azattyq-ruhy.kz
كەشە ەلىمىزدىڭ بارلىق كينوتەاترلارىندا كورەرمەنگە جول تارتقان وتاندىق «جار - جار» فيلمىنە باردىم. فيلم الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتىڭ زاردابى مەن ۇيات بولادى دەپ, جالعان نامىسقا تىرىسقان قازاقتار تۋرالى.
ستسەناري جەلىسىندە تانىمال شەنەۋنىكتىڭ قىزى قاراپايىم وتباسىنا ۇزاتىلادى. «قىز بەرگەننىڭ نازى بار» دەگەندەي, قۇدالارى بايلىقپەن مولشەرلەگەندە شەندەسە المايتىن جاڭا قۇدالارىنا قىزدىڭ اناسى تويدى ءسان - سالتاناتپەن وتكىزۋدى وتىنەدى. ايتپەسە, سۋ جاڭا قۇدانىڭ جوعارى قىزمەتتەگى اعاسىنان, باي دوستارىنان, اعايىن-جۇراعاتىنان ۇيات بولادى-مىس.
ءوتىنىشتى قابىل العان جىگىتتىڭ جاقىندارى قالاداعى ەڭ قىمبات مەيرامحانانى جالداپ, اتاقتى انشىلەردى شاقىرماق بولادى. ءتىپتى ولاردى شاقىرۋ ءۇشىن ءبىراز تەر توگىپ, ايلاعا دا بارادى. قالتاسىن جۇقارتىپ, ابىگەرگە تۇسكەن وتباسى تويدى ۇيدە اتاپ ءوتۋدى ءجون كورەدى. سوڭىندا, قارا شاڭىراقتا قاراپايىم عانا وتكەن تويعا جۇرتشىلىق ءدان ريزا تارقاسادى.
ءفيلمدى كورە وتىرىپ, حالقىمىزدا توي تۋرالى قاساڭ, تاپتاۋرىن تۇسىنىك قالىپتاسقانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. ونى جاساۋدىڭ مىندەتىنەن بولەك, دابىرلاتىپ وتكىزۋ تاعى بار. بۇل قالتالى قاۋىمعا قيىندىق تۋدىرا قويماسى انىق, الايدا جالاقىدان جالاقىعا شىقپا جانىم شىقپامەن ازەر جەتەتىن جاندار ءۇشىن وڭاي ەمەس.
اركىم ءوز كورپەسىنە قاراي كوسىلگەن 90-جىلدارى الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك تە, باسەكە دە بىلىنبەدى. ەلىمىز العاشقى ەكونوميكالىق سەرپىن جاساعان سوڭ, مەيرامحانادا توي جاساۋ ءداستۇرى قالىپتاسىپ كەلەدى. جيعان - تەرگەنىڭ تويعا شاشىلسىن دەيتىن قازاقتىڭ شاشپا - توك مىنەزىن ايگىلەيتىن قازىرگى توي وتكىزۋ سالتىمىزعا رەفورما جاساۋ كەرەك - اق. مىسالى, قۋانىشقا كەلگەن قوناق سانىن 200 ادامنان اسىرماسا, تويحانالاردىڭ باعاسىن باقىلاۋدا ۇستاسا مۇمكىن داراقىلىق تيىلار ما ەدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم - جومارت توقاەۆ «قازاق حالقىنىڭ تاعدىرى تاريح تارازىسىندا تۇر» اتتى سۇحباتىندا بۇگىن توي تويلاپ جارىساتىن زامان ەمەس ەكەنىن بەكەردەن-بەكەر ەسكەرتىپ وتىرعان جوق.
«قازىر «تويىڭ تويعا ۇلاسسىن» دەپ اندەتىپ, توي تويلاپ جۇرەتىن ۋاقىت ەمەس. بۇگىنگىدەي تەحنولوگيانىڭ زامانىندا توي-تومالاقتىڭ اڭگىمەسىن ايتىپ, ءبىر-ءبىرىن اسىرا ماقتاپ, اس ءىشىپ, اياق بوساتقانعا ريزا كەيىپتە ءجۇرۋ ادەتىنەن ارىلۋ كەرەك. توي قۋالايتىن ەمەس, وي قۋالايتىن كەزەڭمەن بەتپە-بەت كەلدىك. بۇل ءداۋىر – اقىل-ويدىڭ, عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ, ەڭبەكتىڭ ءداۋىرى!» دەدى.
«ۇيلەنۋ توي جاساۋ قانشالىقتى ماڭىزدى» دەگەن سۇراققا ينستاگرام جەلىسىن قولدانۋشىلارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى قولدامايتىنىن ايتادى. قولدانۋشىلاردىڭ ءبىرى العان نەسيەنى توي وتكەن سوڭ اتا - انانىڭ بالالارعا ءىلىپ تولەتەتىنى تۋرالى ايتسا, ەندى ءبىرى «جاقىن - جۋىقتىڭ ورتاسىندا عانا شاعىن اتاپ وتكەنگە نە جەتسىن», «قالتالارى كوتەرسە عانا توي جاساۋعا بولادى», «تويعا شاشقان شىعىنعا پاتەر ساتىپ الار ەدىم», دەگەن پىكىر بىلدىرگەن. بۇعان ەلدەگى ەكونوميكالىق جاعداي مەن جاستاردىڭ جاڭاشا كوزقاراسى اسەر ەتۋى مۇمكىن.
راسىندا, شاش ەتەكتەن شىعىنعا باتپاي, تەك جاقىن ادامدارىڭا عانا ارناپ اق داستارحان جايىپ, كىشىگىرىم مەرەكە رەتىندە اتاپ وتۋگە داعدىلانساق توي تويلاۋ مادەنيەتىمىز ارتا تۇسەر ەدى. قازاقتىڭ ءالى بايىماي جۇرگەنىنىڭ ءبىر سەبەبى دە وسىدان دا شىعار, بالكىم؟
جاينا مولداعالي
