اشىق دەرەككوز
– قالداربەك مىرزا, مۇنداي قوعامدىق جۇمىستى ارقالاۋىڭىزعا نە سەبەپ؟ دىنمۇحامەد قوناەۆقا تۋىستىق جاقىندىعىڭىز بار ما؟ الدە اكە-شەشەڭىز, اتا-اپاڭىز ول كىسىنىڭ شاراپاتىن كورگەن بە؟
– قازاقستاندى شيرەك عاسىر باسقارىپ 40-تان اسا قالا سالدىرعان دىنمۇحامەد قوناەۆ اتامىزدىڭ قايراتكەرلىگىن, ەلگە ىستەگەن ەڭبەگىن بىلەمىز. مەنىڭ اكەم دە, شەشەم دە, اتام مەن اجەم دە تىكەلەي ول كىسىنىڭ شاراپاتىن كورگەن ەمەس. ەندەشە ول كىسىنىڭ بەيىتىن كۇتىمگە الىپ, ماڭايىن تازالۋعا نە سەبەپ بولدى دەگەندى سۇراعىڭىز كەلدى عوي, ايتايىن.
ەرتەرەكتە الماتى وبلىسىنىڭ كەگەن اۋدانىنا جولداس-جورامىزبەن قوناققا باردىق. ءۇي يەسى الپىستان اسقان كىسى ەكەن, بارىمىزدەن ءجون سۇرادى. «قاي تۋعانسىڭ؟» دەدى ماعان. ىستى ەكەنىمدى ايتتىم. بىردەن تورىنە وزدىرىپ قۇرمەتىن كورسەتتى. «سەن دىنمۇحامەد قوناەۆ اتامىزبەن تۋىس ەكەنسىڭ, ول كىسىنىڭ ەلگە جاساعان شاراپاتى جەتەرلىك» دەپ ماقتاپ الا جونەلدى. سودان كەيىن كوپ ويلاندىم. د.قوناەۆ اتامىزعا دەگەن ازاماتتاردىڭ ىقىلاسى, قۇرمەتى ەرەكشە ەكەنى اسەر ەتتى. مەن بۇل كىسىنىڭ ارۋاعى الدىندا قانداي قىزمەت كورسەتە الامىن دەگەن وي بولدى. قۇران وقۋعا باسىنا بارعاندا بايقادىم, قاراۋسىز قالىپتى. سودان كەيىن ءجيى بارىپ تازاللىق جۇرگىزۋدى, ءتىپتى بالا-شاعامدى ەرتىپ الىپ زيارات ەتۋدى عادەتكە اينالدىردىق. سونداي كەزەكتى سەنبىلىك جۇمىسىن جاساپ جۇرگەنىمىزدى ءبىر كىسى تەلەفونىنا ءتۇسىرىپ الىپ الەۋمەتتىك جەلىگە جۇكتەپ جىبەرگەن ەكەن. كوپشىلىك سودان كورىپ قۇلاعدار بولدى.
– تەك بەيىتىن كۇتىمدەۋ عانا ەمەس, باسقا دا ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرادى ەكەنسىز.
– 2017 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە بالالار اراسىندا قاسكەلەڭ قالاسىندا ەركىن كۇرەستەن تۋرنير وتكىزىپ ءجۇرمىن. بيىلعى تۋرنير 16 جەلتوقسان تاۋەلسىزدىك كۇنى وتەدى. العاشقى ءتۋرنيردى ۇيىمداستىرعاندا قاراجاتتان قاتتى قىسىلدىم. بۇرىن مۇنداي جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالاپ كورمەگەن باسىم دەمەۋشىلىك تانىتامىز دەگەن كىسىلەرگە سەنىپ قالىپ, ابدەن تاقالعاندا ءۇي سالامىن دەپ ساتىپ العان جەرىمدى ساتۋعا تۋرا كەلدى. سول قاراجاتپەن ءتۋرنيردى وتكىزدىم. پەندەشىلىك وي دا بولدى. «قوناەۆتىڭ شاراپاتىن كورگەن جاندار كوپ, سولاردىڭ قولداۋىن سەزىنەتىن شىعارمىن» دەگەن دامەم دە بار ەدى. بىراق 1 ميلليون 800 مىڭ تەڭگە قاراجاتىمدى جۇمساپ وتكىزگەن كۇرەس جارىسىندا جينالعانى 300 مىڭ تەڭگە بولدى. سودان كەيىن مەن اباي اتام ايتپاقشى «وزىڭە سەن, ءوزىڭدى الىپ شىعار, اقىلىڭ مەن قايراتىڭ ەكى جاقتاپ» دەپ كەلە جاتىرمىن.
– وسى ءتۋرنيردى جىل سايىن وتكىزەدى ەكەنسىز؟ جىلدا ساتا بەرەتىن جەرىڭىز دە كوپ ەمەس شىعار؟ قارجىنى قايدان الاسىز؟
– دۇرىس ايتاسىز, جىل سايىن ساتىپ جىرتىعىمدى بۇتىندەيتىن جەر قايدا؟ قازىر ءوزىم قۇرىلىس سالاسىندا تەحنيكا جۇرگىزەمىن. كۇندەلىكتى تابىسىم دا ءتاۋىر. بالا-شاعامنىڭ تاماعىنان, كيىم-كەشەگى, كەرەك-جاراعىنان ارتىلعان قارجىنى قوناەۆتىڭ ءتۋرنيرىن وتكىزۋ ءۇشىن جينايمىن. ءبىر ايدا مەدالداردى ساتىپ الام, ەكىنشى ايدا كۋبوكتاردى ساتىپ الىپ تۇگەندەيمىن دەگەندەي. ءبىر جىل بويى وسىلاي دايىندىق جاسايمىن.
دىنمۇحامەد احمەت ۇلىنىڭ «اقيقاتتان اتتاۋعا بولمايدى» جانە «وت ستالينا دو گورباچەۆا» دەگەن كىتابى 1994 جىلدان بەرى قايتا باسىلماعان ەكەن. وسى كىتاپتى ءوزىمنىڭ قاراجاتىما شىعارتىپ, ەلىمىزدىڭ مەكتەپتەرىنە تەگىن تاراتۋعا مۇرىندىق بولىپ, اۋقىمدى ءىستى اتقاردىم.
قاراشا ايىندا الماتى قالاسىنىڭ ناۋرىزباي اۋدانىندا جەلتوقسانشىلار اراسىندا ۆولەيبولدان تۋرنير ۇيىمداستىرىپ, جەلتوقسان وقيعاسىنىڭ قاھارماندارى, تاۋەلسىزدىك قارلىعاشتارىنىڭ قاتىسۋىمەن تارتىستى دودا بولدى.
بىلتىر دىنمۇحامەد قوناەۆ اتامىزدىڭ تۋعانىنا 110 جىل تولۋىنا وراي رەسپۋبليكالىق بايگە وتكىزدىك. بايگە باستالعانعا دەيىن جۇلدەگە اۆتوكولىك تىگەمىز دەگەن ءمارت كىسىلەر جەمە-جەمگە كەلگەن نامىرتتىك كورسەتىپ, تايقىپ كەتتى. امال جوق, ەلگە جاريالاپ قويعان سوڭ ءوزىمنىڭ كۇندەلىكتى قاجەتىمە جاراپ جۇرگەن 2019 جىلى شىققان Renault Sandero اۆتكولىگىمدى الامان بايگەنىڭ باستى جۇلدەسىنە تىكتىم. توپ بايگەدە توپ جارعان جۇيرىكتىڭ يەسىنە داۋرەن ۇمبەتوۆ اۆتوكولىك تارتۋ ەتتى.
– دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ مازارىنا ءالى دە بارىپ تۇراسىز با؟
– كولىگىمدى بايگەگە بەرگەنىم ءۇشىن جاياۋ ءجۇرمىن. سوندىقتان بۇرىنعىداي ءجيى بارا المايمىن. دىنمۇحامەد اتامىزدىڭ مۇردەسى جەرلەنگەن بەيىتىنىڭ اينالاسى توزىپ كەتىپ ەدى. قوناەۆ قورى جانە داۋلەت ابەنوۆ دەگەن كىسىنىڭ قارجىلاي قولداۋىمەن وتىراتىن ورىندىقتى, اينالاسىن رەتكە كەلتىرىپ, ءمارمار تاسپەن قاپتاپ قايتا جاساپ قويدىق. قازىر بەيىتىنىڭ باسى بۇرىنعىداي ەمەس, جاڭعىرىپ جاڭارىپ قالدى.
