جۇرەكتىڭ ءسوزى

ەجەلدەن ەركىندىك اڭساعان ەر قازاق­تىڭ اسىل مۇراتى ەڭسەلى ەل بولۋ ەدى. ەلىم دەپ ەڭىرەپ, “ەگەمەن بولماي ەل بولماس, ەتەكتەن كەسسە جەڭ بولماس”, دەپ جىرلاپ ءوتتى. مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن قازاق حالقى اسا شىتىرمان تالاس-تارتىسپەن تاۋەلسىزدىككە ۇمتىلدى. 1991 جىلعى 16 جەلتوقساندا الەمنىڭ ساياسي كارتاسىندا جاڭا مەملەكەت – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پايدا بولدى. ەرتەسىنە, 17 جەلتوقساندا الماتىداعى رەسپۋبليكا الاڭىندا سان مىڭداعان قازاقستاندىق قاتىسقان ميتينگ بولدى. وندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءسوز سويلەدى. “تاۋەلسىزدىكتىڭ ءبىزدىڭ بارىمىزگە ارتار مىندەتى مول. ەندى ەڭسەلى ەل بولۋ­دىڭ جولىنا شىنداپ ءتۇسۋىمىز كەرەك. الەۋەتىمىزدىڭ اسۋى دا, داۋلەتىمىزدىڭ تاسۋى دا ءوز قولىمىزدا. كەڭ-بايتاق جەرى­مىزدىڭ بايلىعى وسى دالانىڭ ­تۇپ­كىلىكتى حالقىنا دا, تاعدىر قوسىپ, بىرگە ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان وزگە ۇلت وكىلدەرىنە دە مولىنان جەتەدى. تاريح كوشى ۇزاق. اسىقساق تا اپتىقپايىق. قازاقستاننىڭ كوپ ۇلتتى حالقىنىڭ جۇلدىزى جوعارى بولاتىنىنا, تۋعان ەلىمىزدە داۋلەتتى دە ساۋلەتتى ءومىر ورنايتىنىنا كامىل سەنەمىن. سەنىمنەن ايىرىلمايىق, باۋىرلارىم”, – دەدى. سول كۇننەن, سول ساتتەن تاۋەلسىزدىك بىزگە قانتوگىسسىز كەلدى دەگەنىمىزبەن, تار جول, تايعاق كەشۋلى قاسيەتتى ساپارى باستالدى, تاۋەلسىز ەلدىڭ ىرگەتاسى قالاندى. ەندى, سونداي قيىندىقپەن كەلگەن, عاسىرلار بويى بابالارىمىز اڭساعان ءتاۋ ەتەر كيەمىز سول تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ويعا العان ماقساتىن دىتتەگەن جەردەن شىعارا الاتىن كەمەل ساياساتكەر كەرەك ەدى. گەوساياسي احۋالدى ۋاقتىلى اڭعارىپ, دەر كەزىندە باتىل قادام جاساي الاتىن تاۋەكەلشىل ساياساتكەر كەرەك ەدى. سول كەزدە – ۋاقىت تالابى, حالىق قالاۋى, ۇلت ءۇردىسى, مەملەكەت تاعدىرى قىل ۇستىندە تۇرعان دۇربەلەڭ كەزەڭدە, تاۋەلسىزدىكتىڭ تايعاق كەشۋ جولىندا تاريح ساحناسىنا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ شىقتى. ول ءۇشىنشى مىڭجىلدىقتىڭ اسۋىنا كوتەرىلگەن كۇردەلى داۋىردە ۇلى كوشى­مىزدى ۋاقىتتىڭ زامانا بۇرالاڭدارىندا سۇرىندىرمەي, جارقىن كەلەشەككە باس­تادى. ونى حالىق ءبىراۋىزدان تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز دەپ تانىدى. ارينە, تۇڭعىشتىڭ اتى تۇڭعىش! جۇگى مەن جاۋاپكەرشىلىگى قاشاندا اۋىر. وركەنيەتكە باعىت العان رەفورمالارعا باستاماشىلىق جاساپ, ەرەن تاۋەكەلدى كەرەك ەتەر, ايبىندى ارەكەتتەرگە بارا­تىن جۇرەكتىلىكتىڭ بەلگىسى. ءبىر عاسىرعا جەتپەيتىن ۋاقىتتا قا­زاق­­ستان استاناسى – ورىنبوردان قىزىل­­ورداعا, قىزىلوردادان الماتىعا, ەندى الماتىدان اقمولاعا كوشتى. استانانى سارىارقاعا كوشىرۋ حالىقتىڭ رۋحى ءۇشىن دە, قايتا تۇلەۋى ءۇشىن دە قاجەت بولدى. كوك بايراعىمىزدى وتانى­مىزدىڭ كىندىگىنە تىگۋ ەردىڭ ەرىنىڭ عانا قولىنان كەلەر تاۋەكەل ەدى. ارقا باعزى زاماننان قازاقتىڭ اتا قونىسى بولعان كەڭ جايلاۋى ەدى. ەلباسى حالقىن سول جايلاۋعا باستادى. بۇگىندە سول ارقانىڭ تورىندە اقوردامىز ورناپ, كوك تۋىمىز جەلبىرەپ, ەسىلگە جاعالاي ەل قونىپ, ەل ىشىنە مال تولىپ وتىرعان داۋلەتتى دە ساۋلەتتى, باق-بەرەكەلى استا­نالى بولعان جايىمىز بار. استانا – تاۋەلسىزدىكتىڭ سيمۆولى, حالقى­مىز­دىڭ ماقتانىشى! وتانىمىزدىڭ جۇرەگى, ءبىز­دىڭ ۇلتتىق يدەيامىز, بولاشاققا باع­دارىمىز. ءوزىنىڭ تاريحي ميسسياسىن قاپىسىز ۇعىپ, ۇلتىمىزدى ۇلى ىستەرگە باعىتتا­عان تاۋەلسىزدىكتى باياندى ەتۋ, قازاق­ستان­دى الىس جانە جاقىن ەلدەرگە تانى­تۋ, نارىق رەفورمالارىن جۇرگىزۋ, ون جىلدا وسى داۋىردەگى وزىق ۇلگىدەگى استانا قالاسىن دۇنيەگە اكەلۋ – ءبىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەرلىگى دەسەك, ەلباسى مەن استانا ەكەۋىن ەشكىم دە ءبولىپ قاراي المايدى. بۇل تاريح ەنشى­سىنە تيگەن اقيقات. ءبىز ەل بولىپ, ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول, ءبىر اۋىزدان ءسوز شىعارىپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇعىرىن بەكىتە الدىق. جاڭا مىڭجىلدىقتىڭ جاڭا پاراعىن اشتىق. سوڭعى ون سەگىز جىل كولەمىندە عاسىرلار بويى حالقىمىزدىڭ اڭساپ جەتكەن بوستاندىعىنا قول جەتكىزىپ, تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە ءتۇرلى ساياسي, الەۋمەتتىك وزگەرىستەردى ىسكە اسىرۋ وڭاي بولمادى. الەمنىڭ الىپ كومپانيالارى قازاقستان ەلىنىڭ كەلەشەكتە ەكونوميكا جانە ساياسات كەڭىستىگىنىڭ الەمدىك دەڭ­گەيدەگى ءبىر بولشەگى بولاتىنىنا سەنىپ, ءوز ينۆەستيتسيالارىن قۇيا باستادى. قا­زاقستان اشىق ەكونوميكا جانە ينتەگرا­تسيا ارقىلى كەلەسى ءۇشىنشى مىڭجىل­دىق­تا الەمدىك ەكونوميكادا الدىڭعى قاتار­لى ەلدەردىڭ ءبىرى بولاتىنىنا سەندى. دەر­بەس, تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە دۇنيە­جۇ­زىلىك ارەناعا شىعا باستاعانىنا دوس ءسۇيىندى, دۇشپان كۇيىندى. شەتەل ينۆەس­تو­رىن تارتۋدىڭ ەل ەكونوميكاسىن كوتەرۋ­گە سەپتىگىن تيگىزەتىنىن دالەلدەۋدە مەملەكەت باسشىسى ساياسي كورەگەندىك تانىتتى. حالقىنىڭ قامىن جۇرەگىنىڭ تورىندە ۇستاعان كوشباسشىمىز تۋرا جولدان تاي­عان ەمەس, ءبىر كورشىلەرىمىز داۋ-جانجال­دان باسىن اراشالاپ الا الماي, ەندى بىرەۋلەرى كوجەسىن ازەر تاۋىپ ءىشىپ وتىر­عاندا – ءبىزدىڭ ەلىمىز ءاردايىم قيىن­دىق­تى جەڭە وتىرىپ, دامۋدىڭ بيىك ساتى­سىنا اياق سالدى. داعدارىس قۇشاعى­نا ىلىككەن تاجىريبەلى ەلدەر ءبىزدىڭ ونداي تۇزاقتان ازىرگە امان ەكەندىگىمىزگە قاي­ران قالادى. نارىق جولىنا ەندى ىسى­لىپ كەلە جاتقان باتىل تاجىريبەمىزگە زور قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتىر. رەفورمانىڭ قاي سالاسىندا دا ىلگەرى­لەۋ­شىلىك بار. الىس-جاقىن ارىپتەستىگىمىز ورىستەۋدە. الەم داعدارىسقا الاڭداعان جاعدايدا ەلباسىمىز توتەدەن جول ىزدەدى. جاڭا, توسىن بەتبۇرىستار جاساۋدان تايسالعان جوق. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك الىپ, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدى سايلاپ, ەلدىڭ تىزگىنىن سەنىپ بەرگەلى بەرى قازاقستاننىڭ الەم الدىنداعى جەتىستىكتەرى باسقا مەملە­كەتتەردىڭ حالقى تاڭدانارلىقتاي ءوستى. قازاقستان بۇگىندە الەمدىك ينتەگرا­تسيانىڭ ۇلى كەڭىستىگىنە شىققان ەركىن ەلدەر ساناتىنا قوسىلدى. بايىپتى سىرتقى ساياساتىمىز ارقاسىندا قاۋىپ­سىز­دىك پەن تۇراقتىلىققا قول جەتكىزدىك. بار­لىق كورشى ەلدەرمەن اراداعى مەملەكەتتىك شەكارامىزدى انىقتاپ بەكىتتىك. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 1991 جىلعى 29 تامىزدا سەمەي سىناق الاڭىن جابۋ تۋرالى جارلىعى نەگىزىندە سول كۇن يادرولىق قارۋدان باس تارۋدىڭ بۇكىل­الەمدىك كۇنى دەپ جاريالانىپ, ونى ءبى­رىك­كەن ۇلتتار ۇيىمى قولداعان بو­لاتىن. ەلباسىنىڭ مەملەكەتتىڭ سىرتقى ساياساتىن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جۇمىسىنا بەلسەنە ارالاسۋ, وزگە ەلدەرمەن ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى ديپ­لوماتيالىق قارىم-قاتىناستار ورنا­تىپ, ونى جەتىلدىرۋ, حالىقارالىق سام­ميتتەر, فورۋمدار جۇمىسىنا ارالاسۋ ارقىلى ءجۇر­گىزىپ وتىرعانىن كورەمىز. قازاقستان الدىمەن تاۋەلسىز مەم­لە­كەتتەر دوستاستىعىنا, شانحاي ىنتى­ماقتاستىق ۇيىمىنا, ۇجىمدىق قاۋىپ­سىزدىك شارتى ۇيىمىنا مۇشە بولدى. ەلباسى “تۇركىسوي” ۇيىمىن قۇرۋعا باستاماشىلىق جاساپ, انتاليا قالا­سىن­دا وتكەن تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ ءVىىى سامميتىندە پار­لامەتتىك اسسامبلەياسىن قۇرۋعا ۇسىنىس ءبىلدىردى, ءىX سامميتتە تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. 2010 جىلدى ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعا­لىق جاساۋمەن باستاساق, 2011 جىلى يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنا ءتور­اعا­لىق كەزەگى كەلە جاتىر. قازاقستاننىڭ ساياسي دامۋىندا ءوز كەلبەتىمىزگە ءتان, ءوز ەرەكشەلىكتەرىمىزگە تولىق جاۋاپ بەرەتىن دەموكراتيالىق ساياسي قۇرىلىمدار مەن ينستيتۋتتار جۇيەسىن دامىتۋ جۇزەگە اسىرىلۋدا. وسى مىندەتتەردى وڭتايلى شەشۋ ماقساتىندا ەلباسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن قا­زاقستان حالقى اسسامبلەياسى دۇنيەگە كەلدى. ول “جاڭا الەمدەگى جاڭا قازاق­ستان” اتالعان جولداۋىندا: “حالىقارا­لىق قوعامداستىقتا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە تۇ­رىپ جاتقان جانە قازاقستاننىڭ ءبىر­تۇتاس حالقى بولىپ تابىلاتىن بارلىق ەتنوس وكىلدەرىنىڭ ۇستامدىلىعىن, كون­فەسسياارالىق جانە مادەنيەتارالىق تاتۋلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىت­تالعان سارا ساياساتىمىز بارىنشا تانى­لىپ وتىر”, دەپ اتاپ ءوتتى. كوپۇلتتى قازاقستاندىقتار كورەر كوزگە بولىپ جاتقان وڭ وزگەرىستەردى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ەسىمىمەن جانە قاجىرلى ەڭبەگىمەن تىعىز ءبىر­لەستىكتە قاراستىرادى. قازاقستان حالقىنىڭ تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرۋى مەن ىنتىماقتاستىعى كوپتۇرلى­لىك­تەگى بىرلىكتى بەينەلەسە, بۇل قازاق­ستان­نىڭ جاڭا تاريحىنىڭ ەڭ ۇلكەن جەتىستىگى. بۇل تۋرالى پرەزيدەنتتىڭ اي­قىنداۋىن­شا “قازاقستان – بۇل ەۋرو­پالىق جانە ازيالىق مادەنيەتتىڭ جەتىس­تىكتەرىن بويىمىزعا سىڭىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەكى وركەنيەتتىڭ گەوساياسي ۇشتى­عىندا تۇرعان قازاقستان ەرتە كەزدەن باستاپ شىعىستىڭ دا, باتىستىڭ دا مادەني قۇندىلىقتارىن وزىنە سىڭىرە ءبىلدى”. قازاقستاننىڭ جەتىستىكتەرىن ءبىز ەل­با­سى ەسىمىمەن بايلانىستىرامىز. مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستاندى الەم­دەگى باسەكەگە بارىنشا قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا كىرگىزۋ جونىندەگى ۇلكەن تىلەگى بارىمىزگە ءمالىم. بۇگىندە تۋ ەتىپ وتىرعان جالپىقازاقستاندىق پاتريوتيزم دەگەنى­مىز ءوزىڭدى رەسپۋبليكا حالقىنىڭ اجىرا­ماس بولىگى رەتىندە سەزىنۋ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىن ورتاق وتانىم دەپ تانۋ, وعان بەرىلگەندىك, ازامات رەتىندە حالىق پەن ەلدىڭ مۇددەسىن قاجەت بولسا, قولعا قارۋ الىپ قورعايتىن بورىشتى ءتۇيسىنۋ. وتان دەگەنىمىز ءجاي ءسوز ەمەس. بۇل جەر­دە مەنىڭ ەسىمە عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ مى­ناداي پىكىرى تۇسەدى. “جەر جۇزىندە سەنىڭ تۋىپ وسكەن جەرىڭنەن ارتىق جەر جوق”. شىنىمەن دە, ءار ادام ءوزىنىڭ تۋىپ وسكەن, ءومىر سۇرگەن, باقىت پەن قاي­عى, جاق­سىلىق پەن جاماندىقتى كورگەن ءول­كە­سىن, اتا-بابالارىنىڭ جەرىن ءوز وتانى دەپ سانايدى. كەز كەلگەن مەملەكەتتەگى تاربيەنىڭ ەڭ ۇلكەنى – پاتريوتتىق تاربيە بولۋعا ءتيىستى. ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاقتىڭ پاتريوتتىق تاربيەسىن تەك قانا اسكەري بورىشىن وتەۋمەن شەكتەۋ بۇل ارينە پاتريوتتىق تاربيە ۇعىمىنىڭ مازمۇنى مەن ماڭى­زىن تارىلتا تۇسەدى. پاتريوتتىق سەزىمدى جاستاردىڭ, ءاسى­رەسە ءبىزدىڭ بالالارىمىزدىڭ اراسىندا بارلىعىمىزدىڭ ورتاق كۇشىمىزبەن قالىپتاستىرۋدىڭ قاجەت ەكەندىگى ءسوزسىز. ەلدىڭ ءار ازاماتى مەملەكەتشىل, پاتريوت بولۋى سوناۋ بالا كەزىنەن بويىنا سىڭگەن قاسيەت بولۋى كەرەك. سول قاسيەتتى ەل بولىپ قولعا الۋىمىز كەرەك. ال سول جولدا قازاقستاندا نە اتقا­رى­لىپ جاتىر دەسەك, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ ازاماتتارىنا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاما­سى پرەزيدەنت جارلىعىمەن بەكىتىلەدى. ازاماتتارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كەڭەس قۇرىل­دى. رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيدە ءىس-شارالار وتكىزىلىپ جاتىر. سولاردىڭ ىشىندە اتاپ ايتساق, ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرىمىزگە قاتىستى “بۇل ءبىزدىڭ تۋىمىز”, “بۇل ءبىزدىڭ ءان­ۇران” تاقىرىبىندا كولەمدى رەسپۋبلي­كا­لىق جاستار اكتسيالارى ۇيىمداستى­رىلۋدا. مەملەكەت پروبلەمالارىنىڭ شەشى­لۋى كوبىنەسە ازاماتتىق قوعامنىڭ دا­مۋىمەن, جوعارى پاتريوتتىق, ءوز وتا­نى­نا دەگەن ماقتانىش سەزىمىمەن, وتا­نى­نىڭ مۇددەسىن قورعاۋ بارىسىنداعى ازاماتتىق بورىشىن وتەۋگە دايىن­دىعىمەن بايلانىستى بولادى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 13-ءشى سەسسياسىندا, قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرىنىڭ 15 جىلدىعىنا ارنالعان “مەنىڭ قازاق­ستانىم” اتتى رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ جاڭا ۇرپاعى تەك ءبىلىمدى, بىلىكتى ماماندار عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ ناعىز پاتريوتتارى بولۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. ءوز ەلىنە دەگەن تەرەڭ سۇيىسپەن­شى­لىك­سىز, پاتريوتتىق سەزىمسىز ناعىز ازامات, ناعىز ادام جوق. جاستار – ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ بولاشاعى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بولاشاقتا قانداي بولاتىندىعى جاستارعا بايلانىستى. سوندىقتان, ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاقتىڭ پاتريوتتىق تاربيەسى بۇگىنگى كۇنى وزەكتى ورىن الادى. تەك قانا بۇيرىق پەن ۇرانداردىڭ كومەگىمەن پاتريوتتىق سەزىمدى تاربيەلەۋ مۇمكىن ەمەس. مۇندا ءبىر جۇيەلىك جانە دايەكتى جۇمىس اتقارىلۋى ءتيىس. تەك قانا بالاباقشا, مەك­تەپ, ۋنيۆەرسيتەت, قالا, ولكە تاراپىندا جۇرگىزىلگەن پراك­تي­كا­لىق جۇمىستار جاس­تار­دى ازاماتتىق بەل­سەن­دىلىك كورسەتىپ, وتانعا ءسۇيىس­پەن­شى­لىككە دەگەن سوزدەن ناقتى ىستەرگە كوشۋگە مۇمكىنشىلىك بەرەدى. بۇل جەردە اقش-تىڭ 26-شى پرە­زي­دەنتى, نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى تەودور رۋزۆەلتتىڭ وتكەن عاسىردا ايت­قان ءسوزىن كەلتىرگىم كەلەدى. “ەڭ ماڭىز­دىسى – ءوز ەلىڭ ءۇشىن ءومىرىڭدى قيۋعا دايىن بولۋ, بىراق ودان دا ماڭىزدىسى – ءوز ەلىڭ ءۇشىن ءومىر ءسۇرۋ”. وسى ۇلگىدە ۇلتتىڭ رۋحىن كوتەرۋىمىز قاجەت. ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ جەتىستىگى, ونىڭ حالىقارالىق مويىن­دالۋى – بۇل باعا جەتپەس كاپيتال, بار­لىق قازاقستاندىقتاردىڭ ماقتانىشى جانە يگىلىگى ەكەندىگىن اتاپ وتكەن ەدى. ۇلى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ: “ەل بو­لامىن دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە” دەگەن اتالى ءسوزىن باعىتقا العان ەلباسى حالقىن سان جاعىنان دا, ساپا جاعىنان دا وسىرۋگە دەن قويدى. انا مەن بالانى الپەشتەدى. وعان قامقورلىقتى كۇشەيتىپ, جاردەم­اقى­نى اسىردى, دەنساۋلىعىنا قاشاندا الاڭداپ جۇرەدى. مەكتەپتەگى بالانىڭ ءبىلىم نارىنە سۋسىنداپ, ودان ءارى ينەمەن قۇدىق قازعانداي عىلىم ىزدەۋىنە ءمۇم­كىندىك جاسادى. جوعارى وقۋ ورىندارىن­دا تەگىن وقۋعا مۇمكىندىكتى كۇشەيتتى. ەلى­مىزدىڭ تالانتتى دا العىر جاستارىن “بولاشاق” باعدارلاماسى بويىنشا شەتەلدە وقىتىپ الۋعا جول اشتى. ەلدىڭ كەلەشەگى بالالار دەپ, ۇرپاق تاربيەسىن باستى باعىت ەتىپ ۇستانعان پرە­زيدەنتتىڭ مەملەكەتتىڭ ىشكى ساياسا­تىنا كەلگەندە اتقارىپ وتىرعان ىستەرى حالقىنىڭ كوز الدىندا ءوتىپ جاتادى. ول: “مەنىڭ بابالارى باتىر, انالارى دانا حالقىم بار; تاعدىردىڭ تالاي تاۋقى­مەتىن مويىماي كوتەرگەن, ءومىردىڭ نەبىر شىر­عالاڭ كەزەڭدەرىندە نەبىر الاساپى­ران­داردى باسىنان كەشىرگەن ءتوزىمدى حالقىم بار; وزدەرىنىڭ ءحالى مۇشكىل بولا تۇرىپ, وزىنىكى تۇگىل وزگە ۇلتتىڭ جەتىمىن تەنتىرەتپەگەن, قانشاما ۇلت پەن ۇلىس­تارعا پانا بولا بىلگەن ءمارت حالقىم بار; جۇرەگى جومارت, اقىلى ءداريا, نيەتى پاك, كوڭىلى كىرشىكسىز قارداي اقكوڭىل حالقىم بار; تالاي جاۋدىڭ مەسەلىن قاي­تارىپ, ەل ىرگەسىن سوگىلتپەي, جەرىن جاۋعا بەرمەي امان الىپ قالعان باتىر حالقىم بار; كۇمبىرلەتە كۇي توگىپ, تامىلجىتا ءان سالىپ, قىرىق كۇن, قىرىق ءتۇن جىر­لا­ناتىن داستانداردى دۇنيەگە كەلتىرگەن ونەرپاز حالقىم بار; قانشاما دانىش­پان دانالاردى, سۇڭعىلا شەشەندەردى, تۋرا بيلەردى دۇنيەگە كەلتىرگەن تاكاپپار دا پاڭ حالقىم بار. مەنى وسى حالىقتىڭ دۇنيەگە كەلتى­رىپ, مەنىڭ دە ۇلى دالانىڭ قاسيەتتى تو­پىراعىنا كىندىك قانىمنىڭ تامعانىنا ريزامىن. اينالايىن جومارت حالقىم­نان, كونتەرىلى حالقىمنان!” – دەپ تەبىرەنە جازاتىنى تەگىن ەمەس. ەلباسى حالقى جينالعان ۇلكەن زالعا كىرىپ كەلگەندە جۇزىنەن لاپ ەتىپ جىلى شۋاق سەبىلەدى. جىلىلىق اۋراسى ما­ڭايىنداعى كىسىلەردى تۇگەل باۋراپ الادى. كوپ نارسەنى كىسىنىڭ قاباعىنان تانيدى. ءسوزدى سويلەۋ بار دا, سول ءسوزدىڭ كىسىگە, تىڭداۋشىعا اسەرىن قاپىسىز پايىمداۋ بار. ەلباسى ءوز لەبىزىنىڭ, ءسوزىنىڭ جۇرتقا قالاي اسەر ەتكەنىن قالت جىبەرمەي, ىشكى تۇيسىكپەن سەزىپ-ءبىلىپ ۇلگەرەدى. پرەزيدەنتتە دارىندى سۋرەتشىلەر سەكىلدى قاسيەت بار. العىرلىعى ايرىق­شا. قابىلداۋىندا بولعان كىسىلەردىڭ جان الەمىن قاباعىنان, ءجۇرىس-تۇرى­سى­نان وقىپ تۇرادى. تالاي ەلدىڭ ليدەرلەرى كەلىپ-كەتىپ, كەلىسسوز جۇرگىزىپ جاتادى. سوندا باي­قاي­سىز, ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز ەشبىر ەل­دىڭ, ەشبىر جۇرتتىڭ ليدەرىنە ۇقساماي­دى. سان الۋان قاسيەتتەر ءبىر كىسىنىڭ بويىنان تابىلىپ جاتقانى قايران قالدىرادى. حالىق قالاپ سايلاپ, سەنىم ارتىپ وتىرعاندىقتان حال-قادەرىمىزشە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن مىنا بىزدەر ەلباسىنىڭ ەرەكشە مىنەز قىرىن, ساڭلاق ساياسات­كەر­لىك سىرىن ءتىلىمىز جەتكەنشە حاتقا ءتۇسى­رىپ, كەزدەسۋلەردە ويىمىزدى انىقتاپ ايتىپ, حالىققا جەتكىزە جۇرسەك دەيمىز. باس شاھارىمىزدا اسپانعا ۇمتىلعان الىپ ەسكەرتكىش “قا­زاق ەلى” مونۋمەنتى ساۋلەتتىك-مۇسىندىك كەشەننىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىندە قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى ءابىش كەكىل­باەۆ: “وسى ماقسات جولىندا تاريحتىڭ تالاي قاتال سىناعىن تايسالماي ەڭسەرىپ, تايىنباي تاۋەكەلگە مىنەتىن تاباندى كۇرەسكەر, اسا تالانتتى ساياساتشى, تار­لان كوشباسشى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا ايتار العىسىمىز ارينە, ايرىقشا بولماقشى. قاھارمان­دىققا تولى وتكەنىمىزدى, جاسامپازدىققا تولى بۇگىنىمىزدى, باتىل باستاماشىلىققا تولى ەرتەڭىمىزدى بەلگىلەيتىن اق ءمارمار مونۋمەنتتىڭ ورتاق تۇلعاسى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ بولۋى ابدەن ورىندى”, – دەدى. ەلباسىمىزعا بەرىلگەن وسى باعا – باعا! ءومىر جولى وتى لاۋلاعان دومنا پەشىنەن باستالىپ, ۇلى باستامالارعا جالعاسىپ, جەرىن جيدەلىبايسىنعا اي­نال­دىرىپ, ەلىن وركەنيەتكە الىپ كەلە جاتقان پرەزيدەنتىمىزگە ماقتاۋ, ما­را­پات, ماداق ءسوز ايتۋ قاجەتسىز. ەلباسى ونسىز دا ەل جۇرەگىنىڭ تورىنە شىققان, ونسىز دا ءومىرى تاريحقا جازىلعان ادام. بۇگىنگى جاس ۇرپاققا ەلباسىنىڭ ەرەكشە قاسيەت-قادىرىن, ادامشىلىق ەرەكشە اۋراسىن, تۇلعالىق تۇعىرىن تۇسىندىرە الساق, قانەكي. ءاردايىم جۇرەكتىڭ ءسوزىن ايتۋعا جازسىن! دينار نوكەتاەۆا, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى.