«سارىارقا سامالى» گازەتى ەڭ العاش رەت 1929 جىلى 15 اقپاندا «كەڭەس تۋى» دەگەن اتاۋمەن جارىق كورگەن. باسىلىمنىڭ نەگىزىن عۇلاما عالىم, ادەبيەتتانۋشى بەيسەنباي كەنجەباەۆ سىندى تۇلعالار قالاپ, تۇڭعىش رەداكتورى بولدى. العاش اراب ارپىمەن, كەيىن لاتىنشا گرافيكامەن جارىق كورگەن. العاشقى نومىرىنە بەيسەنباي كەنجەباەۆ, امىرعالي ەپماعامبەتوۆ جانە كارىم اجىبەكوۆ قول قويعان.
1930-1940-جىلدارى رەداكتسيانىڭ دامۋىنا اۋباكىر اياپبەرگەنوۆ, بالتابەك اسانوۆ, جۇمات دوسقاراەۆ, ابىلقايىر بايمولدين, اعايىندى ساعىنباي, زەيىن شاشكيندەر, زىكىريا ابدۋللين, سۇلتان لەپەسوۆ جانە تاعى دا باسقا جەرلەس قالامگەرلەرىمىز زور ۇلەسىن قوستى.
وڭىرلىك گازەتتە كوپتەگەن بەلگىلى تۇلعالار قىزمەت ەتتى. بۇلاردىڭ اراسىندا قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, ايگىلى «ماحاببات قىزىق, مول جىلدار», «اقيقات پەن اڭىز» كىتاپتارىنىڭ اۆتورى ءازىلحان نۇرشايىقوۆقا ەرەكشە توقتالۋعا بولادى. ءازىلحان اعا 1953-1956 جىلدار ارالىعىندا «قىزىل تۋ» گازەتىنە رەداكتورلىق ەتكەن. ول بۇل تۋرالى ءوز ەستەلىگىندە: «پاۆلودار جەرى مەنى ادەبيەت الەمىنە كوتەرگەن كوسمودرومىم» دەپ جازىپ كەتكەن.
كەيىنگى تولقىنمەن اقىن-جازۋشىلار قالمۇقان يساباەۆ, قاليجان بەكحوجين, قابدىكارىم ىدىرىسوۆ, رامازان توقتاروۆ جانە وزگە دە قالامگەرلەر باسىلىممەن شىعارماشىلىق بايلانىستا بولعان, تىرناقالدى ولەڭدەرى جاريالانعان. رەداكتسيادا سونداي-اق اقىن ەسەنتاي ەربوتين, قالامگەر مەيرام اسىلعازيندار ەڭبەك ەتتى.
گازەت ءوز تاريحىندا ءۇش مارتە اتاۋ اۋىستىرعان. كەڭەس تۋىنان سوڭ 1930 جىلى «كولحوز», كەيىنىرەك «قىزىل تۋ», ال 1991 جىلدان «سارىارقا سامالى» اتاندى. ايماقتاعى اعا باسىلىمنىڭ جاڭا بەلەستى جولعا ءتۇسىپ, سەرپىندى قادام باستايتىن شاعى تاۋەلسىزدىكتىڭ تۋى تىگىلگەن 1991 جىلدىڭ سوڭعى ايلارىمەن ۇشتاسىپ جاتىر. وسى كەزەڭدە ۋاقىت تالابىنا ساي شۇعىل تۇردە گازەت اتاۋىن وزگەرتۋ مىندەتى العا قويىلدى. كوتەرىلگەن ماسەلەگە وبلىستاعى بارلىق قوعامدىق ۇيىمنان باستاپ, قاتارداعى قاراپايىم وقىرمانعا دەيىن ءوز ۇندەرىن قوستى. 1991 جىلدىڭ 26 قىركۇيەگىندە وبلىستىق باسىلىمدا جاڭا ءداۋىر باستالدى. وسى كۇنى گازەتتىڭ كەزەكتى ءنومىرى «سارىارقا سامالى» دەگەن اتاۋمەن جارق ەتىپ شىعا كەلدى. باس رەداكتور ءا.مۇحامەدجانوۆ وقىرماندارعا ارناپ «ىزگىلىك – ءۇنىمىز, ادىلەت – تۋىمىز» دەگەن ارنايى ماقالا جولداپ, گازەت ءاردايىم جۇرتشىلىققا ارقا سۇيەيتىنىن, بۇل باستاما دا سونىڭ نەگىزىندە ومىرگە كەلگەنىن ءسوز ەتەدى. تاريحتىڭ جاڭا ءبىر پاراعى اشىلدى. ۇلتتىق ۇنپاراق ءوڭىر جۇرتشىلىعى ءۇشىن كەز كەلگەن قوعامدىق ماسەلەنى تالقىلاۋعا ارنالعان مىنبەرگە اينالدى.
ۇلتتىق رۋحاني باعدارشام بولۋ ماقساتى كەلەلى ويلارعا جەتەلەپ, گازەت بەتتەرىندە جاڭا ايدارلار اشىلا باستادى. ال اراعا ەكى جارىم اي ۋاقىت سالىپ, قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعاندا وبلىستىق ۇنپاراقتىڭ ابىرويى ودان ءارى ارتا ءتۇستى. سەبەبى, جۇرتتىڭ ازاتتىقتىڭ ءدامىن ەرتە سەزىنۋىنە, رۋحاني تۇرعىدان سەرپىلۋىنە باسىلىم اتاۋىنىڭ ەرتەرەك وزگەرگەندىگى ماڭىزدى ءرول اتقارعانى ايدان انىق ەدى.
گازەتتە 90-شى جىلدارى جۇمىس ىستەگەن اعا بۋىن جۋرناليستەر اجىبەك ءجۇسىپوۆ, مۇحامەدجان داۋرەنبەكوۆ, ايتجان بادەلحان, تولەۋبەك قوڭىروۆ, قاجىمۇرات سماعۇلوۆ, تۇرسىنباي يبادۋللين, باقىت بايمۇراتوۆ, وسكەنباي تاستەمحانوۆ, عالىمبەك جۇماتوۆ, شولپان بايعالى, فاريدا بىقاي, سوتسيال ايتەنوۆ, مۇباراك جامانبالينوۆ, ارمان قاني, نۇرتورە ءجۇسىپ, عالىم ومارحان جانە باسقالارىنىڭ سول تۇستاعى شىعارماشىلىق ىزدەنىستەرى مەن باستاماشىل ويلارى وقىرمان قاۋىمعا جاقسى تانىس. كوپ قيىندىققا قاراماستان جۋرناليستەر قالامدارىن ۇشتاپ, ەل ومىرىنەن تەرەڭنەن سىر شەرتە الدى. حالىقتى سەرپىلتىپ, جاقسىلىقتىڭ نۇرىن سەپتى.
بەيسەنباي كەنجەباەۆتان كەيىن گازەتكە ءار جىلدارى عالىم مالدىباەۆ, حامزا سىزدىقوۆ, جازۋشى ءازىلحان نۇرشايىقوۆ, ومارعالي قۇدىشەۆ, سۇبىحان شوشانوۆ, بالتاباي سەيسەنبەكوۆ, القوجا مۇحامەدجانوۆ, مۇحيت وماروۆ, اسىل ابىشەۆ رەداكتورلىق ەتتى. رەداكتسيا ۇجىمىنا بۇگىندە ايماعىمىزعا تانىمال قالامگەر نۇربول جايىقباەۆ باسشىلىق ەتىپ وتىر.
باسىلىمنىڭ تارالىمى 2014-2015 جىلدارى 50 مىڭ داناعا دەيىن وسكەن ۋاقىتى بولعان. بۇل جەتىستىگى ءۇشىن 2014 جىلى ۇجىم قازاقستان جۋرناليستەر اكادەمياسىنىڭ جالپىۇلتتىق سىيلىعى «التىن جۇلدىز» ديپلومىمەن ماراپاتتالسا, ال 2022 جىلى «ۇركەر» جالپىۇلتتىق سىيلىعىن «ۇزدىك وڭىرلىك باق» اتالىمىندا جەڭىپ الدى.
پاۆلودار وبلىسى
