09 ماۋسىم, 2010

ۇشقوڭىر

1053 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن
ۇشقوڭىر جاسىل جايلاۋ, دالا اتى دا, قوڭىر قىر, قوڭىر توبە, تاۋ اتى دا. كۇش بەرگەن قاسيەتتى, كيەلى ءوڭىر, تالپىنعان تالايلاردىڭ قاناتىنا. كەڭدىك تە كەمەڭگەرلىك ءبىر باسىندا, دالاداي دارقاندىق بار تۇلعاسىندا. تانىعان بۇگىن الەم ەلباسىمىز, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى تۋدى وسىندا. جاسىندا نۇرسۇلتاندى سۇلتان دەگەن, ساۋ بولسا سامعاپ بيىك شىرقار دەگەن. تۇرپاتى, ءتۇر-تۇلعاسى بولەك بالا, تايىندا تەڭ بوپ ءوستى تۇلپارمەنەن. ۇشقوڭىر قاسيەتتى, نۇرلى مەكەن, ەر ۇلىڭ ەل باعىنا تۋدى ما ەكەن. جاس سۇلتان ەڭبەككە ەرتە ارالاسىپ, ءار ىسكە ەرتە بەلىن بۋدى بەكەم. سۇيىكتى بالاسىنىڭ لەبىنە ەرىپ, ءسۇيىپتى ءالجان انا ەمىرەنىپ. جاس سۇلتان قوي قايىرىپ, جىلقى باقتى, ەڭبەكشىل ءابىش اكە سوڭىنا ەرىپ. جاس سۇلتان وسىندا ءومىر سىرىن ۇقتى, ارايلى نۇرمەن ءجۇزىن جۋىنىپتى. وسىندا قاتارىنان وزا شاۋىپ, وياتتى جۇرەكتەردەن مىڭ ءۇمىتتى. جۇزىنە التىن اراي, نۇر ءسىڭدىرىپ, كەۋدەگە اي قوندىرىپ, كۇن سىيدىرىپ. جارقىلداپ جاس نۇرسۇلتان وسە بەردى, ءار ءىسى جۇرتتىڭ ءبارىن ءسۇيسىندىرىپ. الدىنان شىعاتىنداي ارايلى كۇن, كوتەردى قيىندىقتىڭ تالاي جۇگىن. ايتاتىن بولدى جۇرت تا اڭىز ەتىپ, اق كوڭىل, ادىلدىگىن, ادالدىعىن. دوستىقتى, جولداستىقتى اراداعى, قاشاندا بەرىك ۇستاپ, باعالادى. قينالعان جاندار بولسا قولىن سوزدى, ۇلكەن نە كىشى ەكەن دەپ قارامادى. قايراتتى, ايبىندى دا ايباتتى ءارى, جارقىلداپ جۇرەتىن-ءدى, جايناپ تاعى. ەرەكشە ەڭ ءبىرىنشى بالا بولدى, ۇشقوڭىر, بۇكىل اۋىل, ايماقتاعى. جانىنىڭ جارىعى بار ەندى جاققان, قۇرمەتتەپ جاس سۇلتاندى ەل دە ۇناتقان. اسىردى ابىرويىن اعايىننىڭ, ايرىقشا اۋلەتكە دە بولدى ماقتان. اجەسى ەلجىرەدى “ق ۇلىنىم” دەپ, اكەسى ءبىلدى ەرتەڭگى بيىگىم دەپ. اناسى ايالادى “اق سۇلتانىن”, “وتىم مەن سۋىم الدى, تۇنىعىم” دەپ. ءبارىنىڭ ىقىلاسى بولەك ەدى, جانىنان تابىلاتىن دەمەگەلى. اياۋلى اجە, اكە, اناسىنان, كوپ كورىپ ءوستى سۇلتان ونەگەنى. جۇرەتىن ماڭايىنا جيىپ كىسى, جاقسى ءىستىڭ بولدى اكەسى ۇيىتقىسى. قولىنان تامعان ونەر, سوزگە شەبەر, اناسى بولدى اۋىلدىڭ سۇيىكتىسى. انانىڭ ونەگەسى بويعا دارىپ, اكەنىڭ كوپ جۇمىسىن قولعا الىپ. تىنىمسىز ىزدەنىسپەن, ەڭبەكپەنەن, جاس سۇلتان جاقسى ازامات بولعانى انىق. ءمالىم عوي قيىن جولدى تاڭداعانى, انا مەن اكە ءۇمىتىن جالعاعانى. ءمالىم عوي ۇشقوڭىردان تۇلەپ ۇشىپ, كوگىندە كۇللى الەمنىڭ سامعاعانى. جۇيەسىن, بارلىق ءىستىڭ جىگىن ءبىلىپ, اقىل, وي, پاراساتپەن ءسۇيىندىرىپ. تاۋەلسىز ەلگە العاش ەلباسى بوپ, كوتەردى تۋعان وتان تاۋىن بيىك. باس يگەن نىق ىسىنە نارىقتاعى, الەمنىڭ سان الپاۋىت, الىپتارى. ءمالىم عوي قازاق ەلىن كوككە ورلەتىپ, تورىنە تورتكۇل دۇنيە تانىتقانى. حالقىمنىڭ ورىندالىپ باستى ارمانى, ەلىم دە, ەلباسىم دا اسپاندادى. ۇشقوڭىر – جاس سۇلتاننىڭ تال بەسىگى, بەلگىلى ءبارى سەنەن باستالعانى. ۇشقوڭىر, كوككە ۇشىرعان دارا قۇسىڭ, ەسىڭە سۇلتانىڭدى الامىسىڭ. ماڭگىلىك بيىگىڭدە تۇرسا دەيمىن, جارقىراپ جاس نۇرسۇلتان – بالا ءمۇسىن. ماحمۇتباي امىرە ۇلى, قازاقستان جازۋشىلار  وداعىنىڭ مۇشەسى. قىزىلوردا.
سوڭعى جاڭالىقتار