قوعام • 08 جەلتوقسان, 2023

جىلۋ ءتاريفى: ءمونوپوليستىڭ دەگەنى بولمادى

195 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەكىباستۇزداعى جىلۋ-ەنەرگيا ورتالىعى باسشىلىعىنىڭ «تۇيە سۇراساڭ, بيە بەرەدى» دەگەن نيەتى ىسكە اسپاي قالدى. جۋىقتا قىزمەت كورسەتۋشى كومپانيا قولدانىستاعى ءتاريفتى بىردەن 149 پايىزعا كوتەرمەككە ارەكەتتەنىپ وتىرعانى تۋرالى جازىپ ەدىك.

جىلۋ ءتاريفى: ءمونوپوليستىڭ دەگەنى بولمادى

سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»

تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ مەكەمەسىنىڭ ماماندارى ءمونوپوليستىڭ ءوتىنىمىن قاراي كەلىپ, باعانى كوتەرۋگە ەشبىر نەگىز جوق دەگەن قورىتىندى جاسادى. كەيىنگى ەكى ايدا كەنشى­لەر قا­لا­سىنداعى جىلۋ ءتاريفىن ءوسىرۋ بويىنشا 2024-2028 جىلدارعا ار­نالعان جوبا جۇرت اراسىندا قىزۋ تالقىلاندى. «ەكىباستۇز جى­لۋ-ەنەرگو» جشس-نىڭ وكىل­دەرى كەلەر جىلى ءتاريفتى كۇرت ءوسى­رىپ, ودان ارعى جىلدارى باعا قار­­قىنىن ءبىراز باياۋلاتامىز دەپ جوس­پارلاعان ەدى. كاسىپورىننان بوساتىلاتىن ورتاشا ءتاريفتىڭ قۇ­نى ارتىپ, 1 گكال جىلۋ ءۇشىن قا­زىر­گى 5 579,55 تەڭگەدەن 13 911,98 تەڭ­گەگە جەتكىزۋ كوزدەلگەن. ياع­ني ءتاريفتىڭ ءوسىمى 149 پايىزعا قىم­باتتاپ شىعا كەلۋى مۇمكىن ەدى.

– جىلۋ ورتالىعىنىڭ ءوتىنى­مىن ءبىزدىڭ ورگاننىڭ ماماندارى ەگجەي-تەگجەي زەردەلەدى. كا­سىپورىن باسشىلىعى دالەل رە­تىندە كومىر باعاسىنىڭ قىم­باتتاپ جاتقانىن, كادرلاردىڭ تۇراقتاماۋشىلىعىن كەلتىر­دى. ءارى قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەك­اقىسىن كوتەرۋ كەرەك دەلىنگەن. ءبىز ءوتىنىمنىڭ تابيعي مونوپوليا­لار تۋرالى زاڭعا سايكەستىگىن تەكسەردىك. الايدا ونىڭ كەيبىر تۇستارى زاڭعا تومپاق ءارى نەگىزسىز ەكەنى انىقتالدى. سوعان وراي ءارى قاراي قاراستىرۋدان باس تارتتىق. كومپانيا باسشىلىعى ءوتىنىمدى جاڭادان ءتۇزىپ, جىبەرۋگە تولىق قۇقىلى, – دەيدى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ كوميتەتىنىڭ پاۆلودار وبلىسى بويىنشا دە­پار­تامەنتىنىڭ باسشىسى نۇرلان نۇرمۇراتوۆ.

مونوپوليست كومپانيانىڭ قولىندا 2021 جىلى بەكىتىلگەن تاريف بار كورىنەدى. ول قابىل­دانعان كۇنىنەن 5 جىلعا جارامدى. قىزمەت كورسەتۋشى سۋبەكتى قولدانىستاعى تاريفكە جىلىنا ءبىر رەت, قۇزىرلى مەملەكەتتىك ور­گان­دار ەكى رەت تۇزەتۋ ەنگىزۋگە قۇ­قىلى ەكەن. بىراق جىلۋ ستانسا­سىنىڭ بۇل جولعى ءوتىنىمى ەشبىر قالىپقا سىيمايدى دەلىنىپ وتىر.

ەرتىس-بايان وڭىرىندە جىل با­­سى­نان جالپى سوماسى 48,5 ملرد تەڭگەگە 18 ينۆەستيتسيالىق باع­دار­لاما بەكىتىلگەن. ء«تاريفتى ين­ۆە­س­تيتسياعا ايىرباستاۋ» باع­دارلاماسى شەڭبەرىندە شامامەن 12 ملرد تەڭگە سوماعا قوسىمشا ينۆەستيتسيالار تارتىلدى. ال 2027 جىلعا دەيىن وبلىستا تارتىلاتىن بۇل قاراجاتتىڭ جالپى سوماسى شامامەن 60 ملرد تەڭگەنى قۇراماق. مىسالى, «پاۆلودارەنەرگو» اق ء«تاريفتى ينۆەستيتسياعا ايىر­باستاۋ» باعدارلاماسى بويىن­شا 4,4 ملرد تەڭگە تارتقان. ين­ۆەستيتسيالىق باعدارلاما №3 جەو-دا كۇل توگەتىن ارنايى ورىن قۇرىلىسىن, ستانساداعى جاب­دىقتاردى رەكونسترۋكتسيالاۋ مەن جاڭارتۋدى كوزدەيدى. قوسىمشا قاراجات كوز­دەرىنىڭ كومەگىمەن مۇندا №2 جانە №3 جەو-داعى جى­لۋ قازاندىقتارىنىڭ اۋا جىلىت­قىشتارى كۇردەلى جوندەلەدى.

– وسىنداي قوسىمشا ينۆەستي­تسيالاردان بولەك, مونوپوليس­تەر ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەك­­اقىسىن كوتەرۋ ءۇشىن بيۋدجەت­تەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋگە تالپىنادى. ونىڭ ۇستىنە ەلەكتر قۋاتى دا قىمباتتادى. ەنەرگەتيكا سالاسىندا جالاقى تومەن. بۇل كە­لەڭسىزدىك كوممۋنالدىق سەكتوردى بىلىكتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋگە تەرىس اسەرىن تيگىزەدى. قازىرگى ۋاقىتتا قابىلدانىپ جاتقان ءىس-شارالار بىلىكتى مامانداردى سالادا ۇستاپ قالۋعا مۇمكىندىك تۋعىزۋعا ءتيىس. سەبەبى كاسىبي ءارى بىلىكتى كادرلاردىڭ ناتيجەسىندە عانا قىزمەت ساپاسىن كوتەرۋگە بولاتىنىن جاقسى بىلەمىز. ال ەلەكتر جارىعى ءۇشىن شىعىنداردىڭ ار­تۋىنا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ قۋاتتى ساتۋ-ساتىپ الۋ جۇيەسىن بىرىڭعاي وپەراتورعا جۇكتەۋى سە­­بەپ بولدى, – دەپ ءتۇسىندىردى نۇر­لان اۋەلبەك ۇلى.

بيىل «پاۆلودار-ۆودوكانال» جشس ۇيلەرىندە ەسەپتەگىش قۇرال ورناتىلعان جەكە تۇرعىندار ءۇشىن سۋ ءتاريفىن 18 تەڭگەگە ءوسىردى. مونوپوليست ءوتىنىم جوباسىندا 73,4 تەڭگە دەپ كورسەتسە, قۇزىرلى ورگان 58 تەڭگە ەتىپ بەكىتكەن. ال پاتەرىندە جىلۋ ەسەپتەگىشى جوق ازاماتتار بۇرىنعىعا قاراعان­دا ءار تەكشە مەتر سۋ ءۇشىن 27 تەڭگەگە كوبىرەك تولەيدى. كارىز جۇيە­لەرىن پايدالانعانى ءۇشىن بەكىتىلگەن تاريف 3,3 تەڭگەگە قىمباتتادى. سونداي-اق «پاۆلودارەنەرگو» اق-دا تۇتىنۋشىلار ءتاريفى – 197,08 تەڭگەگە, «پاۆلودار جى­لۋ جەلىلەرىندە» – 164,76 تەڭ­گەگە, «پاۆلودار ەلەكتر جەلى­لىك تاراتۋ كومپانياسىندا» – 0,9 تەڭ­گەگە, «قازاقستان اليۋمي­نيىن­دە» (جىلۋ ورتالىعى) – 388 تەڭگەگە, «گورەلەكتروسەت» سەرىك­تەستىگىندە 2 تەڭگەگە ءوستى. ال اقسۋ قالاسىنداعى «تەپلوسەرۆيس اكسۋ» كومپانياسىنىڭ قىز­مەتتەرى 451 تەڭگەگە شارىقتاعان.

ايتىپ وتەيىك, جىل باسىنان جەرگىلىكتى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ مەكەمەسى «تابيعي مونوپوليالار تۋرالى» زاڭىنىڭ تالاپتارىن ساقتاۋ تۇرعىسىنان «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق, «پاۆلودار-ۆودوكانال» جشس, «گورەلەكتروسەت» جشس, «پاۆ­لو­دار جىلۋ جەلىلەرى» جشس كومپانيالارىنا جوسپاردان تىس تەكسەرۋ جۇرگىزگەن. تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا سوڭعى اتالعان ەكى سۋبەك­­تىگە قاتىستى ۇيعارىمدار شىعا­رىلعان. تابيعي مونوپوليا­لار تۋرالى زاڭناما نورمالارىن بۇزعانى ءۇشىن 8 اكىمشىلىك ءىس قوزعالىپ, 7 ءىس بويىنشا جالپى سوماسى 16,8 ملن تەڭگە ءوندىرىلىپ الىنعان. جىل باسىنان دەپارتامەنتكە ازاماتتاردان 250 ءوتىنىش تۇسسە, ونىڭ 12-ءسى شاعىم رەتىندە تىركەلگەن.

 

پاۆلودار وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار