فوتو: ru.sputnik.kz
پرەزيدەنت سۇحباتىندا مەملەكەتتىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتى, ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى, وتباسىنداعى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق, اەس قۇرىلىسى, قاڭتار وقيعاسىنىڭ سەبەپ-سالدارى سەكىلدى باسقا دا وزەكتى تاقىرىپتار قامتىلعانى ءمالىم. الماتى قالاسى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى بوريس جاپاروۆ, رەسپۋبليكا ازاماتتارى مەملەكەت باسشىسى تاڭداعان ەلدىڭ دامۋ باعىتىن قولدايتىنىن, بۇل باستامالار بارلىق وڭىردە كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.
«جاڭا جىل ايتۋلى جاڭالىقپەن باستالدى. پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ ورتا مەرزىمدى بولاشاعىنا قاتىستى ءوز وي-ماقساتتارىمەن ءبولىستى. ول بەس جىلدىق كەزەڭدەگى ەكونوميكالىق, قوعامدىق-ساياسي جانە الەۋمەتتىك سالالارداعى ەلدىڭ دامۋ باعىتىن ەگجەي-تەگجەي باياندادى. شىن مانىندە, مۇنى ماڭىزدى ءارى سالماقتى قادام دەپ قابىلدادىم. ايتىلعان جايلاردىڭ ىشىندە ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋ ماقساتى تۋرالى جوسپار كوڭىلىمە قوندى. پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حالقى الدىنداعى ماقساتى – 5 جىل ىشىندە ىشكى جالپى ءونىمدى ەكى ەسەگە دەيىن ارتتىرۋ. وسىلايشا, 2029 جىلى ەلدە وندىرىلگەن ءىجو 450 ميلليارد دوللارعا جەتۋى كەرەك. بۇل ەل ەكونوميكاسى الداعى بەس جىلدا ەكى ەسەگە وسۋگە ءتيىس دەگەندى بىلدىرەدى. ناقتىراق ايتساق, وسى بەس جىل ىشىندە ءاربىر ازاماتتىڭ تابىسى ەكى ەسەگە ارتۋى كەرەك. پرەزيدەنت بىلتىر كۇزدەگى جولداۋىندا وسى ماقسات تۋرالى مالىمدەگەن بولاتىن. ستراتەگيالىق ماقساتتىڭ ماڭىزدىلىعى – بيلىكتەگى بەلگىلى ءبىر توپتاردىڭ مۇددەسى ەمەس, بارلىق حالىقتىڭ مۇددەلەرىنە سايكەس كەلەتىن ماقسات. بۇل تاڭداۋدى ۇلتتىق يدەيا دەڭگەيىندە قاراستىرعان ابزال. وسى ماقساتقا جەتۋدىڭ باستى كۇشى – حالىق. پرەزيدەنت ناقتى ماقسات قويعاننان كەيىن, ۇكىمەت ونى جۇزەگە اسىرۋى كەرەك. سوندىقتان ۇكىمەت بۇل ماسەلەگە جان-جاقتى دايىندالىپ, ونى عىلىمي نەگىزدەپ, رەسۋرستارمەن جانە كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس. بۇل باعىتتا ارنايى جوسپار ازىرلەنىپ, زاڭمەن بەكىتىلەدى دەپ كۇتەمىز. ەگەر وسى ماقساتقا قول جەتكىزسەك, بۇل ەلىمىزدىڭ دامۋىنداعى تاعى ءبىر ۇلكەن كەزەڭ بولادى», دەدى بوريس جاپاروۆ.
ساراپشى وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەل ەكونوميكاسى 5 پايىزعا جۋىق ءوسىم كورسەتكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ سوزىنشە, بارلىق نەگىزگى سالادا وڭ ديناميكا بايقالادى.
ء«وسۋ قارقىنىمىز ءۇش ەسە ارتۋى كەرەك جانە ءبىز جىل سايىن وسىنداي ۇلكەن ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە ءتيىسپىز. ول ءۇشىن ءبىلىم, ەڭبەكقورلىق جانە تاباندىلىق قاجەت. بۇل حالىق پەن ۇكىمەتتىڭ بىرلەسكەن جۇمىسى بولۋى كەرەك. ال الماتى قالاسىنا كەلەتىن بولساق, ونىڭ ەكونوميكاسى قازاقستان دەڭگەيىندە 14,5%-عا ءوسىپ وتىر. ەكونوميكالىق ورىستەۋ ءار ءوڭىردىڭ ەكونوميكاسىنا تىكەلەي بايلانىستى, سوندىقتان بۇل قالا باسشىلىعى مەن تۇرعىندارى ءۇشىن ۇلكەن ماقسات. قازىر باسقا سالالاردا دا ماڭىزدى كەزەڭدەر بەلگىلەنىپ جاتىر», دەپ تولىقتىردى ساراپشى.
الماتى ازاماتتىق اليانسىنىڭ توراعاسى, قالالىق قوعامدىق كەڭەس مۇشەسى قايىرجان ابدىحالىقوۆ پرەزيدەنت سۇحباتى وتكەن جىلدىڭ ءداستۇرلى قورىتىندىسى ەكەنىنە توقتالىپ, بۇل باعىتتاعى ءوزىنىڭ ساياسي كوزقاراستارىمەن ءبولىستى.
«مەملەكەت باسشىسى «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا 2024 جىلعى, سونداي-اق الداعى جىلدارداعى باسىمدىقتاردى ناقتى اتاپ ءوتتى. ويتكەنى وندا ايتىلعانداردىڭ ءبارى باعدارلامالىق تۇردە نەگىزدەلگەن. بۇل دەگەنىمىز, وسى باعىتتار بويىنشا – قوعامدىق-ساياسي, گۋمانيتارلىق, مادەني, ەكونوميكالىق سالادا ۇكىمەتكە جەكە تاپسىرمالار بەرىلەدى. سونداي-اق ءماجىلىس, سەنات, باسقا دا وكىلدى ورگاندار, ازاماتتىق قوعام دەڭگەيىندە تالقىلاپ, ماقساتتى جوسپاردىڭ جۇيەلى ورىندالۋىنا اتسالىسۋعا ءتيىس. مەملەكەت باسشىسى قاڭتار وقيعاسىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىن «كوپجىلدىق شەشىلمەگەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالار جانە بيلىك پەن قوعامنىڭ دەگراداتسياسىنا اكەلگەن جالپى توقىراۋ» دەپ اتادى. مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ وكىلى رەتىندە سۇحباتتا پرەزيدەنتتىڭ بىزدە قوعامدى تۇسىنەتىن, حالىقتى تۇسىنەتىن جەتكىلىكتى كۇشتى ازاماتتىق قوعام بار ەكەنىن بىرنەشە رەت اتاپ وتكەنىنە قۋانىشتىمىن. پرەزيدەنت ەلىمىزدە دەموكراتيالاندىرۋ ۇدەرىسى جوعارى ەكەنىن جانە ول دامىپ كەلە جاتقانىن اتادى. بەيبىت شەرۋلەر تۋرالى, سونداي-اق قازان ايىندا قابىلدانعان پەتيتسيا بەرۋدى رەتتەيتىن قوعامدىق باقىلاۋ تۋرالى زاڭدار مەملەكەت باسشىسىنىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنان تۋىنداپ وتىر», دەدى قايىرجان ابدىحالىقوۆ.
سونداي-اق ساراپشى «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى پرەزيدەنت ساياساتىنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتتەرىنىڭ بىرىنە اينالعانىن جانە ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋدا سالماقتى ءرول اتقاراتىنىن اتادى.
ء«بىز 2019 جىلدان باستاپ وسى تۇجىرىمدامانى جۇزەگە اسىرۋعا كۇش سالىپ كەلەمىز. قازىردىڭ وزىندە كوپ نارسە جاسالدى, بۇل تۋرالى پرەزيدەنت «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» – حالىق پەن مەملەكەت اراسىندا الەۋمەتتىك ليفتىلەر قۇرىلعان كەزدە, جەتكىلىكتى كۇشتى ازاماتتىق قوعام, جەتكىلىكتى تۇسىنىكتى جانە اشىق سايلاۋ جۇيەسى بولعان كەزدە جۇزەگە اساتىنىن ايتتى. اسىرەسە قاڭتار ساباعىنان سوڭ جانە 2022 جىلى 5 ماۋسىمداعى ۇلتتىق رەفەرەندۋمنان كەيىن قازاقستان حالقى مەملەكەت باسشىسىنا جوعارى سەنىم ءبىلدىرىپ, ساياسي رەفورمالارىن تولىق قولدادى. سودان بەرى ءبىر جارىم جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى. وسى كەزەڭدە ساياسي جۇيەدە دە, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدا دا وڭ وزگەرىستەر بايقالدى. قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىندا دا ساۋاتتى پوزيتسيا بەلگىلەندى. ازاماتتىق قوعامدا ۇلكەن ءرول اتقاراتىن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى شىن مانىندە, ىسكە اسا باستاعانىن كورىپ وتىرمىز. وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ اكىمدەرىن العاش رەت سايلاۋ ءوتتى. بۇل دا كوپ نارسەنى اڭعارتادى», دەدى ق.ابدىحالىقوۆ.
«قازاقستان ۇيعىر جاستارى وداعىنىڭ» توراعاسى رۋستام قايرىەۆ مەملەكەتتىڭ نەگىزگى مەسسەدجى بىرلىك پەن تاتۋلىقتا ەكەنىن ايتىپ, حالىقارالىق قارىم-قاتىناستارداعى وڭ ناتيجەلەرگە توقتالدى.
«اۋقىمدى سۇحباتتا كوپ دۇنيە قامتىلعان. مەملەكەت باسشىسى ءبىر جىل ىشىندە قوعامداعى قوردالانعان سۇراقتاردىڭ بارىنە لايىقتى جاۋاپ بەردى. جالپى, وتكەن جىل قازاقستان ءۇشىن باسقا ەلدەرمەن جەمىستى ىنتىماقتاستىق جىلى بولدى. مەملەكەت باسشىسى كوپ ەلدى ارالاپ, كەلىسىمدەر جاسادى. ءاربىر وداق قازاقستان ءۇشىن ەكونوميكالىق ءال-اۋقاتقا اكەلەدى, بۇل بۇگىنگى تاڭدا بىزگە وتە قاجەت. قازىرگى ۋاقىتتا الەمدە ەكونوميكالىق, گەوساياسي وزگەرىستەر ورىن الىپ جاتقانىن ەسكەرسەك, ەلىمىز الەممەن ىنتىماقتاستىعىن نىعايتىپ كەلەدى», دەدى ر.قايرىەۆ.
تالقىلاۋدا ءسوز العان اۋعان قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلى ومار مۇحاممەدسارۋار وتكەن جىلى ساياسي رەفورمالار اياسىندا ەلدە وڭ قادامدار بولعانىن ايتتى. ول ماڭىزدى مەملەكەتتىك لاۋازىمدارعا جاڭا بۋىن مەنەدجەرلەردىڭ تاعايىندالۋىن وڭدى شەشىم دەپ ەسەپتەيدى.
«سۇحباتتا جاستاردى قىزىقتىراتىن بىرقاتار سۇراققا جاۋاپ بەرىلدى. مەن جاستارعا اسەر ەتكەن وڭ وزگەرىستەردى اتاپ وتكىم كەلەدى. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءماجىلىس پەن ءماسليحات سايلاۋىندا جاستار, ايەلدەر جانە مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن ارنايى كۆوتالار قولدانىلدى. سونىمەن قاتار مينيسترلەردىڭ, ۆيتسە-مينيسترلەردىڭ جانە ۆەدومستۆو باسشىلارىنىڭ لاۋازىمدارىنا جاستار كادرلىق رەزەرۆىنەن شىققان جاڭا بۋىن تاعايىندالادى. ەلىمىزدىڭ قازىرگى ساياساتى, پرەزيدەنتىمىز تاڭداعان جول جاستارعا ۇلكەن مۇمكىندىكتەر اشادى», دەدى ول.
جيىنعا قاتىسقان قوعام قايراتكەرلەرى مەن ءتۇرلى ۇيىم وكىلدەرى قازاقستان جاڭارۋىنداعى سەنىم مەن ەڭبەكتىڭ, كاسىبيلىك پەن باستاماشىلىقتىڭ ءمان-ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
الماتى
