قوعام • 15 اقپان, 2024

كورەسىنى كورىپكەلدەن كورىپ جۇرمەيىك

7244 رەت
كورسەتىلدى
11 مين
وقۋ ءۇشىن

ەجەلدەن ادام بالاسى باس تارتا الماعان قىزىعۋشىلىقتىڭ ءبىرى – بولاشاقتى بولجاۋ. پەندە الدىندا نە كۇتىپ تۇرعانىن بىلمەيدى, بەلگىسىز جانە توسىن قاۋىپ-قاتەردىڭ الدىن الاتىن كەز كەلگەن تەتىكتىڭ جالىنا جارماسا كەتۋگە دايار.

كورەسىنى كورىپكەلدەن كورىپ جۇرمەيىك

اينالامىزدا تىلسىم كۇش قۇدىرەتىنە سەنەتىن زامانداستارىمىز از ەمەس. جەكە باسىن نەمەسە جۇرەگىن مازالاعان ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋ ءۇشىن استرولوگتەرگە نەمەسە ەرەكشە كۇشكە يە كورىپكەلدەردىڭ كومەگىنە جۇگىنەدى. ساراپشىلاردىڭ سوزىنە سەنسەك, قاسيەتى اتا-باباسىنان اۋىسقان شىن كورىپكەلدەر بار. بىراق ولاردىڭ قاسيەتى تانىلعان بويدا مەملەكەتتىڭ نەمەسە قالتالى ازاماتتاردىڭ قاتارىنا ءوتىپ وتىرادى. سانى شەكتەۋلى بولعاندىقتان, كورىپكەلدى قولدان جاساۋعا تۋرا كەلەدى. بۇل تەك بىزدە ەمەس, بارلىق ەلدەر باستان كەشىپ جاتقانى بەلگىلى جايت.

90-جىلدارداعى اناتولي كاشپي­روۆسكيدىڭ الاياقتىعىن اشكەرە­لەگەن رەسەيلىك دەرەكتى فيلم جارىق كوردى. وندا كاشپيروۆسكي سويلەپ جات­قاندا سىبايلاستارى سىرت جاق­تان ەشكىمگە بىلدىرمەي الداپ-ارباۋعا قاجەت­تىلەردى دايارلاپ تۇراتىندىعىن انىق كور­سەتكەن دەرەكتەر كەلتىرىلگەنى ايتى­لادى. ايتا بەرسە, الاياق كورىپكەلسىماقتاردى مەملەكەت ادەيى تۋدىرادى, وسى باعىتتاعى كەيبىر تەلەونىمدەر وسى باعىت­تىڭ تەز ارادا جەرسىنىپ كەتۋىنە ىقپال ەتەدى. «بۇل قۇبىلىس كىمگە كەرەك؟» دەگەن ساۋالدىڭ جاۋابىن بۇگىن-ەرتەڭ ەستي قويمايتىنىمىزدى ءبارىمىز بىلەمىز.

بۇگىن الەۋمەتتىك جەلىنى جاۋلاپ الىپ, قوعامنىڭ ساناسىنا قىسىم جاساپ جات­قان كورىپكەل-استرولوگتەر 1990 جىلدارى باستالعان «جاڭالىقتاردىڭ» بىزگە اقساڭداپ بارىپ جەتكەن كەرى جاڭعىرىعى.

قازىر كورىپكەلدەردىڭ قۇرباندارىنا اينالعان ازاماتتاردىڭ جان ايعايى قات­تىراق ەستىلە باستادى.

مىسالى, ەلىمىزدىڭ باتىس ءوڭىرىنىڭ تۇر­عىندارىنىڭ ءبىرى كسەنيا گەفنيدەر اس­تا­نالىق كورىپكەلدەردىڭ تۇزاعىنا ءتۇسىپ قالىپ, 65 ملن تەڭگەسىنەن ايرىلعانى ايتىلدى.

وسى ماقالانى جازۋعا دايىندىق بارىسىندا مۇنداي جاعدايلاردىڭ كوپ ەكەنىنە كوزىمىز جەتتى. بىلتىرعى جىلدىڭ اقپان ايىندا پاۆلوداردا كاسىپكەر ايەلدى وتبا­سىنا «گەتيانىڭ 72 جىنىنان» قورعانۋ ءۇشىن 119 ميلليون تەڭگەگە الداعانى بەلگىلى بولدى.

ءتىزىمدى ءارى قاراي جالعاستىرا بەرسەك, مۇنداي مىسالدار وتە كوپ.

قازىر بۇل تاقىرىپتار ەشكىمدى تاڭ­داندىرمايتىنى اقيقات. بالگەرلەر ادامداردىڭ كوڭىلىندەگى الاڭ كوڭىلدى پايدالانىپ, اقشا تابۋدان تارتىنبايدى. ومىرىنە كوڭىلى تولمايدى, ىشكى دەرتىنەن ايىرىلعىسى كەلەدى, سوڭىندا بالگەردىڭ الدىنان شىعادى. پسيحولوگتەردىڭ سوزى­نە سەنسەك, بالگەرلەر مەن تارولوگتار قارا­پايىم الگوريتم بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن كورىنەدى, اڭگىمەگە تارتقان بولىپ, ىشكى قۇپياسىنا بارلاۋ جاساپ الادى دا قالعان اڭگىمەنى قالاۋىنا قاراپ بەيىمدەپ وتىرادى.

مىسالى, جوعارىدا ايتىپ وتكەن كسە­نيا گەفنيدەر قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىمەن كەزدەسكەن كەزدە ءوزىن الداپ كەتكەن كورىپكەلدىڭ كليەنتتەرىنىڭ ومىرلەرى ساتتىلىككە تولى بولعانىن ايتقان. دەمەك, سونشا شىعىنعا باتسا دا بالگەرلەرگە دەگەن سەنىمى سەيىلمەگەن. سوڭعى ءۇمىتىنىڭ وزىنە ۇمىتپەن قارايدى.

اتاقتى يلليۋزيونيست, اقش ازاماتى دجەيمس رەنديدىڭ ايتۋىنشا, كورىپ­كەلدەر ادامداردى پسيحولوگيالىق تريۋكپەن الدايدى ەكەن. ول 1996 جىلى ارنايى قور اشىپ, كورىپكەلدىك قابىلەتىن دالەلدەي العان ادامعا 1 ميلليون 112 مىڭ دوللار بەرۋگە ۋادە بەرىپتى. بىراق قارا­جات يەسىن تاپپاعان, ول «سۇرقيالىق پەن وتىرىك» اتتى كورىپكەلدەرگە پلاتسەبو ەففەكتىسى جاقسى كومەكتەسەتىنىن ايتقان.       باسقاشا ايتقاندا, كورىپكەل ءبىر نارسەنى ءتۇرتىپ جىبەرسە, الدىندا وتىرعان ادام ىشىندەگىسىن جايىپ سالاتىن كورىنەدى. ادامدار نەگە «سيقىرشىلارعا» جۇگىنە بەرەدى؟» دەگەن تاقىرىپ ماڭگىلىك تاقىرىپ ەكەنىن بىلەمىز.

ءبىزدى قىزىقتىراتىنى بۇدان قالاي قور­عانۋعا بولاتىندىعى. كاشپيروۆسكيدىڭ, الان چۋماكتىڭ, «كۇيەۋىمدى قوجايىنىنان قايتارامىن» دەگەن سارىنداعى گازەتتەگى جارنامالاردىڭ ءداۋىرى ءوتتى. بىراق ساراپشىلار قازىر «ونىنشى بۋىن سيقىرشىلارى» زاماناۋي تەحنولوگيالاردى بەلسەندى تۇردە يگەرىپ, ولاردىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرىپ, الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ارەكەت ەتۋدە, وزدەرىن «نۋمەرولوگ», «استرولوگ» جانە «بيونەرگوتەراپەۆت» سالاسىنىڭ وكىل­دەرىمىز دەگەن ادەمى سوزدەردى كوپ ايتادى, ءتىپتى, رەيتينگىسىن كوتەرۋ ءۇشىن الدەبىر حالىقارالىق قاۋىمداستىقتان العان سەرتيفيكاتتارىنىڭ سۋرەتىن كورسەتۋدى دە ۇمىتپايدى. ولاردى تابۋ ءۇشىن قالانىڭ بۇرىش-بۇرىشىن كەزۋدىڭ ءتىپتى كەرەگى جوق. كەز كەلگەن الەۋمەتتىك جەلىنى اشىپ, ىزدەۋ جۇيەسىنە قاجەتتى «ماماندى» تەرۋ جەتكىلىكتى. قازىر باسىم كوپشىلىگى فەيسبۋك نەمەسە ينستاگرامم ارقىلى وزدەرىن اشىق جارنامالاۋعا كوشتى. باقسىلىق پەن كورىپكەلدىك تاقىرىبى WitchTokتەرىمەن تولتىرىلعان جاستاردىڭ TikTok الەۋ­مەتتىك جەلىسىن دە قامتىدى. #witchtok حەشتەگى قازىردىڭ وزىندە ميللياردتان استام قارالدى.

ءسوزىمىز ناقتى بولۋ ءۇشىن ءوزىن ماريام دەپ تانىستىرعان استرولوگپەن بايلانىسقا شىق­تىق. قاراعاندى قالاسىندا تۇرادى ەكەن. كومەگىنە جۇگىنۋ ءۇشىن جولعا شى­عۋدىڭ قاجەتى دە جوق. سۋرەتىڭدى, تۋعان جىل, كۇنىڭدى ايتساڭ بولدى, ءارى قاراي اڭگىمەنى وزدەرى زاۋلاتادى. باستاپقى قىزمەتاقى 5 مىڭ تەڭگەدەن باستالادى. كەيىنگى سومانى ء«سىزدىڭ جولىڭىزداعى كەدەرگىلەردىڭ» دەڭگەيى انىقتايدى. ونىڭ كۋرسى ءسىزدىڭ جاعدايىڭىزدىڭ بەتالىسىمەن ەسەپتەلەدى. قىسقاسى, جولىڭىزدى اشىپ تاستاۋ ءۇشىن باس-اياعى 150-180 مىڭ تەڭگە كەرەك. ەگەر ناتيجە شىقپاعانىن ايتىپ قايتا حابارلاسساڭىز, كەيىنگى راسىم­دەردىڭ قۇنى تىم قىمبات. مۇنى ولاردىڭ تىلىمەن ايتقاندا, «كۇشەيتكىش, دەم بەرگىش راسىمدەر» دەپ اتايدى ەكەن. مۇنداي كومەك تۇرىنە جۇگىنسەڭىز, ناتيجەسى دە «كوپ كۇتتىرمەيدى» ەكەن.

ءبىر قىزىعى الەۋمەتتىك جەلىلەردە تىر­كەلگەن ءاربىر كورىپكەل مەن تارولوگتىڭ دەمەۋشى جازىلۋشىلارى بارشىلىق. مىسالى, ينستاگرام جەلىسىندە يزاگدي يسا دەگەن اتاۋمەن تىركەلگەن ازاماتشانىڭ «جا­زى­لۋشىلارىنىڭ» اراسىندا دەمەۋ­شىلەرى-قولداۋشىلاردىڭ بار ەكەنىن بايقاۋ قيىن ەمەس.

الەۋمەتتىك جەلىدەگى جارنامالارىنا قاراپ وتىرىپ, ولاردىڭ ادام پسيحولوگياسىن تەرەڭ مەڭگەرگەن جانداردىڭ ساناتىندا ەكەنى بايقالادى. الدىنا كەلىپ, پروبلەمالارىن ايقىن اشىپ بەرگەن سوڭ, ادام سەنىپ, كەلەسى كۇنى تاعى دا كەلەدى. سونداي جاعدايدىڭ بىرىنە استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى تاپ بولدى. جانۇياسىن قارعىستان تازارتۋ ءۇشىن ءبىر جىل ىشىندە 60 ميلليون تەڭگەسىنەن ايىرىلىپتى. استانا قالاسى, «سارىارقا» اۋداندىق پوليتسيا باسقارماسى تەرگەۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى تالعات جولداسوۆ جۋرناليستەرمەن كەزدەس­كەن كەزدە زارداپ شەككەن ادام بالگەرگە جۇگىنگەن, ال بالگەر وتباسىنا جانە وزىندە قارعىس بار ەكەنىن ءتۇسىندىرىپ, تەز ارادا الىپ تاستاۋ كەرەگىن ايتقان. وسىلايشا, ءبىر جىلدا قوماقتى قارجىسىنان ايىرىلعان.

سيقىرشىلار الەمىندەگى ەڭ ترەند باعىتتار – تارو بولىپ شىقتى. كورىپ­كەلدەرگە بىرنەشە رەت جۇگىنگەن تانىستارىمىز ايتقانداي, جارناما ارقىلى بالگەر ىزدەۋ الاياقتاردىڭ قۇرعان قاقپانىنا ءوزىڭ بارىپ تۇسۋمەن بىردەي. بۇل باعىت كوبىنەسە ول «سەنىڭ ماحابباتىڭ جاقىن» دەگەن باعىتتاعى بولجامداردى قامتيدى. بۇل ءپرو­فيلدىڭ نەگىزگى اۋديتورياسى جاس قىزدار بولعاندىعى دا سەبەپ بولۋى مۇمكىن.

وتباسى پسيحولوگى پاۆەل حاماەۆ بىز­بەن اڭگىمەسىندە مۇنداي ارەكەتتەردەن ەش­قانداي پايدا جوعىن, تەك زيان ەكەنىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, كورىپكەلدەردىڭ كو­مەگىنە جۇگىنەتىندەردىڭ باسىم كوپشىلىگى پسي­حولوگياسى كۇيزەلىسكە ۇشىراپ, سىرت­تىڭ جىلىلىعىنا مۇقتاج ادامدار. ولار ال­داعى ومىرلەرى تۋرالى جاقسى بولجام كۇ­تەدى, سول سەبەپتى ولار نە ايتسا سوعان سە­نە­دى. ومىرلەرى تۋرالى جاقسى بولجام تاپ­­قان­شا, دۇرىس كورىپكەلدەردى ىزدەپ جۇرە بەرەدى.

مۇنداي پىكىردى كەلەسى پسيحولوگ رايسا بايداليەۆا دا قولدايدى. ول جۋرناليس­تەرمەن كەزدەسكەن كەزدە كۇيزەلىسكە تۇس­كەندەردىڭ باسىم كوپشىلىگى بالگەرلەردەن ءۇزىلىپ بارا جاتقان ءۇمىتتىڭ وزىنەن ءۇمىت ىزدەيتىنىن ايتىپتى.

جاراتۋشى يەمىزدىڭ ادامزات بالاسىنىڭ بويىنا بەرگەن كۇللى قاسيەتتەرىن سانامالاپ شىعۋ پەندەنىڭ تاعدىر-تالايىنا بۇيىرماعان. جەكەلەگەن ادامداردىڭ بو­يىن­دا بولاتىن سونداي ەرەكشە قاسيەتتەردىڭ ءبىرى – كورىپكەلدىك بولعانىن تاريح جوققا شىعارمايدى. وعان كۇمان-كۇدىكسىز يلانىپ سەنەتىندەر دە, «كوزبوياۋشى الاياقتار» دەپ قارايتىندار دا بار.

جالپى, كورىپكەلدىك – ادام بالاسى پايدا بولعالى بەرى تىرشىلىك يەسىمەن بەيبىت قاتاردا ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان عى­لىمي تۇجىرىمداماسى جوق تىلسىم كۇش, قۇپياسى اشىلماعان قۇبىلىس. وعان قا­تىستى كوزقاراس تا ءارتۇرلى, قازاقى ۇعىم­عا دا جات ەمەس.

فرانتسۋز نوسترادامۋس (ميشەل نوتردام), بولگار ۆانگا – دۇنيە جۇزىنە ات­­تا­رى بەلگىلى كورىپكەلدەر. ءوزىمىزدىڭ «موڭكە بي ايتتى» دەگەن كورە­­گەندىك ويلار دا تاڭعالدىرادى. 1882 جىلى لوندوندا پاراپسيحولوگيانى جۇيەلى زەرتتەۋدىڭ جانە باقىلاۋدىڭ نىسا­نى رەتىندە بەلگىلەپ, ناقتى ىزدەنۋدىڭ باستاۋى بولعان قوعام قۇرىلدى. پارا­پسيحولوگتەردىڭ وزدەرىنىڭ ساناعى بويىنشا, 1970 جىلدارى 30 ەلدە 240-تان استام زەرتتەۋ لابوراتوريالارى مەن قوعام­دار جۇمىس ىستەپ تۇردى. نيۋ-يورك­تە حالىقارالىق پاراپسيحولوگتەر قاۋىم­داس­تىعى قۇرىلعان. كورىپكەلدىك وسى پارا­پسيحولوگيانىڭ ءبىر سالاسى رەتىندە زەرتتەلگەن.

پوستكەڭەستىك ەلدەردە, اسىرەسە ورتالىق ازيا ەلدەرىندە بالگەرلەر كۇندەلىكتى تۇرمىستىڭ ءبىر بولشەگىنە اينالىپ كەتكەن, ونىڭ ىشىندە ءبىز دە بارمىز. بىراق ورتا ازيا كەڭىستىگىندە بۇل باعىتتىڭ عىلىمي ەمەس, ميستيكالىق سيپاتى باسىمداۋ.

ر.بايداليەۆانىڭ ايتۋىنشا, بالگەرگە كوبىنەسە ومىرىنە تۇزەتۋ ەنگىزگىسى كە­لەتىندەر بارادى, پروبلەمالارىنىڭ شەشىمدەرىن سيقىرلى كۇشتەن تاپقىسى كەلەدى. سەبەبى تىعىرىققا تىرەلگەن ادامدار نە ىستەرىن بىلمەيدى, ساناسى سارسىلادى. مۇنداي ادامداردى باسقارۋ وتە وڭاي. ولار جىلدام ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن, جيعان-تەرگەنىن بەرۋگە دايىن. وعان تىم بولماسا ءسوز جاردەم كەرەك. ونىڭ ايتۋىنشا, ادامنىڭ استرولوگتەردىڭ كومەگىنە جۇگىنۋى ونىڭ وزىنە سىن كوزبەن قاراۋ جاعىنىڭ كەمشىندىگىن كورسەتەدى ەكەن. ول ءوزىن سىرت كۇشتەردەن قورعاي الاتىن تىلسىم كۇشتەردىڭ بار ەكەنىنە سەنەدى, مۇنىڭ ارتىندا ءوزى نەمەسە بالالارى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتەن باس تارتاتىن جاسىرىن وي بوي كورسەتىپ تۇر.

ساراپشىلاردىڭ سوزىنە دەن قويساق, مەملەكەت ادامداردى سيقىرشىلاردان نەمەسە الاياقتاردان قورعاي المايدى. قوعامدىق سانا كوتەرىلگەن سايىن ولاردىڭ قىزمەتىن كەرەك قىلاتىنداردىڭ قاتارى دا ازايا بەرمەك. ءدال قازىر ولاردىڭ قىزمەتىنە زاڭمەن تىيىم سالۋ دا, قىزمەتىن شەكتەۋ دە مۇمكىن ەمەس, ۆەيپتەرگە, كاليانعا تىيىم سالعانمەن, ولاردىڭ قاتارى ازايعان جوق. مەملەكەتتە ادام ءومىرىنىڭ ءاربىر كورىنىسىن باقىلاۋ ءۇشىن رەسۋرستار جەتكىلىكسىز.

ساياساتتانۋشى تالعات قاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, كەڭەس زامانىندا كورىپكەلدىككە تىيىم سالىنعانى, ولاردىڭ قىزمەتىن جۇر­گىزۋگە كەدەرگى بولمادى. ولاردىڭ كەيبىرى مۇنى اتادان قالعان كاسىپ دەپ قابىلداسا, ەندى ءبىرى بويىندا بۇعىپ جاتقان تىلسىم قاسيەتتى سىرتقا شىعارۋدىڭ جولى دەپ ءتۇسىندىردى. ساياساتتانۋشىنىڭ ايتۋىنشا, قازىر مۇنى بيزنەس دەپ قاراي­تىنداردىڭ قاتارى كوبەيىپ بارادى. وسى­عان دەيىن كورىپكەل-الاياقتاردان الدان­عاندار قۇقىق قورعاۋ ورىندارىنا سيرەك شاعىمداناتىن. قازىر بۇل قالىپتى داس­تۇرگە اينالدى.

ەرتەڭ وكىنىپ قالماۋ ءۇشىن ولاردىڭ جۇمىسىن قاداعالاۋ كەرەك.

 

الماتى 

سوڭعى جاڭالىقتار