– قايرات قاراتاي ۇلى, ءسىزدى ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرى ءۇشىن اسكەري-پاتريوتتىق اندەر جازعان كومپوزيتور رەتىندە بىلەمىز. اسكەري اندەر جازۋعا قالاي مويىن بۇردىڭىز؟
– مەن, جالپى, ءان جازۋدى 2-سىنىپتان باستاپ قولعا الىپپىن. مەكتەپ ساحناسىندا بالالار اندەرىمدى ايتىپ جۇرەتىن. كەيىن كونسەرۆاتورياعا ءتۇسىپ, انشىلىك ماماندىعىن الىپ شىقتىم. 80-جىلداردىڭ اياعىنان العاشقى تۋىندىلارىم جارىققا شىعا باستادى. سونىڭ ىشىندە قىدىرالى بولمانوۆ ورىنداعان «قارىنداسىما» اتتى ءانىمنىڭ ورنى ەرەكشە بولدى.
90-جىلداردىڭ باسىندا ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاندا بۇكىل حالىقتىڭ بويىندا وتانعا, ەلگە, جەرگە دەگەن پاتريوتتىق سەزىم ويانعانى بەلگىلى. عاسىرلار بويى ارمانداپ كەلگەن ازاتتىققا قولىمىز جەتتى دەپ كەۋدەمىزدى ماقتانىش وتى كەرنەپ ءجۇردى. سول ۋاقىتتا ء«اربىر قازاق قولىنان نە كەلەدى, سونىمەن ەلگە, تاۋەلسىزدىكتىڭ نىعايۋىنا قىزمەت ەتۋى كەرەك» دەگەن بايلامعا توقتادىم. ال مەنىڭ قولىمنان كەلەتىنى نە؟ ول – ءان جازۋ, سازگەرلىك ونەر. وتانشىلدىق تاقىرىبىنداعى, اسكەري اندەرگە بەت بۇرۋىم وسى كەزدەن باستالدى. 1994 جىلى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ورتالىق ءانسامبلى اشىلعاندا بىردەن وسى جەرگە قىزمەتكە كەلدىم. مىنە, سودان بەرى 30 جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتىپتى.
– اسكەري-پاتريوتتىق باعىتتا قانداي اندەر جازدىڭىز؟
– اندەرىمنىڭ دە, ءان جيناقتارىمنىڭ دا سانى كوپ. مىسالى, 1998 جىلى قارۋلى كۇشتەر تاريحىنداعى «ەركىندىك سۇيگەن ەگەمەن ەلىم» اتتى تۇڭعىش پاتريوتتىق ءان جيناعىم جارىق كوردى. ودان كەيىن «انت ەتەمىن», «سارباز», «جاۋىنگەر» اتتى ءان جيناقتارىم دا كوپشىلىك قاۋىمعا جول تارتتى. ال «ەگەمەن قازاقستان» اتتى ءانىم قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ ءانۇرانىنا اينالدى دەسەم, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
قازىرگى تاڭدا تەك اسكەري باعىتتاعى اندەر ەمەس, جاستاردى پاتريوتتىققا تاربيەلەيتىن وزگە دە جوبالاردى قولعا الىپ جاتىرمىن. سونىڭ ءبىرى – «سارباز ساحناسى» اتتى اۆتورلىق جوبام. ول جەردە قارۋلى كۇشتەردەگى شىعارماشىل جاستار, اسكەري ۇجىمدار ءوز ونەرلەرىن پاش ەتەدى. بۇدان بولەك, «اسكەري ونەر سالتاناتى» قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ارنايى سىيلىعى ءۇشىن «اسكەري مۋزىكا كونكۋرسى», تۇركىتىلدەس ەلدەر قارۋلى كۇشتەرى شىعارماشىلىق ۇجىمدارىنىڭ اراسىنداعى «مۋزىكا جانە بي حالىقارالىق فەستيۆالى» سەكىلدى جوبالاردى قولعا الدىم.
– ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, اسكەري-پاتريوتتىق ءان جازۋعا وزگەشە تالعام مەن جاۋاپكەرشىلىك كەرەك. جالپى, ءسىزدى نە شابىتتاندىرادى؟ ءسىز ءۇشىن اسكەري ءاننىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟
– جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمدەي, مەن بۇل سالاعا سانالى تۇردە, ءوز تاڭداۋىممەن كەلگەن جانمىن. مەنى شابىتتاندىراتىن نارسە – ەلىمە, جەرىمە قىزمەت ەتسەم دەگەن ماقسات. سوندىقتان وسى سالاعا ءومىرىمدى ارنادىم. اسكەري اندەردىڭ ەرەكشەلىگى – ونى تىڭداعان ادامنىڭ بويىندا وتانشىلدىق سەزىمىن وياتاتىن بولۋى ماڭىزدى. ءاندى جازاتىن سازگەردىڭ بويىندا پاتريوتتىق سەزىم بولۋعا ءتيىس. مىسالى, مەن كوپ اندەرىمنىڭ ءماتىنىن ءوزىم جازامىن. ول جەردە ايتىلاتىن سوزدەر پافوستىق سيپاتتا ەمەس, رياسىز كوڭىلدەن شىعۋى قاجەت. ءوزىم تالاي بايقاۋلاردا قازىلىق ەتىپ ءجۇرمىن. بايقايتىنىم, ەگەر ءسوزى دۇرىس بولماسا, ول جاقسى اۋەننىڭ باعىن اشپايدى. ال ونى جازعان ادامنىڭ بويىندا وتانعا دەگەن سەزىمى بولماسا, ودان جاقسى ءماتىن دە شىقپايدى.
– تۋىندىلارىڭىزدىڭ ىشىندە جانىڭىزعا جاقىنى, سۇيىكتى ءانىڭىز بار ما؟
– شىعارماشىلىق ادامى ءۇشىن ونىڭ ءاربىر تۋىندىسى ءوزىنىڭ بالاسىنداي بولادى ەكەن. ءار تۋىندىنىڭ ءوز ورنى مەن كوتەرەر جۇگى بار. بىراق جوعارىدا ايتىپ كەتكەندەي, قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ءاربىر ءىس-شاراسىندا ايتىلىپ جۇرگەن «ەگەمەن قازاقستان» اتتى ءانىمنىڭ شوقتىعى بيىك. قازىر بۇل ءانسىز مينيسترلىكتىڭ بىردە-ءبىر مادەني-كوپشىلىك ءىس-شاراسى وتپەيدى. مەن بۇل ءاندى قالاي جازدىم دەگەنگە كەلسەك, 90-جىلداردىڭ باسىندا ەلىمىز ەندى تاۋەلسىزدىك الار تۇستا ءتۇرلى سەپاراتيستىك سيپاتتاعى وقيعا كوبەيىپ كەتتى عوي. ماسەلەن, ورالدا كازاكتار ب ۇلىگى بولعانىن بىلەمىز. سول ۋاقىتتا ەلدىڭ تىنىشتىعى مەن تۇتاستىعىن بۇزعىسى كەلەتىن وقيعالارعا مەنىڭ ىشكى قارسىلىعىمنان شىققان ءان بۇل.
ءبىر وفيتسەر ادام كەزىندە مەنىڭ وسى انىمە ءوزىنىڭ ۇلكەن باعاسىن بەرىپ ەدى: «مەن ءسىزدىڭ وسى ءانىڭىزدى تىڭداعاندا كەز كەلگەن شابۋىلعا شىعۋعا دايىن بولامىن», دەدى ول. ەگەر تۋىندىم ەلدى قورعايتىن جاۋىنگەرلەرىمىزگە وسىلاي اسەر ەتىپ, كوڭىلدەرىنە شابىت بەرىپ جاتسا, سازگەر ءۇشىن بۇدان اسقان باعا بار ما؟
– 26 قاراشادا شىعارماشىلىق كەشىڭىز وتەدى ەكەن. سول تۋرالى قىسقاشا ايتىپ بەرسەڭىز.
– حالىق الدىندا شىعارماشىلىق ەسەپ بەرەتىن كەز كەلدى دەگەن ويمەن وسى اۆتورلىق كەشىمدى وتكىزۋدى قولعا الدىم. قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باسشىلىعىنا العىسىم شەكسىز, ولار مەنىڭ باستامامدى قىزۋ قولدادى. كونتسەرتىم ەلوردامىزدا ەركەعالي راحماديەۆ اتىنداعى «استانا» كونتسەرت زالىندا وتەدى. ول جەردە حالىق اراسىندا تانىمال بولعان بۇرىنعى شىعارمالارىممەن قوسا جاڭا اندەرىم دە ورىندالادى. مەن ءۇشىن ءمانى ايرىقشا كونتسەرت بولايىن دەپ جاتىر. ءبارىڭىزدى شىعارماشىلىق كەشىمە شاقىرامىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ەسكەندىر زۇلقارناي,
«Egemen Qazaqstan»
