ەكوتوكسيكانت ستوكگولم كونۆەنتسياسىنىڭ شەشىمىمەن تۇراقتى ورگانيكالىق لاستاعىش رەتىندە تىركەلگەن. ەلىمىزدە پوليحلورلانعان بيفەنيلدەردىڭ «سوۆول» جانە «سوۆتول» اتتى تۇرلەرى كەڭەس وداعى كەزەڭىندە وتە كوپ وندىرىلگەندىكتەن, تۇراقتى ورگانيكالىق لاستاعىش قالدىعى بويىنشا قازاقستان تمد ەلدەرى ىشىندە ەكىنشى ورىندا تۇر. بۇل – باس اۋىرتىپ, بالتىر سىزداتاتىن ماسەلە. سول سەبەپتى دە جاس عالىم ەميسسيا كوزدەرىنە جاقىن ورنالاسقان ايماقتىڭ توپىراق جانە سۋ شوگىندىلەرى ۇلگىلەرى قۇرامىنداعى پوليحلورلانعان بيفەنيلدەردىڭ مولشەرىن انىقتاپ, ونىڭ تارالۋ كارتاسىن جاساعان. تاباندى زەرتتەۋ جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا قورشاعان ورتا نىساندارىنان الىنعان توپىراق جانە سۋ شوگىندىلەرىنەن پوليحلورلانعان بيفەنيلدەردى تولىقتاي الۋ ءۇشىن ءتيىمدى ەكستراگەنتتى دە انىقتاعان.
– كاتاليزاتور دايىنداۋ ۇدەرىسىندە ءبىرىنشى مەتالل كونسەنتراتسياسىن دايىندايمىز. تۇراقتى ورگانيكالىق لاستاعىشتاردى تۇرلەندىرۋدە قولدانىلاتىن كاتاليزاتور قۇرامىنداعى قىمبات مەتالعا جاتاتىن پاللادي مولشەرىن ازايتىپ الىپ, ونى سالىستىرمالى تۇردە مىس جانە نيكەل سەكىلدى ارزان ەلەمەنتتەرمەن الماستىرۋ ارقىلى ءتيىمدى كاتاليزاتور ازىرلەيمىز, – دەيدى جاسامپاز عالىم ەسبول شايماردان.
بىلىكتىلىگىنىڭ ارقاسىندا ەسبول اسا قاۋىپتى لاستاعىش پوليحلورلانعان بيفەنيلدەردى 99,6 پايىزعا بيفەنيلگە اينالدىرا ءبىلدى. قورشاعان ورتانى ۋلى زاتتاردان وڭتايلى ادىسپەن ارىلتىپ, ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى تەحنولوگيانى دايىنداۋعا دا مۇمكىندىك بەرەدى.
– جاس عالىمنىڭ ازىرلەگەن كاتاليزاتورى بۇۇ تۇراقتى دامۋ ماقساتىنا جەتۋگە جانە راتيفيكاتسيالاعان ستوكگولم كونۆەنتسياسىن ورىنداۋعا, اتاپ ايتقاندا, تۇراقتى ورگانيكالىق لاستاعىشتاردى تۇرلەندىرۋ ارقىلى انتروپوگەندى اسەرى بار لاستاۋشى زاتتاردى زالالسىزداندىرۋ سالاسىنا ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ سەنەمىز, – دەپ پىكىر ءبىلدىردى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك.
