– تولەگەن قاپاق ۇلى, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قوعامدا ەڭبەك ادامدارىنىڭ بەدەلىن كوتەرۋگە ءاردايىم ءمان بەرىپ كەلەدى. بۇل رەتتە ءار جولداۋدا جۇمىسشىلاردى قولداۋعا باعىتتالعان ناقتى تاپسىرمالار دا جۇكتەلدى. مىسالى, بىلتىرعى قىركۇيەكتەگى جولداۋدا ۇزاق ۋاقىت بويى اۋىر جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان جۇمىسشىلار ءۇشىن الەۋمەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىن قاراستىرۋ تاپسىرىلدى. وسى باعىتتا قانداي جۇمىستار اتقارىلدى؟
– پرەزيدەنتتىڭ 2023 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىندەگى «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى جولداۋىندا زياندى ەڭبەك جاعدايىندا ۇزاق ۋاقىت جۇمىس ىستەپ جۇرگەن, سالانى دامىتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان جۇمىسكەرلەرگە دەنساۋلىعىنا كەلتىرىلگەن زيان دەڭگەيى ەسكەرىلە وتىرىپ, 55 جاستان باستاپ زەينەت جاسىنا تولعانعا دەيىن ارناۋلى الەۋمەتتىك تولەم تولەۋدى ەنگىزۋ تۋرالى تاپسىرىلعان ەدى. وسىعان وراي جاڭا جىلدىڭ 1-قاڭتارىنان باستاپ الەۋمەتتىك كودەكسكە ەڭبەك جاعدايلارى زياندى جۇمىستاردا ىستەيتىن ادامداردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋ قۇقىعى بويىنشا ارناۋلى الەۋمەتتىك تولەمدەر جۇرگىزۋ ەنگىزىلدى.
كودەكستىڭ 195-1-بابىنىڭ 1-تارماعىنا سايكەس زياندى ەڭبەك جاعدايىندا جۇمىس ىستەيتىن قازاقستان ازاماتتارىنىڭ, ەل اۋماعىندا تۇراقتى تۇراتىن شەتەلدىكتەر مەن ازاماتتىعى جوق ادامداردىڭ 55 جاسقا تولعان جانە ولار ءۇشىن جيىنتىعىندا كەمىندە 7 جىل (84 اي) مىندەتتى كاسىپتىك زەينەتاقى جارنالارى تولەنگەن كەزدە ارناۋلى الەۋمەتتىك تولەم الۋعا قۇقىعى بولادى. بۇل ارناۋلى الەۋمەتتىك تولەم ارناۋلى كاسىپتىك مەملەكەتتىك جاردەماقىدان (2 ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ شاماسى); زەينەتكەرلىك الدىنداعى اننۋيتەتتىك ساقتاندىرۋ شارتى بويىنشا ساقتاندىرۋ تولەمىنەن (1 ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ شاماسى); جۇمىس بەرۋشىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن كاسىپتىك تولەمنەن (1 ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ شاماسى); بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنان تولەنەتىن مىندەتتى كاسىپتىك زەينەتاقى جارنالارى ەسەبىنەن قالىپتاستىرىلعان زەينەتاقى تولەمىنەن تۇرادى. وسى تارماقتا كوزدەلگەن تولەمدەرگە قۇقىق ەڭبەك جاعدايلارى زياندى جۇمىستاردا ىستەيتىن جۇمىسكەر قىزمەتىن توقتاتقان نەمەسە زياندى وندىرىستىك فاكتورلاردىڭ اسەرىن بولعىزبايتىن باسقا جۇمىسقا اۋىسقان جاعدايدا تۋىندايدى. كودەكسكە ەنگىزىلگەن اتالعان وزگەرىستەر 1 قاڭتاردان باستاپ كۇشىنە ەندى.
– كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە وندىرىستىك جاراقات الۋ ازايماي تۇر. وسى ماسەلەنى جۇيەلى شەشۋ ماقساتىندا 2030 جىلعا دەيىنگى قاۋىپسىز ەڭبەك تۇجىرىمداماسىن قابىلداۋ تاپسىرىلدى. بۇل قۇجاتتىڭ جاي-جاپسارى قالاي بولدى؟
– ەڭبەكتى قورعاۋ سالاسىنداعى پروبلەمالاردى كەشەندى شەشۋ ءۇشىن پرەزيدەنت ۇكىمەتكە قاۋىپسىز ەڭبەك تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى. بۇل تۇجىرىمداما الەۋمەتتىك ارىپتەستەرمەن بىرلەسىپ ازىرلەندى جانە وتكەن جىلدىڭ 26 جەلتوقسانىندا ءتيىستى ۇكىمەت قاۋلىسىمەن بەكىتىلدى.
تۇجىرىمدامانىڭ ماقساتى – ەڭبەكتى قورعاۋ سالاسىنداعى احۋالدى فاكتورلىق تالداۋ, جاھاندىق تەندەنتسيالار نەگىزىندە جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەك جاعدايىن جۇيەلى تۇردە جاقسارتۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن قاراستىرۋ جانە ەڭبەك رەسۋرستارىن ۇنەمدەۋ. سونىمەن قاتار بۇل قۇجاتتا ۇلتتىق ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەنەدجمەنتى جۇيەسىن قايتا ىسكە قوسۋعا, وتاندىق كاسىپورىنداردا قاۋىپسىزدىك مادەنيەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان زاڭنامانى جاڭارتۋ جانە جاڭا تسيفرلىق قۇرالداردى ەنگىزۋ بويىنشا شارالار قامتىلادى. جاڭا باعىتتار اياسىندا كاسىپتىك تاۋەكەلدى ينتەگرالدىق باعالاۋدى ەنگىزۋ, وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى سياقتى كاسىپورىننىڭ تسيفرلىق كارتاسىن ازىرلەۋ كوزدەلگەن. بۇل كارتا ارقىلى كاسىپتىك تاۋەكەلدەر بويىنشا دەربەستەندىرىلگەن كاسىپورىندار دەرەكقورى جانە بارلىق اسپەكتى بويىنشا ەڭبەكتى قورعاۋ بارومەترى جاسالادى.
تۇجىرىمداما وندىرىستىك جاراقاتتانۋدى, كاسىپتىك اۋرۋلاردى تومەندەتۋگە, قۇزىرەتتەردى ارتتىرۋعا جانە ەڭبەك جاعدايلارىن جاقسارتۋ بويىنشا ەكونوميكالىق ىنتالاندىرۋدى كۇشەيتۋگە ىقپال ەتەدى. بۇل رەتتە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ سالاسىنداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋ بويىنشا جۇمىس تۇراقتى نەگىزدە جۇرگىزىلەدى. ماسەلەن, زاڭناماعا بىرقاتار تولىقتىرۋ ەنگىزۋ ۇسىنىلادى: مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارىنا قاۋىپتى وندىرىستىك نىسانداردا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ سالاسىندا الدىن الا ەسكەرتۋسىز تەكسەرۋلەر جۇرگىزۋ قۇقىعىن بەرۋ; كاسىپتىك تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ ارقىلى كاسىپورىنداردىڭ پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋىن كۇشەيتۋ; كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ ارقىلى ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ ساقتالۋىنا قوعامدىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ; ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ, ونىڭ ىشىندە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋ تالاپتارىن بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك سانكتسيالاردى قاتاڭداتۋ. بۇل ماسەلەلەردىڭ بارلىعى بۇگىنگى تاڭدا ماجىلىستە قارالىپ جاتىر.
– ەڭبەك كودەكسىنە سايكەس, ەلىمىزدىڭ ەكولوگيالىق ايماقتارىندا ەڭبەك ەتەتىن جۇمىسكەرلەر ءۇشىن كەپىلدىكتەر بەلگىلەنگەن. بىراق ازاماتتار تاراپىنان ەكولوگيالىق جەڭىلدىكتەرگە بايلانىستى زاڭناماداعى نورمالاردى جەتىلدىرۋ, ياعني ەكولوگيالىق تولەمدەردى كوتەرۋ تۋرالى ۇسىنىستار ءجيى ايتىلادى. بۇل ماسەلە بويىنشا وزگەرىستەر ەنۋى مۇمكىن بە؟
– «ارال وڭىرىندەگى ەكولوگيالىق قاسىرەت سالدارىنان زارداپ شەككەن ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قورعاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 13-بابىنا سايكەس, ەكولوگيالىق قاسىرەت ايماعىندا تۇرىپ جاتقان حالىققا ايماقتاردىڭ ساناتىنا قاراي كوەففيتسيەنتتەرمەن ەڭبەكاقى تولەنەدى, قوسىمشا ەڭبەك دەمالىسى بەرىلەدى, سونىمەن بىرگە جىل سايىن ساۋىقتىرۋعا ارناپ قولدانىلىپ جۇرگەن تولەمدەردiڭ ۇستiنە بiر ايلىق تاريفتىك مولشەرلەمە نەمەسە قىزمەتتiك ايلىقاقى كولەمiندە ماتەريالدىق كومەك كورسەتiلەدi.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەستiڭ 2005 جىلدىڭ 29 ساۋiرىندەگi №3 قاۋلىسىنا سايكەس زاڭنىڭ 13-بابىندا كوزدەلگەن وتەمدەر مەن جەڭiلدiكتەر ازاماتتار دىڭ زارداپ شەككەن دەگەن مارتەبەسىنىڭ بار-جوعىنا قاراماستان, ەكولوگيالىق قاسiرەت ايماعىندا تۇرىپ جاتقان بۇكiل حالىق ءۇشiن الەۋمەتتiك قولداۋ بولىپ سانالادى. بۇل رەتتە كوشى-قون زاڭناماسىنىڭ تالابىنا سايكەس ىشكى كوشىپ-قونۋشىلار, ۆاحتالىق ادىسپەن جۇمىس اتقاراتىنداردى ەسەپتەمەگەندە, قازاقستان اۋماعىنداعى تۇرعىلىقتى جەرى مەن ۋاقىتشا تۇرۋ ورنى بويىنشا تىركەلۋگە مىندەتتى ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. دەمەك زاڭنىڭ 13-بابىمەن كوزدەلگەن جەڭىلدىكتەر مەن وتەماقىلاردى الۋ ءۇشىن جۇمىسكەرلەرگە زاڭمەن بەلگىلەنگەن ەكولوگيالىق داعدارىس اۋماقتارىندا تۇرۋ جانە ەڭبەك ەتۋ, سونىڭ ىشىندە ۆاحتالىق ادىسپەن جۇمىس اتقارۋ جەتكىلىكتى.
ازاماتتىق كودەكستىڭ 16-بابىنا سايكەس «ازاماتتىڭ تۇراقتى ەلدى مەكەنى» جانە «ازاماتتىڭ تىركەلگەن ەلدى مەكەنى» تۇسىنىكتەرى اجىراتىلادى. ازاماتتىڭ تۇراتىن ەلدى مەكەنى رەتىندە ول ۇنەمى نەمەسە باسىم جاعدايدا تۇراتىن مەكەندى اتايدى. بۇل رەتتە ناقتى ءبىر ەلدى مەكەندە تۇرۋدىڭ ماقساتى جۇمىس اتقارۋ, ءبىلىم الۋ جانە ت.ب. ماقساتتار بولۋى مۇمكىن. ياعني ەكولوگيالىق داعدارىس اۋماقتارىندا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار سوندا تۇرادى دەپ تانىلادى.
قوسىمشا ەڭبەكاقىنى ەسەپتەۋدەگى قاجەتتى كوەففيتسيەنتتەر مەن قوسىمشا اقىلى ەڭبەك دەمالىسىنىڭ ۇزاقتىعى ەكولوگيالىق داعدارىس اۋماعىنىڭ كلاسسيفيكاتسياسىنا قاراي بەلگىلەنەدى. سونىمەن قاتار ارال وڭىرىندەگى ەكولوگيالىق داعدارىس اۋماقتارىندا تۇراتىن, الايدا قىزمەتىن وزگە ەلدى مەكەندەردە اتقاراتىن ازاماتتارعا زاڭنىڭ 13-بابىندا كوزدەلگەن جەڭىلدىكتەر بەرىلمەيتىنىن اتاپ وتەمىز. سەبەبى جۇمىس ۋاقىتى كەزىندە ولارعا جاعىمسىز ەكولوگيالىق ورتانىڭ اسەر ەتۋى ورىن المايدى. سايكەسىنشە جۇمىس بەرۋشىگە دە ولارعا زاڭنىڭ 13-بابىمەن كوزدەلگەن جەڭىلدىكتەردى بەرۋ مىندەتى تۋىندامايدى. جوعارىدا ايتىلعانداي, بۇگىندە اتالعان زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتقان جوق.
– بۇگىندە ەڭبەك نارىعىندا كوپتەگەن وزگەرىس بولىپ جاتىر. مىسالى, پاندەميادان كەيىن ونلاين تۇردە قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن مامانداردىڭ قاتارى ارتىپ كەلەدى. بىراق مۇنداي جۇمىستى قولاي كورەتىن ازاماتتاردىڭ كوبىنەسە ەڭبەك قۇقىعى قورعالماعان. وسى ساناتتاعى مامانداردىڭ قۇقىعىن قورعاۋدىڭ ناقتى تاسىلدەرى قاراستىرىلعان با؟
– ەڭبەك كودەكسىندە بارلىق ساناتتاعى, سونىڭ ىشىندە قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ شارالارى كوزدەلگەن. بىرىنشىدەن, جۇمىستى قاشىقتان اتقارۋعا كوشكەن جۇمىسكەرلەرمەن مىندەتتى تۇردە ەڭبەك شارتتارىنا قوسىمشا كەلىسىم جاسالۋعا ءتيىس. بۇل شارا كەيىن كوپتەگەن داۋلى ماسەلەنىڭ الدىن الۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
جالپى, قاشىقتان اتقارىلاتىن جۇمىستى ۇيلەستىرۋ ەڭبەك كودەكسىنىڭ 138-بابىمەن رەتتەلەدى. اتالعان باپقا سايكەس, قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ ەڭبەك شارتىن جاساسۋ كەزىندە دە, ەڭبەك شارتىنا ءتيىستى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلە وتىرىپ, ەڭبەك شارتىنىڭ قولدانىلۋ مەرزىمى ىشىندە دە بەلگىلەنەدى. قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبى مەن مەرزىمدەرى; ەڭبەك مىندەتتەرىن ورىنداۋ ءۇشىن قاجەتتى جابدىقپەن, كورسەتىلەتىن بايلانىس قىزمەتتەرىمەن جانە وزگە دە قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋ; شىعىستاردى وتەۋ جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىسىندە ايقىندالادى.
جۇمىسكەر ەڭبەك مىندەتتەرىن ورىنداۋ كەزىندە جۇمىس بەرۋشى, قابىلداۋشى تاراپ قامتاماسىز ەتكەن جابدىقتى, اقپاراتتاندىرۋ تۋرالى زاڭناماعا سايكەس اقپاراتتاندىرۋ نىساندارىن, كورسەتىلەتىن بايلانىس قىزمەتتەرىن جانە وزگە دە قۇرالداردى پايدالانۋعا مىندەتتى. ال جۇمىسكەر قىزمەت كورسەتۋ كەزىندە ءوز قۇرال-جابدىعىن پايدالانعان, سونداي-اق كورسەتىلەتىن بايلانىس قىزمەتتەرىنە اقى تولەگەن جاعدايدا جۇمىس بەرۋشى وتەماقى تولەيدى. مۇنىڭ كولەمى, تولەۋ ءتارتىبى مەن مەرزىمى جۇمىسكەرمەن كەلىسۋ ارقىلى بەلگىلەنەدى. تاراپتاردىڭ كەلىسۋى بويىنشا قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن جۇمىسكەرگە قابىلداۋشى تاراپتان جۇمىستى ورىنداۋ كەزىندەگى وزگە دە نەگىزدەلگەن شىعىستار, ونىڭ ىشىندە ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ قۇنى دا وتەلۋى مۇمكىن.
قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن جۇمىسكەرلەر ءۇشىن جۇمىس ۋاقىتىنىڭ كۇندەلىكتى ۇزاقتىعىنىڭ شەكتەۋلەرى ساقتالا وتىرىپ, جۇمىس ۋاقىتىنىڭ تىركەلگەن ەسەبى بەلگىلەنەدى. مۇنى باقىلاۋ ەرەكشەلىكتەرى ەڭبەك شارتىندا نەمەسە جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىسىندە ايقىندالادى. جۇمىسكەر جۇمىس ۋاقىتىنىڭ شەگىندە جۇمىس بەرۋشىمەن بايلانىس ءۇشىن قولجەتىمدى رەجىمىندە بولۋعا ءتيىس. قابىلداۋشى تاراپ كودەكستىڭ 77-بابىنىڭ 2-تارماعىندا جانە 86-بابىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, جۇمىسكەردىڭ جۇمىس ۋاقىتىنان تىس كەزدە قولجەتىمدى رەجىمدە بولۋىن تالاپ ەتۋگە قۇقىلى ەمەس. قاشىقتان جۇمىستى بەلگىلەنگەن جۇمىس ۋاقىتىنان تىس ورىنداۋ قاجەت بولعان جاعدايدا وسى كودەكستىڭ 108, 109 جانە 110-باپتارىنا سايكەس جوعارىلاتىلعان مولشەردە اقى تولەنە وتىرىپ, جازباشا كەلىسىم جاسالۋى كەرەك.
قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ كەزىندە قابىلداۋشى تاراپ جۇمىستىڭ ورىندالۋىن ناقتى ۋاقىتپەن تىركەي الماسا, جۇمىس ۋاقىتى ەڭبەك شارتىندا, جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىسىندە بەلگىلەنگەن جۇمىس كولەمىنىڭ ورىندالۋى رەتىندە بەلگىلەنەدى. ەڭبەك شارتى تاراپتارىنىڭ كەلىسۋى بويىنشا قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن جۇمىسكەرلەر ءۇشىن كودەكستىڭ 74-بابىنا سايكەس يكەمدى جۇمىس ۋاقىتى رەجىمى بەلگىلەنۋى مۇمكىن. قاشىقتان جۇمىس ىستەگەن كەزدە جالاقى جۇمىسكەردىڭ بىلىكتىلىگىنە, ورىندالاتىن جۇمىستىڭ كۇردەلىلىگى مەن ساپاسىنا قاراي ەڭبەك شارتىندا جانە جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىسىندە نەگىزدەلگەن جۇمىس كولەمىن ورىنداعان كەزدە تولىق مولشەردە تولەنەدى.
– جۇمىستا بىرنەشە ايلاپ اقىسىن الا الماعان جانە باسقا دا قۇقىعى بۇزىلعان جۇمىسكەرلەردىڭ شاعىمى ءجيى بايقالىپ جاتادى. ونداي ازاماتتاردىڭ ماسەلەسى قالاي شەشىلەدى؟ مۇنىمەن اينالىساتىن ەڭبەك ينسپەكتورلارىنىڭ جۇمىسىنا ازاماتتاردىڭ كوڭىلى تولا ما؟
– كاسىپكەرلىك كودەكستىڭ 144-بابى 3-تارماعى 4) تارماقشاسىنا سايكەس باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ سۋبەكتىلەرىن جوسپاردان تىس تەكسەرۋگە قۇقىعى بۇزىلىپ شاعىمدانعان جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ وتىنىشتەرى نەگىز بولادى. كودەكستىڭ 17-بابىنا سايكەس ەڭبەك ينسپەكتسياسى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگان ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ, ونىڭ ىشىندە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ جونىندەگى تالاپتاردىڭ ساقتالۋىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرادى. ەگەر دە جۇمىس بەرۋشى ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ تالاپتارى مەن مىندەتتەرىن بۇزعان جاعدايدا جۇمىسكەر جۇمىس بەرۋشى ورنالاسقان اكىمشىلىك اۋماقتاعى ەڭبەك ينسپەكتسياسى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگانعا جۇگىنە الادى. ءوتىنىشتىڭ نەگىزىندە ەڭبەك ينسپەكتسياسى جونىندەگى جەرگىلىكتى ورگان اتالعان جۇمىس ورنىندا جوسپاردان تىس تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, ادامداردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارى بۇزىلعان جاعدايدا شارالار قابىلدايدى.
وسى ورايدا 2023 جىلى جەرگىلىكتى ەڭبەك ينسپەكتسياسى ورگاندارىنىڭ كومەگىمەن 1 017 كاسىپورىندا 28 مىڭنان اسا جۇمىسكەردىڭ الدىندا جالاقى بويىنشا 6,6 ملرد تەڭگە بەرەشەك انىقتالعانىن ايتا كەتكەن ءجون. وسى كاسىپورىنداردىڭ باسشىلارىنا ورىنداۋعا مىندەتتى 1 447 ۇيعارىم بەرىلدى جانە 200,5 ملن تەڭگەدەن اسا سوماعا ايىپپۇل سالىندى. قابىلدانعان شارالاردىڭ, ونىڭ ىشىندە جالاقى بويىنشا بەرەشەكتى وتەۋدىڭ قاتاڭ كەستەلەرى مەن مەرزىمدەرىن بەلگىلەۋدىڭ ناتيجەسىندە 26,2 مىڭنان اسا قىزمەتكەردىڭ قۇقىعى قورعالدى. ولارعا 5,8 ملرد تەڭگە بەرەشەگى تولەندى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ورىنبەك وتەمۇرات
«Egemen Qazaqstan»
