سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەسەنجول يسابەك
پلاستيكالىق درامادا قورىقتاعى مارالدار مەن بۇعىلاردىڭ ءومىرى باياندالادى. نەگىزگى يدەيادا ادامزات جاۋىزدىعىنىڭ ۇستەمدىگى كورىنىس تاپقان. بۇعىلار مەن مارالدار تابىنىنىڭ ادامزات الەمىنەن ۇنەمى جىلىلىق ىزدەپ, تىم سەنگىشتىگى بۇل جانۋارلاردى قۇردىمعا قۇلاتتى. كەربۇعى – بۇعىلاردىڭ ىشىندە ەڭ اقىلدىسى ەدى. ول پەندە بالاسىن شەكسىز سۇيە-تۇعىن. قويىلىم شىرقاۋ شەگىنە جەتكەندە مامىراجاي تىرلىك كەشىپ جۇرگەن توپ باسى – كەربۇعىنىڭ ون سەگىز سالالى ءمۇيىزىن ەل-جۇرتتان بەزىنىپ, ايدالادا جۇرگەن ادام قوڭقاي كەسىپ اكەتتى. كەربۇعىنىڭ بار باعى – باسىنداعى ون سەگىز سالالى ءمۇيىزى ەكەن. ودان ايىرىلعان ساتتەن ونى تىڭدايتىن, پارمەنىنە قۇلاق اساتىن جانۋار قالمادى. جانىنداعى سەرىكتەرى زىم-زيا, ءبارى قارا باسىنىڭ قامىن ويلاپ جان-جاققا سىتىلدى, قول ۇشىن بەرگەن ەشكىم جوق. تابيعاتتىڭ جاراتىلىسى ادام الدىندا دارمەنسىز ەكەن.
كەربۇعى ءۇشىن بۇدان اسقان قورلىق, قايعى-قاسىرەت بار ما؟
ونىڭ سوڭىن الا ۇلكەن ءبىر مارالدار اۋلەتى كۇيرەپ تىندى.
ەندى ءبىر ساتتە كەربۇعى بەينەسى – الاش شاڭىراعىن ۇستاپ تۇرعان ادالباقانعا ۇقساپ كەتتى. كەربۇعىنىڭ سوڭىن الا بىرلىگىنەن دارمەن كەتىپ, ايدالادا تارىداي بولىپ شاشىراپ, ۋىعى اجىراپ قالعان وزگە بۇعىلار مەن مارالدار تامىرىنان ايىرىلعان قازاق حالقىنىڭ ايانىشتى تاعدىرىنان ءبىر اۋسايشى. قازاقتىڭ باسىنان وتكەن بارلىق قايعى-قاسىرەتتى وسى جەرگە ۇيە سالعانداي. اشتىق كورىنىسى, باقا-شايان تەرىپ كەتكەن جۇرت, سابيىنەن ايىرىلعان انا, كوكىرەگى شەرگە تولعان ەرلەر... كوشباسشىدان, تامىرىنان اجىراعان ەلدىڭ بەيشارا كەيپى.
ادامنان اسقان ساتقىن, وپاسىز, نادان جاراتىلىس جوق دەپ تولعاندى ساحنانىڭ ارعى جاعىنداعى داۋىس. ءوزى جاساعانىن ءوز قولىمەن بۇزاتىن, جاۋىز دا, قاتىگەز دە ءوزى.
دەيتۇرعانمەن, قويىلىم كەۋدەنى تىلگىلەيتىن, وكىنىشى كوپ سوندايلىق ءبىر الاپات قايعىنى كوكەيگە قوندىرمادى, الدە اكتەرلەر, الدە رەجيسسەرلەرىنە جەتكىزە الماعانداي. قازاقتىڭ قوڭىر داۋىستى دومبىراسىمەن قىسقا ۋاقىتتا اياقتالىپ قالعان قوڭىر كۇي ءتارىزدى. تاعى ءبىر ساتتەرىندە جانۋارلار اراسىندا ديالوگ جەتىسپەيتىندەي كورىندى. «كەربۇعى» تراگەديا الدىندا كورەرمەندى شيرىقتىرىپ, اسەرلەندىرە تۇسەتىن ءبىر دەتالدار قاجەتسىنىپ تۇرعانداي. ال جالپى ساحنالىق نۇسقاسىنىڭ يدەيالىق سيۋجەتى, پلاستيكالىق بي ۇيلەسىمدەرى ورىندى شىققان.
و.بوكەيدىڭ اڭگىمەسىنەن وربىگەن درامانىڭ ساحنالىق نۇسقاسىن تەاتردىڭ ادەبي دراما ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى نۇركەن تۇرلىبەك جازىپ شىققان. ول بۇعان دەيىن ماسكەۋ تورىندە قويىلعان «ۇجدان» ءاپساناسىنىڭ دا اۆتورى. پلاستيكا – جالىنبەك احان, قويۋشى-سۋرەتشى – راۋان ۇلىقپان, ال بالەتمەيستەر – ايگۇل دايىرباەۆا.
دراما رەجيسسەرى جانگەلدى سادىقوۆتىڭ پىكىرىنشە, ادام مەن تابيعات اراسىنداعى قاراما-قايشىلىق ۇعىمدارىن جاستار قاۋىمى كەڭىنەن تۇسىنە ءبىلۋى كەرەك. ەرەسەكتەر مەن جاس ۇرپاقتىڭ زەردەسىنە ەكولوگيالىق تاربيەنى سىڭدىرۋدە مۇنداي قويىلىمداردىڭ پايداسى زور بولماق.
ايتىپ وتەيىك, سوڭعى ۋاقىتتا كەرەكۋلىك تەاتر پلاستيكالىق مانەرگە كوبىرەك كوڭىل ءبولىپ ءجۇر. اكتەرلەر ۇجىمىنىڭ دەنى جاستار, شەتىنەن مىڭ بۇرالعان بيشىلەر, قاجەت بولسا كۇردەلى تريۋكتەردى دە ورىندايتىنىن بايقاپ ءجۇرمىز. بۇرىن تەاتردان ادام كوڭىلىنىڭ جوعىن ىزدەپ باراتىن, ال قازىرگى كورەرمەن كوبىرەك اسەر كۇتەدى ەكەن.
پرەمەرالىق قويىلىمداعى باستى رولدەردى جاسۇلان ءامىرحان, تەمىرلان مۇقاتاي سياقتى جاس اكتەرلەر سومدادى. تەاتردىڭ بەلدى ءارتىسى, مادەنيەت قايراتكەرى بەيبىت ءشانىم قوڭقاي ءرولىن ءساتتى ويناپ شىقتى.
پاۆلودار
