فوتو: danasoz.kz
XIX عاسىر
شوقان ءۋاليحانوۆ
1) العىرلىق پەن سابىرلىلىق – تۇركىلەردىڭ تابيعي قاسيەتتەرى.
2) پوەزياعا, اسىرەسە, يمپروۆيزاتسياعا قۇشتارلىق – بارلىق كوشپەلى حالىقتارعا ءتان قاسيەت.
3) ادام – تاڭعاجايىپ قۇبىلىس! ونىڭ جان-دۇنيەسى, اقىل-ويى, جان-جاقتى تالانت-قابىلەتى – قۇدىرەتتىلىك تابيعاتىنىڭ, مۇلدەم بەيمالىم ءارى ەشقاشان دا تانىپ-ءبىلۋ مۇمكىن ەمەس ماڭگىلىك قۇپيانىڭ ناقتى كورىنىسى وسى ەمەس پە؟!
4) ازىرشە مۇسىلمانشىلىق ءبىزدىڭ قانىمىز بەن جانىمىزعا ەنە قويعان جوق. ونىڭ كەلەشەكتە حالىقتى ءبولىپ جارار قاۋپى بار.
5) حالىقتىق رەفورمالاردان اسقان شەكسىز ماڭىزى بار قوعامدىق ماسەلە جوق.
6) رەفورما ماسەلەسى قاشاندا ەرەكشە ساقتىقتى جانە ايرىقشا تەرەڭ پايىمداۋدى قاجەت ەتەدى. ويتكەنى ول حالىقتىڭ «بولۋ-بولماۋىنا» قاتىستى جايلارعا اسەر ەتۋى مۇمكىن.
7) قازاق حالقى – ەڭ ءبىر بەيبىت حالىقتاردىڭ ءبىرى.
8) قازاقتار ءوز داۋلارىن ادەتتە سىرتتان شاقىرىلعان بيلەرگە, مۇلدەم بەيتانىس ادامدارعا شەشكىزگەندى ۇناتادى.
9) ءتىل – قاي حالىقتىڭ بولسىن باستى بەلگىسى.
10) قازاق ءتىلىنىڭ ارعى اتاسى كونە تۇركى ءتىلى.
11) قازاقتاردىڭ ۇلتتىق اۋەندەرىنىڭ تابيعاتىنان, ءسوز جوق, ۇلانعايىر ۇلى دالانىڭ, جەلمەن جارىسقان جۇيرىك ءھام سۇلۋ تۇلپارلاردىڭ, تاڭعاجايىپ كوركەم ايەلدەردىڭ اسەرى سەزىلەدى.
12) قازاق پوەزياسى سونى, جالىقتىرمايدى جانە وتىرىقشى حالىقتارعا ءتان سان الۋان جاساندى ءتارتىپ-ەرەجەلەردەن مۇلدەم ادا.
13) ولەڭدەر, ءاپسانالار, ماقالدار مەن ماتەلدەر دالالىق تىرشىلىكتى قازاق حالقىنىڭ ءومىرىن جىرداي عىپ جارقىراتىپ كورسەتۋ ماقساتىمەن ارنايى جازىلعان كەز كەلگەن كىتاپتان ارتىق عاجاپ ەتىپ كورسەتە الادى.
اباي
1) ەگەر جامانشىلىقتى كوپ قىلعان بولساڭ, بالاڭنىڭ وقىعان قۇرانى سەنى نەگە جەتكىزەدى؟
2) ءبىر وزعان, ءبىر جىققان ۇنەمى وزىپ, ۇنەمى جىعىپ جۇرمەيدى.
3) قايعىسىزدىڭ ءبارى اساۋ.
4) كەز كەلسە قايعى قات-قابات, قاڭعىرتپاي قويماس ادامدى.
5) قۋلىق پەن قۇبىلۋدان جالىعۋدىڭ ءوزى جاقسىلىق.
6) قايعىلى كوڭىلگە قاي-قايداعى ءۇيىر.
7) كەيدە ءسوز دە بۋىلادى.
8) ءومىر – الدامشى, قىزىعىڭدى بىلدىرمەي ۇرلايدى.
9) قۋلىق تا – ءبىر دەرت.
10) ءبىر ءسوز ءۇشىن جاۋ بولىپ, ءبىر كۇن ءۇشىن دوس بولىپ, ءجۇز قۇبىلعان سالت شىقتى.
11) حاق ءسوزدى بالا ايتسا دا توقتاماق كەرەك.
12) كەردەڭ مويىن كەسىلەر, كەسەلدى ءتۇيىن شەشىلەر.
13) سىنىق قانات كوبەلەك – ول دا ءومىر ىزدەمەك.
(ەربول شايمەردەن ۇلى قۇراستىرعان «قازاق افوريزمدەرى» كىتابىنان ىرىكتەلىپ الىندى)
