بۇل رەتتە تەحنيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الدىندا باسەكەگە قابىلەتتى ءارى كەڭ بەيىلدى ماماندى, ەلدەگى سۇرانىسقا دا, ونىڭ ىشىندە تەك قازىرگى زاماناۋي عىلىم مەن تەحنولوگيالاردىڭ دەڭگەيىنە ساي كەلەتىن ماماندى عانا ەمەس, تەحنيكالىق باعىتتاعى حالىقارالىق تالاپتارعا ساي كەلەتىن بىلىكتى كادرلاردى دايىنداۋ سىندى اسا وزەكتى مىندەت تۇرعانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
تەحنيكالىق ماماندارعا دەگەن ەڭبەك نارىعىنداعى سۇرانىستىڭ قارقىنىن ەسكەرە كەلە, ساپالى ءبىلىم بەرۋدەگى جوعارى تالاپتاردى ساقتاپ وتىرعان قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى ەل ەكونوميكاسىنىڭ يندۋستريالدىق دامۋىنا قاجەتتى مامانداردى دايىنداۋدا ورتالىق ازياداعى كوشباسشى جوعارى وقۋ ورنى رەتىندە تانىلۋدا.
ال ستۋدەنتتەردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا, ولارعا قولايلى جاعداي جاساۋعا قبتۋ باسشىلىعى ءبىلىم ورداسى قۇرىلعان 2001 جىلدان بەرى باسىمدىق بەرىپ كەلەدى. ءبىلىم ورداسىنىڭ باسشىسى ماراتبەك گابدۋلليننىڭ ايتۋىنشا, ۋنيۆەرسيتەت ورنالاسقان بۇرىنعى ۇكىمەت ۇيىندە 1957 جىلدان بەرى كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلمەگەن. 2001 جىلى تاريحي عيماراتتىڭ سول كەزدەگى جاعدايى شۇعىل جوندەۋدى قاجەت ەتكەن. ال بۇل مىندەت قبتۋ-دىڭ حيميا زەرتحاناسىنىڭ عالىمدارىن بەتونعا قاراعاندا مىقتى ءارى ارزان بىرەگەي پوليمەر ءونىمىن ازىرلەپ شىعۋعا سەپتىگىن تيگىزگەن. كەيىننەن عيماراتتى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى كەزىندە بۇل ماتەريالدى باسپالداقتاردى, قابىرعالاردى, ەدەندى جوندەۋگە قولدانىلعان.
«ۋنيۆەرسيتەت تاريحي عيماراتتا ورنالاسقان, ءدال وسى عيماراتتا 32 جىل بۇرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگى تۋرالى دەكلاراتسياعا, ءبىرىنشى كونستيتۋتسياعا قول قويىلعان, سوندىقتان ەلىمىزدىڭ ءار ازاماتى ءۇشىن بۇل عيماراتتىڭ تاريحي ماڭىزى زور, ال ونىڭ تاريحي كەلبەتىن ساقتاۋ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باستى مىندەتى. 2018 جىلدان بەرى عيماراتتىڭ تاريحي كەلبەتىن وزگەرتپەي, قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە 2 ملرد تەڭگە قاراجات بولىنگەن بولاتىن. ودان بولەك, جوعارى وقۋ ورنىنىڭ قۇرىلتايشىلارى ستۋدەنتتەرگە ارناپ 980 ورىندىق جاتاحانا سالۋعا قوسىمشا 7 ملرد تەڭگە قاراجات ءبولىندى. بۇل جاڭا جاتاقحانا الداعى 2024 جىلدىڭ قاڭتارىندا قولدانىسقا بەرىلەدى», دەيدى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ماراتبەك گابدۋللين.
ايتا كەتەيىك, قبتۋ بىلىكتى مامانداردى دايىنداۋ جانە قايتا دايارلاۋدا زاماناۋي زەرتحانالار قۇرىپ, ونەركاسىپتىك كومپانيالارمەن ىنتىماقتاستىق ورناتا بىلگەن. وسىلايشا ستۋدەنتتەر Schlumberger سىندى مۇناي-گاز سالاسىنداعى جەتەكشى كومپانيالارمەن سەرىكتەستىك ورناتىپ, مودەلدەۋ, كاسىپورىنداردى باسقارۋ, ساندىق ەگىزدەر مەن SMART Field جۇيەلەرىن قۇرۋدىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرەدى.
ۋنيۆەرسيتەتتە وزىق يننوۆاتسيالىق ءبىلىم باعدارلامالارىن قولدانۋى, ونىڭ ەكونوميكانىڭ سۇرانىسىنا قاراي باعىتتالۋى وقۋ ورنىنداعى ءبىلىم ساپاسىنىڭ ارتۋىنا سەپتىگىن تيگىزگەنى ءسوزسىز.
ءبىلىم ورداسى قۇرىلعاننان بەرگى 22 جىلدا ۋنيۆەرسيتەتتى بىلىكتىلىگى جوعارى 6,5 مىڭ مامان ءتامامداپ شىققان, ال ونىڭ 80% تەحنيكالىق ماماندىق يەلەرى.
قازاقستاندا تەحنيكالىق مامانداردى دايىنداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا اسا ءمان بەرگەن بولاتىن.
«ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ بىرقاتار سالاسىندا كادر تاپشىلىعى قاتتى سەزىلۋدە. اسىرەسە, تەحنيكالىق جانە جۇمىسشى ماماندار جەتىسپەيدى. سوندىقتان وسى سالالارعا قاتىستى ءبىلىم بەرۋمەن مىقتاپ اينالىسقان ءجون», دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن مەملەكەت باسشىسى.
ايتا كەتەيىك, 2010 جىلدان بەرى كەزەڭ-كەزەڭمەن قولعا الىنىپ كەلە جاتقان ەلمىزدىڭ يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋ ساياساتى ونىمدىلىگى جوعارى ءارى ەكسپورتقا باعىتتالعان قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبىن قۇرۋعا باعىتتالعان. بۇل رەتتە, قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ەل ەكونوميكاسىنداعى سۇرانىستى ەسكەرە وتىرىپ تەحنيكالىق باعىتتاعى مامانداردى دايىنداۋعا باعىتتالعان.
قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرىلىمىنا ون مەكتەپ (2022 جىلعا دەيىن فاكۋلتەتتەر – رەد.) كىرەدى, سونىڭ ىشىندە العاشقى قۇرىلعاندارىنىڭ ءبىرى - ەنەرگەتيكا جانە مۇناي-گاز يندۋسترياسى مەكتەبى. بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىنە كوشۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قبتۋ بۇۇ ساراپشىلارىمەن بىرلەسە وتىرىپ جاسىل تەحنولوگيالار جانە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى – جەك سالاسىندا ماماندار دايىنداۋدا.
ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى مەن وقىتۋشىلارىنىڭ زەرتتەۋ قىزمەتىنە ەتەنە ارالاسۋىنىڭ ماڭىزى زور. قبتۋ زەرتحانالارىندا جاڭا بىرەگەي تەحنولوگيالار, ونىڭ ىشىندە جاڭا ماتەريالدار وندىرۋگە قاجەتتى تەحنولوگيالار پىسىقتالۋدا. زەرتحانانىڭ جەتەكشىسى ءاسانالى سۇلتانوۆ كۇن باتارەيالارىنا ارنالعان فوتوەلەمەنتتەردى ءوندىرۋ تەحنولوگياسى تۋرالى ايتا كەلە, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جاس عالىمدارى ازىرلەگەن كۇن فوتوەلەمەنتتەرىنىڭ وندىرىسىندە قاۋىپتى جانە جارىلعىش زاتتاردى قولدانۋدى قاجەت ەتپەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىز ءتورت باعىتتا جۇمىس ىستەيمىز – جەل ەنەرگەتيكاسى, كۇن ەنەرگەتيكاسى, جۇقا پلەنكالاردى سينتەزدەۋ جانە زەرتتەۋ, سونداي-اق يوندىق ۇدەتكىشتى ازىرلەۋ. ءبىزدىڭ جوبامىزدىڭ باستى ايىرماشىلىعى – ۋلى, جارىلعىش گازداردى قولدانۋدى قاجەت ەتپەيتىن جابىن مەن كۇن پانەلدەرىن ءوندىرۋ تەحنولوگياسىنا نەگىزدەلۋىندە. ءبىزدىڭ زەرتحانادا كۇن باتارەيالارىن ءوندىرۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن كرەمني پلەنكالارىن جاساۋعا ارنالعان نانو ەرىتىندىنىڭ وزىندىك فورمۋلاسى ويلاپ تابىلدى», دەيدى جاس عالىم.
ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا ازىرلەنىپ, دايىندالعان كۇن ەلەكتر ستانساسى بىرنەشە جىلدان بەرى الماتىداعى «الاتاۋ» يتپ اەا اۋماعىندا ەنەرگيا وندىرۋگە قولدانىلۋدا. قبتۋ جاس عالىمدارى مەن ستۋدەنتتەرى جاساپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كىرەبەرىسىندە ورناتىلعان كۇن فوتوەلەمەنتتەرى بار اعاش عيماراتقا ءسان بەرىپ قانا قويماي, كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ قىزمەتىن دە قوسا اتقارىپ, الماتى تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا ەلەكتروندى گادجەتتەردى قۋاتتاپ الۋعا مۇمكىندىك بەرۋدە.
IT-مامانداردى دايارلاۋ – الەمدەگى جاھاندىق ترەندتەرگە سايكەس, قبتۋ-داعى ءبىلىم بەرۋدىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالدى. ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسەتىن تالاپكەرلەردىڭ شامامەن 45% -ى ماماندىق الۋ ءۇشىن اقپاراتتىق تەحنولوگيالار جانە ينجەنەريا مەكتەبىن تاڭدايدى. روبوت-مانيپۋلياتوردىڭ جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىمەن ينتەگراتسياسى ءبىلىم ورداسىنىڭ ستۋدەنتى راسۋل تولەڭگىتوۆ پەن ونىڭ كۋرستاستارى ءۇشىن ەڭ قىزىقتى جوباعا اينالعان.
ء«بىزدىڭ جوبامىز روبوتتىڭ جۇمىس ۇدەرىسىنە جاساندى ينتەللەكت قولدانىلاتىن تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەردى, بۇل نەيروندىق جەلى ارقىلى ۇسىنىلاتىن تەحنولوگيالاردى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋعا جاعداي جاسايدى. سونىمەن قاتار ءبىز بۇل روبوتتى 3D پرينتەر رەتىندە پايدالانا الدىق», دەدى ءوز جوباسىن تانىستىرعان قبتۋ ستۋدەنتى.
بۇگىندە قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى – ورتالىق ازياداعى ءۇش ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ABET – Accreditation Board for Engineering and Technology بەدەلدى حالىقارالىق اككرەديتاتسياسىن يەلەنگەن جالعىز جوعارى وقۋ ورنى.
تەحنيكالىق ماماندىقتار بويىنشا ABET اككرەديتتەۋدەن وتكەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى, ەڭ الدىمەن, بۇكىل الەمدە ونەركاسىپتىك يندۋستريا سالاسىندا قوسىمشا قايتا دايىنداۋدى قاجەت ەتپەستەن جۇمىس ىستەۋگە قابىلەتتى جوعارى بىلىكتى مامانداردى دايارلاۋعا باعىتتالعان. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىلىم بەرۋ ساپاسى جوعارى ەكەندىگىن قبتۋ تۇلەكتەرى جۇمىس ىستەيتىن جەتەكشى وتاندىق كومپانيالاردان كەلىپ تۇسەتىن پىكىرلەر دە راستاپ وتىر. ال بۇل دەگەنىمىز - ەڭبەك نارىعىندا ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىنە دەگەن سۇرانىستىڭ جوعارى ەكەندىگىنىڭ دالەلى.
ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىنىڭ 98%-ىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋى – مامانداردى دايىنداۋ دەڭگەيىنىڭ جوعارى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى جانە بۇل قازاقستانداعى عانا ەمەس, ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى, سونداي-اق تمد ەلدەرىنىڭ اۋماعىنداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش بولىپ تابىلادى.
ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرىنىڭ باسىم بولىگى ءبىلىم ورداسىن ءتامامداپ, ديپلوم العاننان كەيىن جۇمىس تابۋ قيىندىعىن ەمەس, قاي ۇسىنىستى تاڭدايمىن دەگەن ويدى سالماقتاپ جاتاتىنى راس. بولاشاق ينجەنەر كريستينا ماليكوۆا ايتقانداي, وزدەرىنە قاجەت مامانداردى تاڭداۋدى بولاشاق جۇمىس بەرۋشىلەر اسىرەسە سوڭعى كۋرستاردا بەلسەندىلىك تانىتىپ جاتادى.
الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن بايلانىستى دامىتۋدىڭ جانە وقىتۋدىڭ وزىق ستاندارتتارىن ەنگىزۋدىڭ ارقاسىندا ۋنيۆەرسيتەتتەگى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ باسىمى حالىقارالىق اككرەديتاتسيالارعا يە بولعان, بۇل قبتۋ-عا Affiliate Centre University of London مارتەبەسىن الۋعا جانە تۇلەكتەرگە قازاقستان ديپلومىن قوسا لوندون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ديپلومىن يەلەنۋ قۇقىعىن بەرىپ وتىر.
تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى كوشباسشى ءبىلىم ورداسى مارتەبەسىنە ۇنەمى ساي بولۋ ءۇشىن قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى حالىقارالىق اكادەميالىق رەيتينگتەرگە, اتاپ ايتقاندا QS جاھاندىق رەيتينگىنە قاتىسىپ, وسى باعىتتاعى جۇمىسىن تۇراقتى جالعاستىرۋدا. وسى جىلدار ىشىندە قبتۋ قازاقستاننىڭ ۇزدىك بەس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جانە ورتالىق ازيا مەن شىعىس ەۋروپانىڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ قاتارىنان تانىلعان. قبتۋ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ABET, ACBSP, IQAA, CIMA, ACCA جانە CFA اككرەديتاتسيالارىنىڭ ارقاسىندا حالىقارالىق دەڭگەيدە ساي ءبىلىم ورداسى.
2012 جىلى قبتۋ جانىنداعى قازاقستاندىق تەڭىز اكادەمياسىنىڭ – قتا-نىڭ اشىلۋى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىلىم بەرۋ قۇرىلىمىن دامىتۋ باعىتتارىنىڭ ءبىرى. ول حالىقارالىق دەڭگەيدەگى كاسىبي تەڭىزشىلەردى دايىندايتىن قازاقستانداعى جالعىز وقۋ ورنى بولىپ تابىلادى.
تەڭىز اكادەمياسىندا وقىتۋ باعدارلاماسى, قبتۋ-دىڭ باسقا مەكتەپتەرىندەگىدەي, تەك قازاقستاندىقتارعا عانا ەمەس, شەتەل ازاماتتارىنا ارنالعان جانە ءدارىس اعىلشىن تىلىندە جۇرگىزىلەدى. قبتۋ تەڭىز اكادەمياسىنىڭ كادەتتەرى وقۋ-دايىندىق بارىسىندا الەمدىك دەڭگەيدەگى ەڭ زاماناۋي قۇرال-جابدىقتاردى پايدالانادى جانە حالىقارالىق تالاپتارعا سايكەس تەوريالىق بىلىمدەرىن جىل بويى تەڭىز تولقىندارىندا شىڭداي وتىرىپ, مىندەتتى تۇردە تاجىريبەلىك كۋرستاردان وتەدى.
قازىرگى زاماندا ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ باعىتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ەل مەن ايماقتىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى قىزمەت اتقارادى. سونىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان زەرتتەۋ جۇمىسى, ونىڭ قولدانبالى ماڭىزى جانە بيزنەس قۇرىلىمدارمەن يننوۆاتسيالىق تىزبەكتەرگە بىرىگۋى مۇنىڭ بارلىعى يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋدىڭ تەتىگى بولىپ تابىلارى ءسوزسىز. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ونسىز ەل ەكونوميكاسىنداعى ءتۇرلى سالالاردىڭ دامۋىن ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس.
قوعام مەن عىلىم اراسىندا, قازاقستان مەن الەمنىڭ وزگە ەلدەرى اراسىندا بيزنەس پەن تەحنولوگيالاردى قولدانىپ, ء بىلىمنىڭ التىن كوپىرىن سالۋ – قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دامۋ ستراتەگياسىنداعى باسىمدىق بەرىلگەن باعىت.
