قۇس جۇمىرتقاسى جەتكىلىكتى مە؟

اۋىل شارۋاشىلىعى مينيستر­لى­گىنىڭ دەرەگىنشە, ەلىمىزدەگى قۇس فابريكالارى وتاندىق نارىققا قاجەت ءونىمدى تولىعىمەن قامتىپ قانا قويماي, ەكسپورتقا سۇرانىس جاساعان ەلدەردى دە جارىلقاپ وتىر. ماسەلەن, بىلتىر وندىرىلگەن تاۋىق جۇمىرتقاسىنىڭ سانى 5 ملرد-تان اسىپ, ىشكى سۇرانىستىڭ 102 پايىزىن قۇراعان. قازىرگى كۇنى قۇس جۇ­مىرتقاسىن وندىرەتىن 32 فاب­ريكا بار.

پاۆلودار وبلىسىنا جۇمىس سا­پارىمەن كەلگەن اۋىل شارۋا­شى­لىعى ۆيتسە-ءمينيسترى امانعالي بەردالين اتالعان ءونىم بويىنشا نارىقتاعى جاعدايدى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە تاۋىق جۇمىرتقاسى بويىنشا ەش­قانداي تاپشىلىق جوق.

«وتاندىق نارىقتا قۇس جۇ­مىرت­قاسى بارىنشا جەتكىلىكتى ەكەنى بايقالىپ وتىر. 2022 جىلى وتان­دىق وندىرۋشىلەر 5 ملرد دانا, بىل­­تىرعى جىلدىڭ العاشقى 11 ايىن­دا 4,9 ملرد دانا جۇمىرتقا ون­دىر­گەن. جۇمىرتقانىڭ بۇل كولە­مى ەلدەگى سۇرانىستىڭ 102 پا­يى­زىن قۇرايدى. ياعني كاسىپكەر­لەر­دىڭ قولىندا سىرتقا شىعارۋعا ارنالعان ارتىق ءونىم بار دەگەن ءسوز. ونىڭ ۇستىنە قازىر ەلىمىز بويىنشا 10 قۇس فابريكاسىنىڭ (جۇمىرتقا باعىتىندا) قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا ءبىزدىڭ مي­نيستر­لىك مۇنداي وندىرىستىك كاسىپورىندار جوق ۇلىتاۋ, جەتىسۋ, ماڭعىستاۋ, شىعىس قازاقستان, اباي وبلىستارىندا 25 پايىزدىق ينۆەستسۋبسيديا ەنگىزۋدى جوسپارلاپ قويدى. وتكەن جىلدىڭ 11 ايىندا وندىرۋشىلەرىمىز سىرتقا 264 ملن دانا جۇمىرتقا ەكسپورتتاعان. ەگەر وتاندىق نارىقتا شىن مانىندە جەتىسپەۋشىلىك بولسا, ءبىز اكىمشىلىك امال قولدانىپ, وعان جول بەرمەس ەدىك. تەك اۋعانستانعا 10 اي ىشىندە 115 ملن دانا جۇمىرتقا جىبەرىپپىز. جالپى, رەسەي, اۋعانستان جانە وزگە دە ەلدەرگە ەكسپورتتالىپ جاتىر», دەيدى ۆيتسە-مينيستر.

اگروونەركاسىپ كەشەنىندە 34 برويلەر تيپىندەگى جانە 32 جۇ­مىرت­قا باعىتىنداعى فابريكا بار. ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديا­دان بولەك, كاسىپكەرلەرگە ءبىر كۇن­دىك بالاپان ساتىپ العانى ءۇشىن 60 تەڭگەدەن دەمەۋقارجى تولە­نە­دى. بۇعان قوسا الداعى ايلاردا جۇمىرتقا ءوندىرۋ بويىنشا ىشكى رەزەرۆتەر ىسكە قوسىلا باستايدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. بۇل دەگەنىمىز – بۇعان دە­يىن توقتاپ قالعان فابريكالاردى قايتا جۇرگىزۋ.

«ەلىمىز بويىنشا جۇمىرت­قا ءوندىرىپ كەلگەن 5 فابري­كا­نىڭ جۇمىسى توقتاپ تۇر. ءبىز ەر­تەڭ­نەن باستاپ ولاردىڭ ماسە­لە­­سىن تالقىلاۋدى باستايمىز. ار­­قاي­سىسىنىڭ توقتاۋ سەبەبىن انىق­تاپ, تەزىرەك ىسكە قوسىلۋىنا مۇد­دەلىمىز. ەگەر قاراجات تاپشى­لى­عىنان تۇرىپ قالعان بولسا, بيۋدجەتتەن قارجى بەرىلەدى. كەيبىر كاسىپورىندار جەرگىلىكتى نارىقتا جۇمىرتقانىڭ كوبەيىپ كەتۋىنەن تەجەلىپ قالعان بولۋى مۇمكىن. مۇنداي ءوندىرىس ورىندارىنا جۇمىسىن قايتا جاڭعىرتۋعا جاعداي جاسالادى. قازىر جۇمىرتقانىڭ باعاسى ءوستى, ونىڭ بوساتۋ قۇنى كاسىپكەرلەر ءۇشىن ءتيىمدى. وسىنداي رەزەرۆتەر ەسەبىنەن الداعى ۋاقىتتا رەسەي ەلىنە جۇمىرتقا ەكسپورتىن جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بار. ال ءوزىمىزدىڭ نارىقتا تاپشىلىق قالىپتاسپايدى, بىزدە قور جەتكىلىكتى», دەپ ناقتىلادى ۆيتسە-مينيستر.

پاۆلودار وبلىسىنىڭ تۇراق­تان­دىرۋ قورى 2022 جىلى 6,5 ملن دانا جۇمىرتقا ساتىپ العان. ونىڭ 1,5 ملن داناسى بىلتىر جەرگىلىكتى ساۋدا سالاسىنداعى كاسىپكەرلەرگە ارزان باعادا بوساتىلدى. قويما ەسەبىندە تۇرعان 5 ملن دانا قۇس جۇمىرتقاسى الداعى جازعا دەيىن جەتەدى دەپ بولجانىپ وتىر. ادەت­تە ايماقتا جۇمىرتقا باعاسى نا­رىق­تا ءونىم كوبەيگەن ۋاقىتتا, ءساۋىر–مامىر ايلارىندا تومەن­دەي­تى­نى ءمالىم. قازىر ءونىمنىڭ وندىعى ء(ى سۇرىپ) قوردان 426 تەڭگەدەن بوساتىلسا, ال الەۋمەتتىك دۇكەندەردە 468 تەڭگەدەن ساتىلىپ جاتىر.

ايتا كەتەيىك, اۋىل شارۋا­شى­لىعى مينيسترلىگى ەت باعىتىن­داعى قۇس فابريكالارىنىڭ دا قاي­تا جاندانۋىنا ىقىلاس تانىتىپ وتىر. پاۆلودار وبلىسىندا بۇعان دەيىن قىزىلجار قۇس فاب­ري­كاسى توقتاپ قالعان ەدى. جاقىن ۋا­قىتتا مەملەكەت قولداپ جىبەرسە, كا­سىپورىننىڭ تامىرىنا قايتا قان جۇگىرۋى عاجاپ ەمەس.

پاۆلودار وبلىسى