كەيىنگى كەزدەرى ينتەرنەت ساپاسىنا جۇيەلى تۇردە كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات مۋسين مەكتەپتەردەگى Starlink ينتەرنەت جىلدامدىعىن ارنايى تەكسەرىپ تە ءجۇر. ماسەلەن, ول جاڭا جىل قارساڭىندا اقمولا وبلىسىنداعى مايشۇقىر اۋىلىنا باردى. مۇنداعى جەرگىلىكتى مەكتەپ Starlink ارقىلى ينتەرنەتكە قوسىلعان. جىلدامدىعى – 200 مب/سەك. مينيستر كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن تەكسەرىپ, مۇعالىمدەرمەن, وقۋشىلارمەن سويلەستى. ۇستازدار Starlink ينتەرنەتىنە قوسىلۋ ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنە وڭ اسەر ەتىپ, زاماناۋي وقۋ ماتەريالدارىنا قول جەتكىزۋ جەڭىلدەگەنىن ايتتى. سونىمەن قاتار جىلدام جەلى كۇن تارتىبىندە تۇرعان وقۋشىلار اراسىنداعى تسيفرلىق ساۋاتتى دامىتۋعا كومەكتەسەدى. «ينتەرنەت – اۋىلدىق جەرلەردە ءبىلىم بەرۋ ورتاسىن جاقسارتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى. بالالاردىڭ ورنالاسقان جەرىنە قاراماستان ءبىلىم بەرۋدىڭ تەڭ مۇمكىندىكتەرىن قامتاماسىز ەتەدى», دەدى مينيستر.
Starlink-SpaceX سپۋتنيكتىك ينتەرنەتى وزىنە عالام نازارىن جىلدام اۋدارىپ الدى. يلون ماسك الەمنىڭ ەڭ شالعاي تۇكپىرلەرىنە جوعارى جىلدامدىقتاعى ينتەرنەت جەتۋى ءۇشىن بارىن سالدى. بىزدە دە «عارىشتىق» ينتەرنەت كابىلدەرى شالعاي اۋىلدارعا ورناتىلىپ جاتىر. مينيسترلىك 2 مىڭ وتاندىق مەكتەپكە Starlink ورناتۋ ماقساتىندا «SpaceX» كومپانياسىمەن تۇپكىلىكتى كەلىسىمشارتقا وتىردى. Starlink-ءتى ورناتۋ وڭاي بولعانىمەن, قوندىرۋ قيىنعا ءتۇسىپ جاتىر.
مينيسترلىكتىڭ حابارلاۋىنشا, قازىر SpaceX-تەن ينتەرنەت اقمولا, قاراعاندى, الماتى وبلىستارىنىڭ 10 اۋىلدىق مەكتەبىندە ىسكە قوسىلعان. ايىنا ءار مەكتەپ شامامەن 200 دوللار تولەيدى. قازاقستاندا Starlink ساتىلىمىن ىسكە قوسۋ ءۇشىن تەحنيكالىق جۇمىستار مەن زاڭناماعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ قاجەت. تەحنولوگيانىڭ ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى Starlink «بايلانىس تۋرالى» زاڭنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيدى ەكەن. باعدات مۋسين وسى جاعدايدى رەتتەۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز دەگەن بولاتىن. بىراق ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا نەمەسە ەكىنشى جارتىجىلدىقتا شەشىلەدى دەگەن ناقتى جوسپار جوق. سەبەبى ءبارى ماجىلىسكە بايلانىستى. نەگىزىنەن قازاقستاندا 2021 جىلى «ستارلينك قازاقستان» جشس تىركەلگەن ەدى. قۇرىلتايشىسى لورەن ەشلي درەيەر – «SpaceX-ءتىڭ» ىسكەري وپەراتسيالار جونىندەگى باس ديرەكتورى. اتى جەر جارعانىمەن مۇنى قولدانۋ قاراپايىم نۇسقاۋلاردان تۇرادى. جازىلىمدى تولەگەن كەزدە شەكسىز ينتەرنەتتى پايدالانۋ مۇمكىندىگى بەرىلەدى.
«KazSat سپۋتنيگى ارقىلى 176 اۋىلدىق ەلدى مەكەن ينتەرنەتكە قوسىلدى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, Starlink ارقىلى قاناتقاقتى رەجىمدە 10 مەكتەپتى ينتەرنەتپەن قامتىدىق. 2024 جىلدا 2000 مەكتەپتى قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بيىل 3000 بازالىق ستان ورناتىلدى. ەل بويىنشا 723 5G بازالىق ستانسا ىسكە قوسىلدى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
ينتەرنەت پەن ۇيالى بايلانىس جەلىسىنىڭ ساپاسى مايشاممەن قارالۋى كەرەك ماسەلەلەر قاتارىندا ەكەنى ءمالىم. سول سەبەپتى دە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى مونيتورينگ پەن تۇزەتۋ جۇمىستارىن باقىلاۋدا ۇستاۋعا تىرىسادى. وپەراتورلارعا سالىناتىن ايىپپۇل كولەمى ارتقان. ايىپپۇلداردىڭ ارتۋى وپەراتورلار جۇمىسىنىڭ ساپاسىن 33 پايىزدان 65 پايىزعا جاقسارتقان. 2023 جىلى 3 ملرد 18 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىنىپ, 763 جوسپاردان تىس تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپتى. سونداي-اق قالالارداعى بايلانىس ساپاسىن ارتتىرۋ, تۇرعىن ۇيلەردى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە, ونىڭ ىشىندە FWA تەحنولوگياسىنا قوسۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
«جىل باسىندا ۇيالى بايلانىستا «اق داقتارى» بار 67 مەكەنجاي انىقتالدى. تۇرعىندارمەن اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ كەزدەسۋلەرى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى بويىنشا وتكىزىلدى, ونىڭ ىشىندە بازالىق ستانسانى مونتاجداۋ بويىنشا 24 تۇرعىن ءۇي كەشەنىمەن كەلىسىمشارت جاسالىپ, 13 تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە مونتاجداۋ مەرزىمى اياقتالدى. 5G تەحنولوگياسىن Tele-2 وپەراتورى 137 جەردە ىسكە قوستى. جىل سوڭىنا دەيىن بازالىق ستانسالار ءۇشىن 26 انتەننا-ماچتالىق قۇرىلعى سالۋ قايتا جوسپارلانىپ, قامتۋ ساپاسىن باقىلاۋ ءۇشىن قايتالاما ولشەمدەر جۇرگىزىلىپ وتىرادى», دەپ ءتۇسىندىردى ب.مۋسين.
2027 جىلعا قاراي ەلىمىزدە ينتەرنەت ماسەلەسى شەشىلەدى دەگەن جوسپار بار. بارلىق اۋىلدىق ەلدى مەكەنگە ساپالى وپتيكالىق جەلىلەر جەتكىزىلەدى. مەملەكەت جەرگىلىكتى شاعىن بايلانىس وپەراتورلارىن قولداپ, ولارعا ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا گرانتتار دا بولەتىن بولادى. مۇنداي باعدارلامالار الەمنىڭ بارلىق ەلىندە بار. ەكى-ءۇش كومپانياعا تاۋەلدى بولماس ءۇشىن شاعىن وپەراتورلاردىڭ ىقپالىن ارتتىرۋ وتە ءتيىمدى. ەلدە 60-قا جۋىق شاعىن وپەراتور جۇمىس ىستەيدى. اۋىلداردا 3G جانە ۇيالى تەلەفوننان باسقا ينتەرنەتكە قوسىلۋدىڭ باسقا مۇمكىندىگى جوق ەكەنى جانە راس.
ء«بىز قازىر «Starlink» كومپانياسىمەن قاناتقاقتى جوبانى جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. ياعني ينتەرنەتى وتە ءالسىز, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋعا جارامايتىن سەكۋندىنا 4 مەگابيت جىلدامدىقپەن جۇمىس ىستەيتىن مەكتەپتەردى تاڭدايمىز. زاڭنامالىق شەكتەۋلەر بار جانە بۇل شەكتەۋلەر ەلىمىزدە عانا ەمەس. قازىر بارلىق مەملەكەت بايلانىس سالاسىن رەتتەيتىن زاڭنامانى قايتا قاراپ جاتىر. Starlink جاڭا بايلانىس تەحنولوگياسى بولعاندىقتان, ءۇش جىل بايلانىس قىزمەتتەرىن ۇسىنۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى جەردە جابدىق ورناتىپ, بايلانىس جەلىلەرىمەن رەتتەلۋى كەرەك ەدى. قازىر ولار تيىمدىلىكتى ارتتىرۋ جولدارىن ىزدەپ, عارىشتا ەڭ جاقسى جەرسەرىك بايلانىسىن جاسادى جانە سوعان سايكەس قىزمەت كورسەتە الاتىن ەلدەر اۋماعىندا جابدىق ورناتۋ قاجەتتىگى بولماي قالدى», دەدى باعدات مۋسين.
ينتەرنەت ماسەلەسى جۇيەلى جوسپارمەن شەشىمىن تابادى دەپ سەنەمىز. وعان قوسا ب.مۋسين وتانداستاردى ينتەرنەت-گيگيەنا ساقتاۋعا دا شاقىردى. ول اي سايىن 25 گب ينتەرنەت قولدانۋ شامادان تىس, ارتىق دەپ ەسەپتەيدى. تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ استانادا وتكەن قورىتىندى جيىنىندا باعدات مۋسينگە ءموبيلدى وپەراتورلاردىڭ ءليميتسىز ءتاريفتى الىپ تاستاۋى جانە ماكسيمالدى تۇردە 25 گب بەرىپ, تاريف باعاسىن قىمباتتاتقانى تۋرالى سۇراق قويىلدى. «تاريف باعاسىن نەلىكتەن كوتەرگەنى تۋرالى جاۋاپ بەرە المايمىن. بىراق ەگەر 25 گب جەتپەيتىن بولسا, ول ادام شامادان تىس ينتەرنەت قولداناتىن شىعار. سەبەبى بۇل – وتە اۋقىمدى مولشەر. مەن وپەراتورلاردىڭ ءتاريفتى بۇلاي وزگەرتكەنىن قولدامايمىن», دەپ جاۋاپ بەردى مينيستر. حالىق ءتاريفتىڭ باسىم بولىگىن الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن بەينەحوستينگتەرگە پايدالاناتىنىن ايتتى. جەلىنى كوپ پايدالانۋدىڭ زيانى دا كوپ ەكەنىن ەسكەرتتى. «ازاماتتار ينتەرنەت-گيگيەنانى ساقتاۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. وپەراتور تاريفكە بەرىلگەن اقشانى ءوزى الىپ قويمايدى. ونى حالىقارالىق ترافيككە تولەيدى. وعان قوسا ترافيكتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن قۇرىلعىلاردىڭ دا جۇمىسى بار», دەدى ول.
