«تاۋەلسىزدىك بارشامىزعا, اسىرەسە جازۋشىلارعا ۇلكەن ءۇمىت سىيلادى. قۋانىشىمىز قوينىمىزعا سىيماي, توبەمىز كوككە جەتتى. قاناتسىز-اق قالىقتاپ جۇرگەن كۇندەردىڭ كۇنىندە ءبىز ءولىارا كەزەڭنىڭ تىم اۋىر جۇگىنەن بەلدەرى قايىسقان جۋرناليست باۋىرلاردىڭ قاتارىنا بارىپ قوسىلدىق. بۇنىمىز اقىل ەدى ءارى ەكىجاقتى ءتيىمدى بولدى. بىرىنشىدەن, اعى مەن قاراسى ميداي ارالاسقان بەيمالىم قوعامدى قالتقىسىز ءتۇسىنۋ ءۇشىن قايناعان ءومىردىڭ ورتاسىندا ءجۇرۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى. ەكىنشىدەن, جازۋىمىز سوتسرەاليزم شەڭبەرىندە قالىپتاسقاندىقتان, بىردەن جاڭاشا قالام تەربەپ كەتە المادىق.
جىلدار جىلجىپ جاتتى. تەككە وتپەدى. كاپيتاليزمنىڭ قىر-سىرىنا قانىققان جازۋشىلار ەندىگى جەردە شىنايى قالامگەر اتانۋ ءۇشىن جاڭا كۇش-جىگەرمەن ادەبيەتكە قايتا ورالا باستادى.
مەنىڭشە, اقىن-جازۋشىلاردىڭ جاپپاي كلاسسيككە اينالۋى مىندەتتى ەمەس. جالپى, قاي دەڭگەيدەگى قالام يەسىنىڭ دە ءباسى تومەن دەي المايمىن. ويتكەنى ول انا ءتىلىن بەلسەندى پايدالانۋشى, ناسيحاتتاۋشى, باپتاپ-جاراتۋشى, العا اپارۋشى دا. الايدا ولاردىڭ ەشقايسىسى جانكەشتى ەڭبەگىن مىندەت ەتپەيدى, ءتىپتى «جەم-سۋ» دا سۇرامايدى. جازا بەرەدى. كۇندىز جۋرناليستيكانىڭ, تۇندە ادەبيەتتىڭ ارباسىنا ماجبۇرلەۋسىز ءوزى جەگىلەدى. ال سودان ۇشپاققا شىعىپ جاتقاندارى شامالى. مەن سول جازۋدىڭ زەينەتىن كورمەسە دە, بەينەتىنەن باس تارتپايتىنداردىڭ ءبىرىمىن.
بۇرىن كوپ جايدى بايقامايدى ەكەنبىز. تاۋەلسىزدىك باعىمىزدى جاندىرماسا دا, كوكىرەك كوزىمىزدى اشىپ بەردى. سونىڭ اسەرى شىعار, ءوزىم ەس بىلگەلى بەرى جادىمدا ۇزدىكسىز, ءتىپتى مەنىڭ قاتىسۋىمسىز-اق جازىلىپ كەلە جاتقان ومىرباياندىق كىتاپ بارىن سەزىندىم. بۇرىن-سوڭدى بولماعان قىزىعۋشىلىقپەن ساناداعى جازبالاردى پاراقتاعاندا, «تاعدىر, جازمىش» ۇعىمدارىنا قاتىستى شيكىزات-دەرەكتەر مولداۋ بولىپ شىقتى. سولاردى جۇيەلەپ, قاعازعا تۇسىرۋگە كىرىستىم. ۇزاماي «تۇمان» ۇعىمى العا وزدى. بار وقيعانى وسى تاقىرىپتىڭ اياسىنا توپتاستىردىم. جاڭا شىعارما جۇلگەلەندى.
كەزىندە ميلليونەر اتانعان «لەنين تۋى» ۇجىمشارى تۇرعىندارىنىڭ قاعازعا كوشكەن تاعدىر-تالايى كەشەگى زاماننىڭ قاراڭعى قالتارىس-بۇلتارىستارىنا ساۋلە تۇسىرگەنىن سەزىندىم. بايتاق قازاقستاننىڭ تاريحي پانوراماسى جۇزدەگەن اۋىلدىڭ سۋرەت-كەسكىندەرىنەن تۇزىلەتىنىنە كوزىم جەتە ءتۇستى. كەيىپكەرلەرىمنىڭ قاتارىندا اتاعى الىسقا كەتكەندەرى دە جوق ەمەس-ءتى. سونداي ەرەكشە تاعدىر يەلەرىنىڭ ءبىرى – قاجىمۇقان, ەكىنشىسى – ەلەمەس جارمەنوۆ. وسى ەكى اۋىلداسىمنىڭ ءومىر سوقپاقتارى سول تۇستاعى قازاق ۇكىمەتىنىڭ ۇلت ءۇشىن ادال قىزمەت ەتكەنىن ايعاقتاپ تۇردى. بىراق توبەسىندە وتىرعان كومپارتيانىڭ شوۆينيست كوسەمدەرى ۇلتجاندى باسشىلاردىڭ قولدارىن بايلاپ, كرەمل سىيلاعان قولشوقپارمەن ءاربىرىن تىزەدەن قاعىپ, ءتىپتى باستان ۇرىپ وتىرۋدى ادەتكە اينالدىرىپتى. الايدا ۇكىمەت قازاقتاردى جەرى قۇنارلى ايماقتارعا جايعاستىرۋ جوسپارىن ون جىل بويى جۇيەلى ءارى تاباندىلىقپەن جۇزەگە اسىرعان ەكەن. ءسويتىپ, ىشكى رەسەيدەن قونىس اۋدارىپ, جايىلا جايلى ورنالاسىپ, از جىلدا تويىنعان تامەرلانوۆكا, ماماەۆكا, ۆاننوۆكا سياقتى ون-سان «وۆكالاردى» قوس بۇيىردەن قىسىپ, ىعىستىرىپ, ءشول-شولەيتتەردە جۇرگەن كوشپەلىلەرگە ورىن بوساتقانى «اق جول» گازەتىنىڭ ماتەريالدارىنان انىق كورىنەدى.
ساياسي جاعىنان مىزعىماس اتاۋعا, گەوگرافيالىق تۇرعىدان شارۋاشىلىققا قولايلى جەرگە ورىن تەپكەن لەنين اتىنداعى ۇجىمشار كوپ وتپەي-اق كوشپەلىلەرگە ۇلگى-ونەگە كورسەتەدى دەگەن ماقتاۋلى كورشىسى «پولەزنىي ترۋد» سياقتى ورىس ۇجىمشارلارىن بارلىق كورسەتكىش بويىنشا شاڭ قاپتىرىپ, اۋىسپالى قىزىل تۋدى ماڭگىلىك وزىندە ساقتاۋعا قول جەتكىزىپ, «لەنين تۋى» اتاۋىنا يە بولعان. قاجەكەڭنىڭ وسىندا كوشىپ كەلىپ, كەزەكتى رەت توسەك جاڭعىرتىپ, جەتپىس جەتى جاسىندا ۇلدى بولۋى دا ءبىراز جايدى اڭعارتادى ەمەس پە. ال ەندى ۇجىمداستىرۋ جىلدارى جەركومدا باسشىلىق قىزمەتتە بولعان جارمەنوۆكە «حالىق جاۋى» دەگەن جالا جابىلىپ, اتۋ جازاسىنا كەسىلۋىنىڭ شىن سىرى وسىندا جاتقانى انىق...
ءستاليننىڭ زۇلمات زامانى, حرۋششەۆتىڭ «جىلىمىق» دەپ اسپەتتەلگەنىمەن, قازاقتى ج ۇلىنقۇرتتاي ىشتەن كەمىرگەن جىلدارى الىستا قالدى. ءبىز سول الماعايىپ كەزەڭدەردىڭ شەت جاعاسىن كوردىك, اشارشىلىقتى, قۋعىن-سۇرگىندى, الاپات سوعىستى باستان كەشكەن بەيباق اعا-اپالاردىڭ جان سىرىن تىڭداپ وستىك, سوتسياليزم قاعيداتتارى اياسىندا قالىپتاستىق. سانالى عۇمىرىمىزدىڭ كوپ بولىگى «قىر استىنداعى كوممۋنيزم» تۇمانىندا اداسۋمەن ءوتتى. ەندەشە, بۇل تاقىرىپتى ءبىز قوزعاماساق, ونى باسقا كىمدەر شىعارماسىنا ارقاۋ ەتەدى؟ وسى ويدىڭ جەتەلەۋىمەن جاڭا دۇنيەنى جازىپ ءبىتىردىم. جۇمىس بارىسىندا ات-كوپىر قاعازدى «ىسىراپ» ەتىپ, كوز مايىن دا اياماي جۇمسادىم. ەندى اعايلارىنا ايتپاي, دوستارىنا دا كورسەتپەي, «قازاقستان پيونەرى» گازەتىنە قۇپيا حاتپەن تىرناقالدى تۋىندىسىن جولداعان ۇياڭ وقۋشىداي كۇي كەشىپ ءجۇرمىن».
