كوللاجدى جاساعان الماس ماناپ, «EQ»
ءال-فارابي – كوپقىرلى تۇلعا. ول تەك فيلوسوفيالىق تراكتاتتار جازعان جوق, سونىمەن بىرگە مۋزىكا مەن پوەزيادا ەرەن ءىزىن قالدىردى. اريستوتەلدىڭ «پوەزيا ونەرى» ەڭبەگىن نەگىزگە الا وتىرىپ, ونىڭ ىشكى ءمانىن اشۋعا, جاڭا تۇجىرىمدار ايتۋعا كۇش سالدى. ءتىپتى گرەك پوەزياسىنداعى تراگەديا, ديفيرامبا, كومەديا, يامب, دراما, اينوي, دياگرامما, ساتيرا, پوەما, ەپوس, ريتوريكا, امفيگەنەزيس جانە اكۋستيكا سىندى پوەتيكالىق جانرلاردى اتاپ كورسەتە وتىرىپ, ارقايسىسىنا سيپاتتاما بەردى.
اقىن ءفارابيدىڭ تۋعان جەردى ساعىنا, سارىلا جىرلاعان شۋماقتارى بار. ءبىلىم ىزدەپ تۋعان توپىراقتان ەرتە كەتكەن, كاۋسار مۇڭىن ەرتە كەتكەن ەسىل ەر توردا قالعان بۇلبۇلداي جۇرەك زارىنا ەرىك بەرەدى.
«قاشىقتاسىڭ تۋعان جەر – قالىڭ ەلىم,
نەبىر جۇيرىك بولدىرىپ جاراۋ دەگەن.
شارشادىم مەن.
قاناتىم تالدى مەنىڭ,
شاڭقىت جولعا سارىلىپ قاراۋمەنەن.
كەرى ورالماي جىلدارىم جاتىر اعىپ,
قاسىرەتتىڭ جاسىنا كوز جۋىنار.
و, جاراتقان, كوپ نەتكەن اقىماعىڭ,
قۇم سىقىلدى تەز ىسىپ, تەز سۋىنار».
(اۋدارعان ا.نىسانالين)
فارابي دەرتى – ساعىنىش دەرتى. تۋعان جەرى فارابتان جولعا شىعاردا بۇيرات-بۇيرات قۇمدارعا قاراپ, سامالالى سىرداريا ساعاسىنا كوز تاستاپ, «ادامزات, ساعان سانالى ءومىر سىيلاۋ ءۇشىن جارىق ساڭىلاۋ ىزدەپ بارام! سىرىڭدى اش, دۇنيە!» دەپتى اڭىز ارقاۋىندا. ادامزاتتى ىزگى ومىرگە اپاراتىن نىسانا ىزدەگەن عۇلامانىڭ اقىلى اسقان زەرەك بولعانىمەن, جۇرەگى نازىك, جارالانعىش.
«قايتەيىن مەن كوكجيەك كەڭدىگىمدى.
كەلەر كۇنگە ۇمىتپەن جول اشامىن.
قوس شولمەكپەن وتكىزدىم ءومىرىمدى,
سونى مەدەت ەتەدى بولاشاعىم.
ءبىر شولمەكتە كوك سيا تولىپ تۇرسا,
ەكىنشىدە – شاراپ بار جايى ءمالىم.
دانالىقتى سيامەن تولىقتىرسام,
شارابىممەن شەرىمنەن ايىعامىن».
فارابي شارابى ءبىز ويلاعاننان باسقا, وزگەشە شاراپ. ول – بالكىم, قۇدايدىڭ نۇرى, مۇمكىن دەرت ماستىعى. كەلەر كۇنگە ۇمىتپەن جول اشقان سىرشىل جان – قازىنالى, جۇمباق. الەم كوكجيەگىن اقىلىمەن كەزىپ, سان ۇرپاقتى سازىنا بولەگەن ءداۋىر ۇلىنىڭ اسقاق وتانىن, ابزال مەكەنىن, قاشىقتا قالعان قايمانا جۇرتىن ساعىنعان سالەم حاتى, ارناۋ جىرى نەتكەن تەبىرەنىسكە تولى! سۇيەگى جات جەردە قالعان دانىشپان ءالى كۇنگە تۋعان جەرىن اڭساپ, بىزگە قاراپ ارمان قاناتىندا تەربەلىپ, ساعىنىپ جاتقانداي...
