كونفەرەنتسيادا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى تۋرالى كىتاپتىڭ تۇساۋى كەسىلىپ, تاعىلىمدى ءومىر جولى تۋرالى دەرەكتى فيلم كورسەتىلدى. ءىس-شارا اياسىندا «ەرەن دە بەرەن بەردىبەك» جانە «بەردىبەك ساپارباەۆ. ونەگەلى ءومىر» اتتى كىتاپتار تانىستىرىلدى. جيناقتا قايراتكەر جايىندا دەرەكتەر, تۋىستارىنىڭ, ۇزەڭگىلەس ارىپتەستەرىنىڭ ەستەلىكتەرى توپتاستىرىلعان. وقىرمان قاۋىمعا جول تارتقان كىتاپتاردىڭ تۇساۋىن اۆتورلارمەن بىرگە بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ زايىبى قالدىعايشا ساپارباەۆا كەستى.
جيىندا ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلارعا ارنالعان قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەردى. «بەردىبەك ماشبەك ۇلى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋىنا جانە دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى. ول ءار جىلدارى جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتتەردى ابىرويمەن اتقارىپ, ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە زور ەڭبەك ءسىڭىردى. بىرقاتار وڭىرگە جانە مەملەكەتتىك ورگاندارعا جەتەكشىلىك ەتىپ, پاراساتتى, ىسكەر ءارى بىلىكتى باسشى رەتىندە تانىلدى. حالىقتىڭ ەرەكشە سىي-قۇرمەتىنە بولەندى. قايراتكەر تۇلعانىڭ ادامي قاسيەتتەرى, كاسىبي بىلىكتىلىگى جانە ادال قىزمەتى – جاس مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە ءاردايىم ۇلگى-ونەگە», دەلىنگەن پرەزيدەنت حاتىندا.
بەردىبەك ماشبەك ۇلى تۋرالى ەستەلىگىمەن بولىسكەن ءماجىلىس توراعاسى ءبىرتۋار تۇلعانىڭ «ەكىنشى ءومىرى» باستالعانىن جەتكىزدى. «تۋعان حالقىنا, ۇلتىنا رياسىز قىزمەت ەتۋ, قىزمەت ەتە ءجۇرىپ, تۇتاس ەلدىڭ شىنايى العىسىن الىپ, قۇرمەتىنە بولەنۋ – ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ تاعدىر-تالايىنا بۇيىرا بەرمەيتىن باقىت. ونداي تۇلعالاردىڭ ەسىمى مەملەكەتتىڭ, ۇلتتىڭ تاريحىندا ۇمىتىلماستاي التىن ارىپتەرمەن جازىلىپ قالادى. ول كىسىنىڭ عۇمىرى بەينەلەپ ايتقاندا اتتىڭ جالىندا, تۇيەنىڭ قومىندا ءوتتى. ەلىمىزدەگى ەڭ قيىن سالالارعا جەتەكشىلىك ەتتى. بەردىبەك ماشبەك ۇلى ماسەلەسى كۇيىپ تۇرعان بەس بىردەي وبلىسقا باسشىلىق جاسادى. قازىر وسى 5 وبلىس دەربەس 7 وبلىسقا اينالدى. ول ناعىز كريزيس-مەنەدجەر بولدى دەپ ايتا الامىز», دەدى ە.قوشانوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, ب.ساپارباەۆ 90-جىلدارى ەڭسەسى تۇسكەن, ەكونوميكاسى قۇلدىراعان قىزىلوردا وبلىسىن ەڭ كۇردەلى كەزەڭنىڭ وزىندە از ۋاقىتتا اياققا تۇرعىزدى. جارىق پەن جىلۋسىز وتىرعان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دا ىرگەلى ىستەرىمەن ەل ەسىندە قالدى. مينيسترلىكتى باسقارعان تۇستا دا كومەككە مۇقتاج جاندارعا قامقورلىق تانىتقان ناعىز اتىنا زاتى ساي الەۋمەتتىك مينيستر بولعان.
سەنات توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جاقىپ اسانوۆ ەل جاناشىرى, مەملەكەت قايراتكەرى بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ىرگەتاسىن قالاۋعا ەرەكشە ۇلەس قوسقانىن اتاپ ءوتتى. وسىنداي دارا قاسيەتى مەن ىسكەرلىك قابىلەتى ءۇشىن ءبىر جۇيەدە, ءبىر ۇجىمدا قىزمەتتەس بولماسا دا, سول كىسىگە قاراپ بوي تۇزەيتىنىن جەتكىزىپ: «تاعدىر توعىستىرعان ءبىر وقيعا بار. 2016 جىلى جەرگە قاتىستى ميتينگىلەر ءوتىپ, بۇكىل رەسپۋبليكا شۋلاپ جاتتى. جەر ميتينگتەرى مەن ءدىني راديكاليزم ءورشىپ تۇرعان كەز. بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ اقتوبەگە بارعانىنا دا كوپ بولماعان. وسى جۇمىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن بەكەڭمەن تەز ءتىل تابىسىپ كەتتىك. جۇمىس تاڭعى 7-دە باستالاتىن. كۇنى بويى كەزدەسۋ, جينالىستار وتەدى. بەردىبەك ماشبەك ۇلى ۋاقىتىن ءتىپتى اسقا قيماي, ءوزى باسقا دا جۇمىستارىن ءبىتىرىپ جاتاتىن. ءسويتىپ, كەشكى 9-دان كەيىن شتابتىڭ ەسەپتىك كەڭەسىمەن ءجۇردى. جەتى باعىتتا جاسالعان جۇمىستىڭ ناتيجەسىن ايتۋعا رەگلامەنت جەتپەس. جوبا بارىسىندا بەكەڭنىڭ كەرەمەت قىرلارى مەن قاسيەتتەرىن تاني تۇستىك. سونىڭ تەك ۇشەۋىن ايتسام. ول – ناعىز ليدەر, ۇلت پەن ءتىلدىڭ جاناشىرى مەن جۇرتقا جاقىن مەملەكەتتىك قىزمەتكەر. ەندىگى مىندەت – اعامىزدىڭ اسىل مۇراسىن كەڭىنەن ناسيحاتتاپ, كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ», دەگەن ج.اسانوۆ بەردىبەك ماشبەك ۇلى باسقارعان 5 وڭىردە دە وسىنداي كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىپ, مول تاجىريبەسى مەن باسقارۋ ونەرىنە تەرەڭ زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلسە دەگەن ۇسىنىسىن ءبىلدىردى.
مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى قىرىمبەك كوشەرباەۆ ءبىر توپىراقتا تۋىپ, ءبىر كەزەڭدە ءومىر سۇرگەن ۇزەڭگىلەسى تۋرالى جىلى ەستەلىكتەرىن ايتتى. «بەردىبەك ماشبەك ۇلى – قازاقستان تاۋەلسىزدىك تۋىن تۇعىرعا قوندىرعاننان كەيىن ساياسي ساحناعا شىققان ۇلتتىق كادرلاردىڭ بىرەگەيى. ونىڭ 90-جىلداردىڭ توقىراۋىندا قىزىلوردا وبلىسىن جويىلۋدان ساقتاپ قالعانىن بۇگىندە بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەيدى», دەدى ول. بۇل ەڭبەگىن بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ تۋعان جەرى عانا ەمەس, تۇتاس وتانىنىڭ الدىنداعى پەرزەنتتىك, قايراتكەرلىك قىزمەتى دەپ باعالاعان ول: ء«وزىن حالىقتان تىسقارى ۇستاماعان, ادال ەڭبەك ەتىپ, سول ارقىلى ەلگە ۇيىتقى بولا بىلگەن بەردىبەكتىڭ سول ىزگى قاسيەتىن بولاشاق ۇرپاق ۇلگى ەتسە دەيمىز. قانداي وڭىرگە اكىم بولسا دا ايانباي ەڭبەك ەتىپ, سونىڭ بارىنە دە ابىرويمەن بارىپ, ابىرويمەن كەتتى. جەتەكشىلىك ەتكەن ءار ايماق حالقى ونى قيماستىقپەن شىعارىپ سالدى. بۇل بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ انتىنا ادال, سەرتىنە سەنىمدى بولعانىنىڭ بەلگىسى دەپ بىلەمىن», دەدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى تامارا دۇيسەنوۆا كونفەرەنتسيانىڭ ماقساتى – ب.ساپارباەۆتىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ ىسىندەگى ىرگەلى باستامالارى مەن وزىق تاجىريبەلەرىن زەرتتەپ, پايدالانۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «ەڭ اۋەلى, ول كريزيس مەنەدجەر بولدى. بۇل – بارشاعا بەلگىلى اقيقات. مەملەكەت باسشىسى حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسى بىلەتىن, ءار ءىستى تىڭعىلىقتى اتقاراتىن بەردىبەك ماشبەك ۇلىنا ەڭ قيىن, كۇردەلى سالالاردى سەنىپ تاپسىراتىن» دەي كەلە, ونىڭ ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى بولعانىن, تەوريالىق تۇردە مەڭگەرگەن ءبىلىمىن ءىس جۇزىندە پايدالانىپ, ينۆەستيتسيا تارتۋ مەحانيزمدەرىن جۇزەگە اسىرعانىن دا تىلگە تيەك ەتتى. ودان بولەك, وتاندىق عالىمدارعا قولداۋ كورسەتە وتىرىپ, پاندەميا تۇسىندا كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا شىعاراتىن زاۋىت قۇرىلىسىنىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەنىن جەتكىزدى. ءتۇبى ءبىر تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەني مۇراسىن ساقتاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ مەن جاڭعىرتۋدا بەرەكەلى ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولعانىن, ۇلت تاريحى مەن مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا دا قوسقان ۇلەسىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
ال قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى دوسحان جولجاقسىنوۆ ءسوزىن: «اركىمنىڭ كوڭىلى قۇلايتىن ادامدار بولادى. سانامىزعا ءىز قالدىرعان ەكەۋدىڭ ءبىرى – بەردىبەك ماشبەك ۇلى» دەپ باستادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بەردىبەك ساپارباەۆ – شەشەننىڭ ءتىلى كۇرمەلىپ, ەردىڭ قولى قالتىرايتىن اقيقاتتىڭ كوزىنە تۋرا قاراي الاتىن تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولدى. بويىنداعى ونەرىن, قابىلەتىن كاسىپ دەپ ەمەس, قاسيەت دەپ قارايتىنداردىڭ سويىنان ەدى. «بەكەڭنىڭ بيىك تالعامى مەن تولعامى جان جۇرەگىندە تەبىرەنىپ, كورىنىس تاۋىپ جاتۋشى ەدى. ءدال سول كەزدەردە قۇنانباي ءفيلمى ءتۇسىرىلدى. بەكەڭە ءمان-جايدى تۇسىندىرگەننەن كەيىن «بۇل تەك كينوگەرلەر مەن شىعىس جۇرتىنىڭ عانا ەمەس, ءيىسى قازاقتىڭ نامىسى, قازاقتى الەمگە تانىتقان ابايدى بەرگەن ۇلى تۇلعا قۇنانباي» دەپ سالدى. وسى ءبىر ءسوز بىزگە دە قامشى بولىپ تيگەندەي, كينومىزدى ءبىر اي ون سەگىز كۇندە تامامدادىق», دەدى ونەر مايتالمانى.
ال عىلىمي ورتاعا كورسەتكەن قامقورلىعى تۋرالى اعىنان جارىلا سويلەگەن پرەزيدەنتتىڭ عىلىم جانە يننوۆاتسيالار جونىندەگى كەڭەسشىسى كۇنسۇلۋ زاكاريا ەلەۋسىز عانا ەڭبەك ەتىپ جاتقان بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا قانات ءبىتىرىپ, وتاندىق ۆاكتسينانىڭ شىعۋىنا اتسالىسقان بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ ازاماتتىعىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. كەيىننەن «QazBioPharm» ۇلتتىق حولدينگىن باسقارعاندا دا قىزمەتتىك كولىك پەن كابينەتتەن باس تارتىپ, حالىق ءۇشىن قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتكەنىن ايتتى.
تۇلعا تۋرالى ەستەلىك ايتقان ش.مۇرتازا اتىنداعى تاراز يننوۆاتسيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى, پروفەسسور ماحمەتعالي سارىبەكوۆ: «بەردىبەك ماشبەك ۇلى – پەندەلىكتەن ءوزىن بيىك ۇستاپ, ادامگەرشىلىكتىڭ بيىكتىگىنە جەتكەن تۇلعا ەدى», دەدى. اكىم رەتىندەگى التى ەرەكشەلىگىنە توقتالعان ول: «ونىڭ اناليتيكالىق ويلاۋ قابىلەتى وتە جوعارى ەدى. وزىنەن بۇرىن ءوڭىردى باسقارعان ارىپتەستەرىنە ۇلكەن قۇرمەتپەن قارايتىن, ونىڭ ادامدى تاني بىلەتىن, ءوزىنىڭ ءبىر «ىشكى رەنتگەنىنەن» وتكىزەتىن قاسيەتى بولعان. سونىڭ ارقاسىندا مامانداردى تاڭداپ, ولارعا كۇردەلى ماقساتتاردىڭ ورىندالۋىن سەنىپ تاپسىراتىن. بەردىبەك اعا – شىنايى دوستىققا اشىق بولعان تۇلعا. ساتقىندىقتى, ەكىجۇزدىلىكتى, وتىرىك ايتقاندى كەشىرمەيتىن. مۇنداي «دوستاردى» ءوزىنىڭ «ىشكى تىزىمىنەن» سىزىپ تاستايتىن. ەڭ نەگىزگى قاسيەتى – حالىققا جاقىندىعى», دەدى.
جيىنعا جينالعان جۇرتتىڭ جۇرەگىندە مىقتى مامان, اسىل اعا, اكىمدەردىڭ اكىمى رەتىندە تانىلىپ, جىلى ەستەلىگىمەن قالعان بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ ونەگەلى ءومىرى وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلگى بولسا يگى. قىزمەتتەس ارىپتەستەرى مەن ۇزەڭگىلەس دوستارى ايتقانداي, تىرناق استىنان كىر ىزدەگەن ساتتەرىندە امان الىپ قالعان ادالدىعى, اشىقتىعى مەن ادىلەتتىلىگى سەكىلدى سان قىرلى قاسيەتىن ۇرپاق ساباقتاستىعىنا اينالدىرا الساق, ەر سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرمەۋ دەگەن سول بولسا كەرەك.
