مادەنيەت • 22 قاراشا, 2023

اۋەلەدى ءداستۇرلى ءان

330 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

كەنشىلەر مادەنيەت سارايىندا قازاق كلاسسيكالىق ءانىنىڭ وكىلى, رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى ريشات شابدەنوۆتىڭ «حالقىمنىڭ قالىقتاتسام ءان مۇ­راسىن...» اتتى ءان كەشى ءوتتى. ريشات شىنىمەن دە حالىق ءانىنىڭ ارقاداعى ۇلكەن وكىلىنە اينالعان ونەر يەسى. سونىمەن بەكزادا ونەردى تاماشالاۋعا كەلگەن تال­عامپاز تىڭدارماننىڭ قاراسى قالىڭ بولدى. وسىدان-اق, كەشتىڭ كەلىستى وتەتىنىن اڭعار­عانبىز. ونىمەن قوسا, قازاق ءانىنىڭ جارىق جۇلدىزى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى رامازان ستامعازيەۆ كەشكە قۇرمەتتى قوناق رەتىندە قاتىستى.

اۋەلەدى ءداستۇرلى ءان

رامازان ستامعازيەۆ – ريشاتتىڭ ۇستازى. ۇستازى دا مىقتى, ءوزىنىڭ تالابى دا تاس جارىپ تۇر, بۇگىندە ءان بيىگىندەگى تالانت. قازاقتىڭ قارا دوم­بىراسىن بالا كەزدەن سەرىك ەتكەن جاس تالانت كوپتىڭ كوزىنە ەرتەرەك تۇسسە كەرەك. جاقىن-جۋىعى جار­قى­راعالى تۇرعان بالانى ونەرگە بارۋعا كەڭەستەرىن بەرەدى. ءسويتىپ, 1996 جىلى جەزقازعان مۋزىكالىق كوللەدجىنە وقۋعا تۇسەدى. نەگىز بار, ءبىلىمىن ار­مەن جە­تىلدىرۋ كەرەك, الماتىداعى قۇر­مان­عازى اتىنداعى ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنا اتتانادى. ۇلت ونەرىنىڭ ۇلكەن ۇستاحاناسىندا 2000 جىلدان 2004-كە دەيىن ايگىلى ءانشى رامازان ستام­­عازيەۆتەن ءتالىم الادى. كىل مىق­تىلاردان ءان ايتۋدىڭ, دومبىرا تار­تۋدىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ كەلىپ, 2005 جىلى قالي بايجانوۆ اتىنداعى كون­تسەرتتىك بىرلەستىك قۇرامىنداعى «ار­قا سازى» فولكلورلىق انسامبلىنە قا­بىلدانادى.

وسى ۋاقىتتا شابىتى شارىقتايدى. قابىرعالى ونەر ۇجىمىنىڭ قاتارىندا ءجۇرىپ رەسپۋبليكالىق بايقاۋلارعا قاتىسادى. جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ, قاسىم امان­جولوۆ, دانەش راقىشەۆ جانە تاعى دا باسقا تۇلعالاردىڭ اتىنداعى بەدەلدى كونكۋرستاردىڭ لاۋرەاتى اتانىپ, بيىل ۇلتتىق ونەرگە قوسقان ۇلەسى ەلەنىپ, وبلىس اكىمىنىڭ «جىلدىڭ ۇزدىك ءانشىسى» سىيلىعىن الدى.

ءانشى كەشىنىڭ شىمىلدىعىن اسەت ناي­مانباەۆتىڭ «قوڭىر قازىمەن» تۇ­رەدى. ءا دەگەن بەتتە كوپشىلىكتىڭ الدىن­دا كوسىلىپ سالا بەردى. ماناربەك ەر­جانوۆتىڭ «قويشىنىڭ ءانىن» دە شىرقادى.

ءبىرشاما اننەن كەيىن كەزەك قۇرمەتتى مەيماندارعا بەرىلدى. اقجارما تىلەكتەرىن ايتىپ, سىيلىقتارىن تارتۋ ەتتى. شەت اۋدا­نى اكىمىنىڭ قۇتتىقتاۋىن ورىنباسارى ورال زامىربەك ۇلى جەتكىزدى.

اۋدان اكىمى مۇحيت مۇحتاروۆ ءوز حاتىندا بىلاي دەپ جازىپتى: ء«سىزدى ءبىز ۇلتىمىزدىڭ بەكزادا ونەرى – ءدا­ستۇرلى ءان مۇراسىن دارىپتەپ, حالىق اندەرىن كەيىنگى بۋىنعا ناسيحاتتاپ جۇر­گەن كۇمىس كومەي, جەز تاڭداي ءانشى, ۇلاعاتتى ۇستاز, تالانتتى جەرلەسىمىز رەتىندە تانيمىز ءارى ونەرىڭىزدى جوعارى باعالايمىز. بۇگىنگى اسەم ءان كەشىڭىز تىڭدارمانىڭىزعا دەگەن ىستىق ىقى­لاسىڭىز بەن ورنەكتى ونەر الە­مىنە دەگەن ادال ۇستانىمىڭىزدىڭ تاعى ءبىر كورىنىسى دەپ بىلەمىز», دەلىنگەن.

كەشتىڭ قۇرمەتتى قوناعى رامازان ستامعازيەۆ شاكىرتىنە اعالىق لەبىزىن ءبىلدىرىپ, انمەن شاشۋ شاشتى.

– بۇگىنگى ءان كەشىنە كەلگەنىمە قۋانىپ تۇرمىن. ويتكەنى ءار ديقان ءوزى ەككەن ءدانىنىڭ جايقالعانىن, وسكەنىن, ونگەنىن كورگىسى كەلەدى. ريشات شابدەنوۆ تە وسىدان پالەنباي جىل بۇرىن مەنەن ساباق الىپ, قاناتىن قاققان ەدى. بۇگىندە ونەر ولكەسىندە كوسىلىپ ءجۇر. شاكىرتىمە ۇلى ءھام قاسيەتتى ساپاردا تەك ساتتىلىك تىلەي­مىن. مەنىڭ سىنىبىما تۇسكەن شاكىرت­تەردىڭ اراسىنداعى بىرەگەيى بولدى. بۇگىندە ونەرىن سۇيگەن حالقىنا ارناپ جاتىر ەكەن. حالقىنىڭ باتاسى ءتيسىن, – دەدى ر.ستامعازيەۆ.

كەش يەسى دە شىعارماشىلىق كەشىن تۇيىندەر ساتتە ەلىنىڭ الدىندا اعىنان جارىلدى.

– ءبىزدىڭ اسىل مۇراتىمىز – اتا-با­بادان جەتكەن ۇلى مۇرانى كەلەشەك بۋىنعا ءوز بيىگىندە جەتكىزۋ. سول ءۇشىن تىنباي ەڭبەك ەتىپ كەلەمىز. قادىر­مەندى تىڭدارمان, ءان دەپ سوققان جۇرەك­تەرىڭىزدەن اينالدىم. قازاقتىڭ ونەرى جا­ساسىن! ءانىمىز شارىقتاي بەرسىن, – دەدى ر.شابدەنوۆ.

ءانشىنىڭ قۇشاعى گۇلگە تولدى. يىعىنا ءتۇرلى شاپان دا جابىلدى. باستىسى, ەلىنىڭ رياسىز قوشەمەتىنەن راحات الدى.

سوڭعى جاڭالىقتار