنىڭ ءدارىسىن تىڭ­داۋعا كەلگەن مارتەبەلى قوناقتاردىڭ ىشىندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ باتىرى ميحايل كالاشنيكوۆ تا بولدى. «مەن ادەتتە تەحنيكالىق ماماندىقتاعى تالانتتى ادامدارىڭ مەيىرىمدى جانە ادەپتى ەكەنىن بۇرىننان بايقايتىن ەدىم. ميحايل تيموفەەۆيچ مەنىڭ وسى باقىلاۋىما سايكەس كەلدى. ول سوعىسقا دەيىنگى جىلدارى ءوزى ءومىر سۇرگەن الماتى وبلىسىنداعى ماتاي اۋىلىنا ارنايى كەلىپتى. ايتپاقشى, ول ءدال سول جەردە ءوزىنىڭ اۆتوماتىنىڭ ال­عاشقى سىزبالارىن جاساعان بولاتىن. مۋزەيگە كەلگەندە م.كالاشنيكوۆ قازاقستان تۋرالى جىلى ەستەلىكتەرىن ايتتى. تۇركىلەردىڭ التىن بەسىگى – التايدىڭ تۋماسى بولعاندىقتان, ول كوشپەلى وركەنيەت­تىڭ تاريحىنا وتە قاتتى قىزىعۋشىلىق تانىتتى», – دەيدى. ايتۋىنشا, ول قازاق مادەنيەتى مەن تۇرمىس زاتتارىنا ءتانتى بولىپتى.  قازاق اۋىلىنداعى بالالىق شاعىن ەسكە الىپ, قازاق ايەلدەرىنىڭ مىقتىلىعىنا ايرىقشا توقتالعان.

باقىت ورازىمبەتوۆا ەكسكۋرسيا كەزىندە اقپاراتتى جالاڭ بەرىپ قويمايدى. ول ابايدىڭ, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ سونىمەن قاتار, الەم ادەبيەتىنىڭ ءىرى وكىلدەرى – تولستوي, رەمارك, فلوبەردىڭ قاناتتى سوزدەرىن, عيبراتتى ءتالىمىن تىلىنە تيەك ەتىپ وتىرادى. وسىلايشا, بىلىكتى مامان مۋزەي قوناقتارىن تاريحتىڭ جاڭا كەڭىستىگىنە كوتەرىپ, قازاق مادەنيەتىن اسقان سۇيىسپەنشىلىكپەن تانىستىرادى. 

سوڭعى جاڭالىقتار