فوتو: اشىق دەرەككوزدەن
ەرەسەكتەردىڭ ۇشتەن ءبىرى ۇيقى جەتىسپەۋشىلىگىمەن قينالىپ ءجۇر. ەرلەرگە قاراعاندا كوبىنەسە ايەلدەر ۇيقى ماسەلەسىنەن زارداپ شەگەدى.
ۇيقى ازدىعى جۇرەك اۋرۋى, سەمىزدىك, قانت ديابەتىنىڭ 2-ءتۇرى مەن دەپرەسسيادان بولەك, كوگنيتيۆتى قابىلەتتەگى كەمشىلىكتەرگە اكەپ سوعادى.
اقش-تىڭ اۋرۋلاردى باقىلاۋ جانە الدىن الۋ ورتالىقتارىنىڭ مالىمەتىنشە, ۇيقى نورماسى – ەرەسەكتەر ءۇشىن تاۋلىگىنە 7-9 ساعات, ال جاسوسپىرىمدەر ءۇشىن 8-10 ساعات. تەست ناتيجەلەرىنىڭ جاقسارۋى, پروبلەمالاردى شەشۋ قابىلەتى مەن وقۋ ساپاسىنىڭ جوعارىلاۋى, مىنەز-ق ۇلىقتاعى جاعىمدى وزگەرىستەر, شابىت پەن جاڭا يدەيالاردىڭ پايدا بولۋى جانە اقپاراتتى يگەرۋ داعدىلارىنىڭ كۇشەيۋى, مۇنىڭ ءبارى – دۇرىس ۇيىقتاۋدىڭ ناتيجەسى.
از ۇيقىنىڭ سالدارىنان تۋىندايتىن وقۋ قابىلەتىندەگى كەمشىلىكتەر ەرلەر مەن ايەلدەرگە بىردەي اسەر ەتەدى دەپ ەسەپتەلىپ كەلگەنىمەن, ايەلدەر ۇيقىنىڭ بۇزىلۋىنان جيىرىك زارداپ شەگەتىنى انىقتالدى.
زەرتتەۋلەر كورسەتكەندەي, ايەلدەر ۇيقى بۇزىلۋىنا, جايسىز ءتۇس كورۋ مەن ۇيقىسىزدىققا بەيىم كەلەدى. ادەتتە بۇعان مەنسترۋاتسياعا جاۋاپ بەرەتىن گورموندار سەبەپ بولادى, ويتكەنى ۇيقىنى رەتتەۋگە كومەكتەسەتىن جىنىستىق گورمون (پروگەستەرون) دەڭگەيى وۆۋلياتسيا كەزىندە تومەندەپ كەتەدى.
امحەرستتەگى ماسساچۋسەتس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پسيحولوگيا جانە مي عىلىمدارى پروفەسسورى رەبەككا سپەنسەردىڭ ايتۋىنشا, پرەمەنوپاۋزا مەن مەنوپاۋزا كەزىندە دە ۇيقى زارداپ شەگەدى. ال داسگۋپتا: «ادەتتە ايەلدەر بالالار مەن باسقا وتباسى مۇشەلەرى ءۇشىن كوبىرەك الاڭدايدى, ال بۇل ۇيىقتاۋعا ايتارلىقتاي كەدەرگى كەلتىرۋى مۇمكىن», دەيدى.
وسىعان بايلانىستى ايەلدەر ۇيقىنىڭ ۇزاقتىعى مەن ساپاسىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋى كەرەك. «جالپى ايەلدەرگە شامادان تىس ۇيىقتاۋدىڭ قاجەتى جوق, بىراق ۇيقى ساپاسىن جاقسارتۋ ارقىلى ەستە ساقتاۋ مەن ءتۇسىنۋ داعدىلارىن جەتىلدىرۋگە ابدەن بولادى», دەيدى سپەنسەر.
ۇيقى ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ساراپشىلار تۇراقتى ۇيقى رەجيمىن ساقتاۋعا, قاراڭعى ءارى ۇيقى بۇزىلمايتىن جەردە جاتۋعا, سونىمەن قاتار ۇيىقتار الدىندا تاماق, الكوگول مەن كوفەين تۇتىنباۋعا كەڭەس بەرەدى. «ۇيقىعا جاتاردا ەلەكتروندى قۇرالداردى پايدالانۋ دا كوپشىلىك جىبەرەتىن ورەسكەل قاتەلىكتەردىڭ ءبىرى», دەيدى سپەنسەر. ول كوگىلدىر جارىقتىڭ ۇيقىعا بوگەت بولۋى مەن تسيركادالىق ءريتمنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەس ءۇشىن ۇيقىعا كەم دەگەندە 45 مينۋت قالعاندا ەلەكتروندى گادجەتتەر قولدانۋدى توقتاتۋ كەرەكتىگىن ايتادى.
(National Geographic Qazaqstan جۋرنالىنان الىندى)
