قىسى سۋىق تەرىسكەيدە جىلىجاي ۇستاۋ وڭاي شارۋا ەمەس. التى اي قىستا جىلۋدىڭ وزىنە قانشاما شىعىن جۇمسالادى. اقتوعايلىق كاسىپكەرلەردىڭ باستاماسى بۇل تۇرعىدان العاندا باتىل باستاما رەتىندە تانىلىپ وتىر.
اقپان ايىنىڭ سوڭعى كۇندەرىندە قوس كاسىپكەر قاراپايىم تەحنولوگيامەن باپتالعان 100 مىڭ ءتۇپ قىزعالداقتىڭ ءساتتى ءوسىپ شىققانىن حابارلادى. اق, سارى, قىزىل, كۇلگىن, قىزعىلت, القىزىل تۇستەس كوزدىڭ جاۋىن الاتىن قىزعالداقتار ساپا جاعىنان سوناۋ نيدەرلاند ەلىنەن جەتكىزىلەتىن گۇلدەردەن اسىپ تۇسپەسە, كەم ەمەس. باستىسى, مەرەكەلەردە كەڭىنەن سۇرانىسقا يە مۇنداي ساندىك وسىمدىكتى اۋىلدىق جەردە دە باپتاپ وسىرۋگە بولاتىنىن دالەلدەدى.
«كەرەكۋ فلاۋرس» جشس قۇرىلتايشىسى ماحمۇت تۇرسىننىڭ ايتۋىنشا, ول گۇل بيزنەسىمەن ءبىراز جىلدان بەرى اينالىسىپ, نەگىزىنەن گۇلدى كوتەرمە باعادان جەتكىزۋ بيزنەسىن جولعا قويعان.
«نۇراي ەكەۋىمىز قىزعالداقتار ەلىنەن اكەلىنىپ جاتقان ءونىمدى ءوزىمىزدىڭ تۋعان جەردىڭ توپىراعىندا ءوسىرىپ كورۋگە بەل بايلادىق. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن الماتى, شىمكەنت قالالارىندا وتكەن گۇل وسىرۋشىلەر فورۋمدارىنا, كۋرستارعا قاتىستىم. گۇلدى باپتاۋ تەحنولوگياسىن مەڭگەردىم. مەنىڭ سەرىكتەسىم نۇراي – پاۆلودار وبلىسى بويىنشا ەڭ ءىرى گۇل جەتكىزۋشىلەردىڭ ءبىرى. ەكەۋىمىز بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋعا ۋاعدالاستىق. جوباعا 20 ملن تەڭگەدەي ينۆەستيتسيا سالىندى. مەملەكەتتىك باعدارلاماعا قاتىستىق, بۇعان قوسا اقتوعاي اۋدانىنىڭ كاسىپكەرلىك ءبولىمى 1,2 ملن تەڭگە قايتارىمسىز گرانت ءبولدى. وسىلايشا, العاشقى جىلىجاي كەشەنىمىزدى 300 شارشى مەتردە ورنالاستىرىپ, بىلتىر جازدان بەرى ءبىز ءۇشىن مۇلدە تىڭ كاسىپتى باستاپ كەتتىك. العاشقى ناتيجەسى جامان بولماعان سياقتى», دەيدى ماحمۇت.
جاس كاسىپكەر – قاراوبا اۋىلىنىڭ تۋماسى. ايتۋىنشا قىزعالداق تۇقىمىن گوللانديادان الدىرعان. جىلىجاي ءىشىن قىستا جىلىتۋ ءۇشىن جەر ۇيلەردە پايدالانىلاتىن «اقىلدى پەش» پەن «ۆۋلكان» رادياتورلى جەلدەتكىشىن قولدانىپتى. جالپى, قىزعالداق سالقىن كليماتتى سۇيەتىن وسىمدىك, اۋا تەمپەراتۋراسى 12-14 گرادۋستان اسپاسا تەز جايقالىپ شىعا كەلەدى.
ء«بىز بارلىق تەحنولوگيانى ساقتاۋعا تىرىستىق. اۋەلى بىلتىر قاراشا ايىندا تۇقىمدى ەگىپ, ەكى اپتا تامىر جايعانىن كۇتتىك. ودان سوڭ جىلىجايدىڭ جۇمىسىن توقتاتىپ, تولىقتاي كونسەرۆاتسيا جاسادىق. بۇل گۇلدىڭ قاجەت مەزگىلدە ءونىپ شىعۋى ءۇشىن قاجەت ەدى. قىزعالداق باداناسى توپىراق استىندا جاتقاندا قاتتى ايازعا اسا ءتوزىمدى. سۋىقتا جەتىلمەيدى, تەك قولايلى تەمپەراتۋرانى كۇتىپ جاتا بەرەدى. بيىل جىلدىڭ باسىندا جىلىجايدى قايتا جىلىتىپ, قاجەتتى تەمپەراتۋرانى رەتتەگەندە ونىمدەرىمىز توقتاپ قالعان تسيكلىن ءارى قاراي جالعاستىرىپ, 1,5 اي ىشىندە تولىق ءوسىپ شىقتى», دەپ ءتۇسىندىردى ول.
اقتوعايلىق قىزعالداقتىڭ ساباعىنىڭ ۇزىندىعى – 45-60 سم ارالىعىندا, توڭازىتقىشتا ءبىر جارىم ايعا دەيىن ساقتالاتىن قابىلەتكە يە. قىزعالداقتى جىلىنا ءبىر رەت قانا وسىرۋگە بولادى, سوعان وراي وزگە ۋاقىتتا جىلىجايدا باسقا دا گۇلدەردىڭ جايقالىپ تۇرۋى ءۇشىن كاسىپكەرلەر قازىر باس قاتىرىپ جاتىر. ادەتتەگى مەرەكەلەردە ەرلەر قاۋىمى كوبىنە راۋشان گ ۇلىن قۇپ كورەتىنى جاسىرىن ەمەس. گۇل باعباندارى نيدەرلاندىدا وسىرىلەتىن, بىراق ءبىزدىڭ ەلىمىزدە اسا تانىمال ەمەس «پەون», «مەليانتۋس», «ەۋستوما» ساندىك گۇلدەرىن اكەلۋدى جوسپارلاپ وتىر. ولاردى اۋەلى تاجىريبە تۇرىندە ەگىپ, ءوسىرىپ كورمەكشى. ەگەر مۇمكىندىك بولسا, كەلەشەكتە قىزعالداق باداناسىن وزىمىزدە دە وندىرۋگە بولادى ەكەن. تەك بۇل ءۇشىن باپتاۋ ادىستەرىن مەڭگەرۋ كەرەك.
«الەمدە گۇلدىڭ ءتۇرى وتە كوپ. ولاردى قازاق جەرىنە اكەلىپ, توپىراعىندا جەرسىندىرۋگە بولادى. العاشقى 100 مىڭ ءتۇپ قىزعالداعىمىز ەشبىر حيمياسىز, تازا توپىراقتا ءوسىپ شىقتى. ەندەشە, بۇل باسقا دا ساندىك وسىمدىكتەردى ءبىزدىڭ جەردە وتىرعىزىپ كورۋگە بولاتىنىن دالەلدەپ وتىر. تەك بۇل ءۇشىن بىزگە مەملەكەتتىڭ قولداۋى كەرەك. كاسىپكەرلەرگە ارنالعان جەڭىلدىكتى باعدارلامالارعا قاتىسساق دەيمىز. ناتيجەسىندە, جىلىجايىمىزدى كەڭەيتىپ, الۋان ءتۇرلى گۇل ەگىپ, جىلدىڭ ون ەكى ايىندا جەرگىلىكتى نارىقتى قامتاماسىز ەتەر ەدىك. اۋىلدا جۇمىسسىز جۇرگەن جانداردى ەڭبەكپەن قامتىپ, ءبىراز ادامنىڭ ناپاقا تابۋىنا سەپ بولار ەدىك», دەپ جوسپارىمەن ءبولىستى ماحمۇت.
اتاپ وتەرلىگى, قوس كاسىپكەر «كەرەكۋ فلاۋرس» جشس جىلىجايىندا ءونىپ شىققان قىزعالداقتارمەن ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن تۇسكەن سۇرانىستىڭ تەك 20 پايىزىن جاۋىپ وتىر. حالىقارالىق ايەلدەر كۇنى قارساڭىنداعى تۇتىنۋشىلار سۇرانىسىنىڭ نەگىزگى بولىگىن ءبارىبىر يمپورت قىزعالداقتار قۇراماق. سوندىقتان كەرەكۋلىك گۇل بيزنەسىنىڭ كەلەشەگى زور دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولار.
اقتوعاي اۋدانىنىڭ اكىمى قارشىعا ارىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي كاسىپورىندار ءوڭىر ەكونوميكاسىن دامىتۋعا, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا ىقپال ەتەدى. سەرىكتەستىك جىلىجايدى قۇرۋ ارقىلى اۋىلدا جاڭادان 10 جۇمىس ورنىن اشسا, قازىرگى ماۋسىمدىق جۇمىستارعا قوسىمشا 10 ادامدى تاعى تارتىپ وتىر.
پاۆلودار وبلىسى,
اقتوعاي اۋدانى,
قاراوبا اۋىلى
