– ناريمان باقتىباي ۇلى, قازىرگى كەزدە «حالىق» قورى قانداي جوبالارمەن اينالىسىپ جاتىر؟
– «حالىق» قورى 2016 جىلى قۇرىلدى. قوردىڭ قىزمەتى ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك-قايىرىمدىلىق باعىتتاعى جوبالاردى دامىتۋعا نەگىزدەلگەن. شەتەلدەردەگى قايىرىمدىلىقپەن اينالىساتىن ۇيىمداردىڭ تاجىريبەلەرىمەن تانىسساڭىزدار, اقش-تاعى قايىرىمدىلىق قورلارى گۋمانيتارلىق كومەك پەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا باعىتتالعانىن, گەرمانيادا ادام قۇقىعىن قورعاۋعا, ال فرانتسيادا ەكولوگيا, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە سپورت سالاسىنا باسىمدىق بەرگەنىن كورە الاسىزدار. «حالىق» قورىنىڭ جۇزەگە اسىرعان جوبالارى الۋان ءتۇرلى. دەگەنمەن باستى نازار – الەۋمەت, ونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم جانە سپورت سالالارىندا.
جالپى, قايىرىمدىلىق قورلار مەملەكەت پەن قوعامنىڭ بارلىق ماسەلەسىن شەشۋدى كوزدەمەيدى. دەسە دە ولاردىڭ وزەكتى ماسەلەلەردەن سىرت قالماي, ۇلەس قوسۋى قوعامدى ىزگىلەندىرە تۇسەرى ءسوزسىز. ماقساتىمىز دا – ناقتى ماسەلەلەردىڭ وڭتايلى شەشىلۋىنە مۇرىندىق بولۋ. ءبىز اركەز مەملەكەتتىڭ باستامالارىن قولداپ, توتەنشە جانە تابيعي اپاتتار ورىن العان جاعدايلاردا كومەكتەسىپ كەلەمىز. مۇنى ارىستاعى جارىلىس, اۋليەكول اۋدانىنداعى ءورت, پاندەميامەن كۇرەس بارىسىندا كوردىڭىزدەر. ىندەت سالدارىمەن كۇرەسۋگە «حالىق» قورى 10 ملرد تەڭگەدەن اسا قارجى ءبولدى.
سونداي-اق حالىقتىڭ وسال توپتارىن قولداپ, ءبىلىم الۋىنا, سپورتپەن اينالىسۋىنا, قوعامنان ورنىن تابۋىنا جاردەمدەسىپ جاتىرمىز. قور قۇرىلعان ۋاقىتتان بەرى 50 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 120-دان اسا جوبانى جۇزەگە اسىردى.
جوعارىدا ايتقانىمداي, سپورتتى دامىتۋ, بالالار مەن جاستارعا قولجەتىمدى ءبىلىم بەرۋ – نەگىزگى باسىمدىقتارىمىزدىڭ ءبىرى. وسى تۇستا ءبىلىم سالاسىنداعى جوبالارعا كەڭىرەك توقتالىپ وتكىم كەلەدى. ءبىز گرانتتار ارقىلى ءبىلىم الۋعا قولداۋ كورسەتىپ جاتىرمىز. وسى ۋاقىتقا دەيىن 300 ملن تەڭگە بولدىك. ناتيجەسىندە, دارىندى ستۋدەنتتەر قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتى, استاناداعى IT ۋنيۆەرسيتەتى سياقتى قازاقستاننىڭ ۇزدىك وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ جاتىر.
ءبىلىم سالاسىنا قوسا, قوردىڭ تاعى ءبىر باسىم مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – بالالار سپورتىن دامىتۋ. جوبالاردا سپورت الاڭدارىن سالۋ, قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ, ەۋروپالىق ستاندارتقا ساي جاتتىقتىرۋشىلار دايارلاۋ, دەنەشىنىقتىرۋ جانە ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىن سالۋ قاراستىرىلعان.
وڭىرلەردەگى جوبالارىمىز تۋرالى ايتقاندا, قوستاناي وبلىسىنا توقتالعىم كەلەدى. بۇل ايماقتىڭ 2022 جىلى ورتتەن قاتتى زارداپ شەككەنىن جاقسى بىلەسىزدەر. قور اۋليەكول اۋىلىندا 1,3 ملرد تەڭگەگە 280 ورىندىق زاماناۋي بالاباقشا سالىپ جاتىر. وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا بالاباقشا اكىمدىك بالانسىنا وتەدى.
– ماڭعىستاۋ وبلىسىندا دا اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىڭىزدان حاباردارمىز. ول جاقتا قانداي جوبالاردى قولعا الىپ جاتسىزدار؟
– ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا بىلتىر اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرا باستادىق. جاڭاوزەننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا جان-جاقتى تالداۋ جاساۋ بارىسىندا, اۋىزسۋعا تاپشىلىقتىڭ بار ەكەنىن, بالالاردىڭ سپورتپەن اينالىسۋ مۇمكىندىگىنىڭ شەكتەۋلىگىن جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ قاجەتتىگىن انىقتادىق. وسىلايشا, 5 نەگىزگى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جونىندە شەشىم قابىلداپ, بۇعان 3,5 ملرد تەڭگە بولدىك. سونىڭ ءبىرى – بەينەۋ استىق تەرمينالىنىڭ جۇمىسىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ. جوبا قۇنى 1,8 ملرد تەڭگە تۇرادى. تەرمينالدى ىسكە قوسۋ لايىقتى, ءتاۋىر جالاقىسى بار 200 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكىنشى جوبامىز جاڭاوزەننەن جاڭا ورتالىق – 6 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن دەنەشىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىن سالۋ. ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىندە تازا اۋىزسۋعا قول جەتكىزۋ ماسەلەسىنىڭ كۇردەلى ەكەنىن ەسكەرە كەلە ءۇشىنشى جوبانى وسى سالاعا باعىتتادىق. ماڭعىستاۋ وبلىسىنا قاراستى سايىن شاپاعاتوۆ جانە اقشۇقىر اۋىلدارىنا سۋ تۇششىتۋ زاۋىتىن سالىپ بەردىك. ءار اۋىلعا 300 ملن تەڭگەدەن ءبولىندى. قوس اۋىلدىڭ 25 مىڭنان اسا تۇرعىنى ءۇزىلىسسىز, ساپالى, تازا اۋىزسۋمەن قامتىلدى. تاعى ءبىر ماڭىزدى جوبا قولعا الىنىپ, وڭىردە بالالار الاڭى, ۆوركاۋت ورتالىعى جانە فۋتبول الاڭى بار 46 ويىن الاڭى سالىندى. سونداي-اق جاڭاوزەندە جاسىل القاپتاردى سۋارۋ ءۇشىن قايتا وڭدەلگەن سۋدى پايدالانۋعا ارنالعان زاۋىت ىسكە قوسىلدى. ماڭعىستاۋدا اتقارىلعان جۇمىستارىمىزدى جەرگىلىكتى اكىمدىك جوعارى باعالاپ, 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «ۇزدىك مەتسەنات» اتاعىن بەردى.
وسى جەردە مىنا جايتتى اتاپ وتكىم كەلەدى. جاڭاوزەننىڭ حالقى سوزگە توقتاپ, ءىس جۇزىندە ورىندالۋىن كۇتەتىنىن كورسەتتى. ۋادە بەرىپ, كەيىن ورىندالماي قالسا, بۇل جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن قارىم-قاتىناسقا, كاسىپكەرلىك سالاسىنا, وزگە دە قوعامدىق سالالارمەن بايلانىسقا ايتارلىقتاي اسەر ەتۋى مۇمكىن. تۇرعىندارعا ماسەلەسىن ەستىپ, بىلۋمەن قاتار, ناقتى شەشىمىن تاپقانى ماڭىزدى.
– كوپشىلىك كاسىپكەرلەردەن قايىرىمدىلىق كۇتىپ تۇرادى. ۇدايى قايىرىمدىلىقپەن اينالىسۋ كاسىپكەرلەردىڭ دە ىنتاسىن جويىپ, ىقىلاسىن كەمىتۋى مۇمكىن. بىراق كاسىپكەرلەردىڭ ءوزى دە كومەككە مۇقتاج بولىپ قالاتىن جاعدايلار از ەمەس قوي؟
– كەز كەلگەن مەملەكەتتە كاسىپكەرلەر ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشى ەكەنى راس. اسىرەسە, شاعىن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا باسا ءمان بەرۋ ماڭىزدى. ولاردى قولداۋ, سالىقتى ازايتۋ, گرانتتار, مەملەكەتتىك باعدارلامالار مەن باسقا دا ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن مەملەكەتتىك جانە سالالىق ورگاندار جۇزەگە اسىرادى. قايىرىمدىلىق قورلارى ەڭ الدىمەن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە دەن قويۋى كەرەك. دەگەنمەن بيزنەس قيىن جاعدايعا تاپ بولعاندا ەڭ ءبىرىنشى كومەككە مەملەكەتپەن بىرگە قايىرىمدىلىق قورلارى دا كەلەدى. ماسەلەن, قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن الماتىدا كوپتەگەن شاعىن كاسىپكەرلىك نىساندارى جابىلىپ قالا جازدادى. بۇل جاعدايدا ءبىزدىڭ قور 500 كاسىپكەرگە 500 ملن تەڭگە كولەمىندە قولداۋ كورسەتتى. مىسالى, سولاردىڭ قاتارىندا ابدەن تونالىپ, دىمسىز قالعان ۇيالى تەلەفون دۇكەنىنىڭ يەسى بار ەدى. ونىڭ قارجىلىق جاعدايى نولدە ەمەس, مينۋستا بولدى. نەسيە الۋ كاسىپكەرگە ايتارلىقتاي سالماق سالدى. كاسىبىن قالپىنا كەلتىرىپ, ءسال دە بولسا اياعىنا تۇرىپ كەتۋ ءۇشىن 1 ملن تەڭگە گرانت بەردىك.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ورىنبەك وتەمۇرات,
«Egemen Qazaqstan»
