ونەر • 22 قاراشا, 2023

جاۋھاردىڭ جاڭعىرۋى

163 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

«استانا وپەرا» تەاترىندا قويىلعان «بەتحوۆەن – ماڭگىلىك – ماحاببات» اتتى بالەت كورەرمەندەردى جىلى اسەرگە بولەپ, ۇلكەن قوشەمەتكە يە بولدى. تۋىن­دىنىڭ جاڭارتىلعان نۇس­قاسىمەن نەمىستىڭ قويۋ­شى حورەوگرافى راي­موندو رەبەك جۇمىس ىستە­گەن. قويۋشى ديريجەر – قازاق­ستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­راتكەرى, ماەسترو ابزال مۇحيتدين.

جاۋھاردىڭ جاڭعىرۋى

«كورەرمەندەر قويىلىمدى جاڭا قىرىنان تاماشالادى دەپ ويلايمىن. ءتىپتى سوليستەر دە وز­گەرگەن, ويتكەنى ولاردىڭ وقيعا جە­لىسىن وي ەلەگىنەن وتكىزۋگە, وسى حي­كايا تۋرالى ويلانۋعا ۋاقىتى بولدى. مەن ولاردىڭ ءوز رولدەرىن جا­ڭاشا بايانداپ, كەيىپكەرلە­رى­نە باسقاشا قارايتىنىن باي­قادىم. ترۋپپا كەرەمەت دايىن­دالعان, بۇل تۇرعىدا ۇجىم­نىڭ ۇستاز بالەتمەيستەرلەرى زور ەڭ­بەك ەتتى. سپەكتاكلدىڭ قۇرا­مى جاڭارعانىنا, وندا كەيىپ­كەر­لەرىنە جاڭاشا كوزقاراسپەن قارايتىن جاڭا ارتىستەردىڭ پاي­دا بولعانىنا ريزامىن. ماسە­لەن, ءمادينا ونەرباەۆا تاما­شا جاڭا ماحاببات دەپ ايتار ەدىم. سىزىقتاردى ادەمى كەل­تى­رەتىن سوفيا ءادىلحانوۆا كەيىپ­كەرىمەن تياناقتى جۇمىس ىستەگەن. سىرقاتتى سومدايتىن سۇلتانبەك عۇمار, بەتحوۆەننىڭ بەينەسىندەگى ارمان ورازوۆ ءوز پارتيالارىنا جاڭاشا بوياۋ قوسقان. شىندىعىن ايتقاندا, قازىر ترۋپپادا كەمەلىنە كەلگەن ارتىستەر مەن جاستاردىڭ تەڭگەرىمى بار», دەدى قويۋشى حورەوگراف رايموندو رەبەك.

سم

تاماشا تۋىندىعا شەبەر حورەوگرافيا, عاجاپ مۋزىكا مەن ۇلى ليۋدۆيگ ۆان بەتحوۆەننىڭ ءومىرىن بەينەلەيتىن جان تەبىرەنتەر­لىك حيكايا بىرىكتىرىلگەن. مۋزىكا­نىڭ اسەمدىگى تۋرالى ايتقاندا, سيمفونيالىق وركەستردىڭ, وپەرا ترۋپپاسىنىڭ سوليستەرى مەن حوردىڭ ەڭبەگى ەرەكشە بول­دى. نەمىس بالەتمەيستەرى جۇرت­شى­لىققا تەرەڭ ماعىنالى بىرە­گەي سپەكتاكلدى ۇسىنا وتىرىپ, بيدە ەموتسيالىق الۋاندىلىق­تى, تراگيزم مەن كومپوزيتوردىڭ ىشكى الەمىن اشىپ كورسەتە ءبىلدى.

سونداي-اق دارىندى جاپون سۋرەتشىسى يوكو سەياما بەزەن­دىر­گەن ساحنادا بەتحوۆەننىڭ ءومىر تاريحى كوركەم بەدەرلەنگەن. كومپوزيتوردىڭ بالالىق شاعى­نان باستاپ, ءومىرىنىڭ قيىن كەزەڭ­دەرى, شىعارماشىلىق جەتىس­تىك­تەرى مەن قۋانىشتارى – ستسەنوگرافيادا ايشىقتى كورىنىس تاپقان. بەتحوۆەننىڭ, سونداي-اق باح, گايدن, موتسارت پەن زاماناۋي كومپوزيتور ديرك ءحاۋبريح­تىڭ تۋىندىلارىنا نەگىزدەلگەن مۋزىكالىق تاڭداۋ وتە ءساتتى ۇي­لەس­تىرىلگەن. قازاقستاننىڭ ەڭ­بەك سىڭىرگەن قايراتكەرى دولورەس ۇمبەتاليەۆا ورىنداعان ادەمى سولو كوڭىل پەرنەسىن تاپ باس­تى. ول ي.س.باحتىڭ «پرەليۋديە دو-مينور» شىعارماسىن, ل. ۆان بەتحوۆەننىڭ وركەستر مەن فور­تەپيانوعا ارنالعان №4 كون­تسەرتىن (ەكىنشى ءبولىم), «ەليزاعا» شىعارماسىن, №14 اي سوناتاسىن ء(بىرىنشى ءبولىم), وركەستر مەن فورتەپيانوعا ارنالعان №5 كونتسەرتىن (ەكىنشى ءبولىم) شەبەر ورىندادى.

يت

ء«بىز سپەكتاكلگە ءبىر اي بۇرىن دايىندالا باستادىق. رايموندو رەبەك كەلگەننەن كەيىن ءبيدىڭ تا­زا­لىعىن تەكسەرىپ, كەيبىر وزگەر­تۋلەر ەنگىزدى. دەگەنمەن جاڭار­تىلعان نۇسقا تۇپنۇسقادان ەش وزگەرگەن جوق. ءوزىم ورىنداعان پارتيامدى ايتسام, ايگىلى كومپوزيتور بەتحوۆەننىڭ ءرولىن سوم­داۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن ابىروي بولدى. دايىندىق بارىسىن­دا بەتحوۆەننىڭ ءومىر جولىن ءبى­راز زەرتتەدىم. ءوزىم جارتى­لاي مۋزىكانتقا اينالىپ, تو­لىق وبرازعا ەنىپ, كورەرمەنگە كوم­پوزيتوردىڭ كەمەڭگەر شىعار­ما­لارى تۋرالى ايتىپ بەرە الدىم دەپ ويلايمىن. مەن بۇل سپەكتاكل­دە بەتحوۆەننىڭ مۋزىكا الەمىندەگى مايتالماندار­دىڭ ىشىندەگى عارىشقا ەڭ جاقىنى ەكەنىن جەتكىزۋگە تىرىستىم. بەت­حوۆەن جان دۇنيەسى كەڭ, شى­عارماشىلىق مۇراسى باي ادام بولعان, الايدا ول دەرتكە شال­دىققاندىقتان, تاعدىرى قيىن بول­دى», دەيدى قازاقستاننىڭ ەڭ­بەك سىڭىرگەن قايراتكەرى باقتيار ادامجان.

سونداي-اق تەاتردىڭ تالانتتى ارتىستەرى ءوز پارتيالارىن جو­­عارى دەڭگەيدە ورىنداپ, شە­بەر­­لىكتەرىن بارىنشا كورسەتتى. اسى­رەسە سوليستەردىڭ بالەتكە ەك­پىن مەن ىرعاق قوسقان اكتەرلىك ويىن­دارى كەرەمەت. بەتحوۆەن بەي­نەسىن باقتيار ادامجان مەن ارمان ورازوۆ تاماشا الىپ شىق­تى. ماڭگى وشپەيتىن ماحاببات­تى قا­زاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­­راتكەرلەرى ايگەرىم بەكە­تاەۆا مەن ءمادينا ونەرباەۆا سومدادى. ەۆتەرپانى اسەل شايكە­نو­­ۆا مەن Cوفيا ءادىلحانوۆا وي­نا­­دى. سىرقاتتى سەرىك ناقىس­پە­­­كوۆ پەن سۇلتانبەك عۇمار بەي­نە­لەدى. سو­ليستەر ءبيدىڭ ءتىلى ارقى­لى تاڭ­دامالى پا-دە-دە-دەن باس­تاپ, جى­گەرلى انسامبلدىك نومىر­لەر­گە دە­يىن حورەوگرافيانىڭ بار­لىق نيۋانس­ىن جەتكىزدى. ترۋپ­پا­نىڭ ەرەكشە حاريزماسى مەن ورىن­داۋ شەبەرلىگى كومپوزيتور ءومى­رىنىڭ ءار ءساتىن ماڭىزدى اشىپ بەردى.

تۇجىرىپ ايتقاندا, بۇل قو­يى­لىمدا ۇلى كومپوزيتوردىڭ ءومىرى عانا باياندالعان جوق, سونىمەن بىرگە كورەرمەنگە ونەردىڭ ولمەيتىنىن, مۋزىكانىڭ ماڭگىلىك ەكەنىن, ونىڭ عاسىردان-عاسىرعا جالعاسا بەرەتىنى جايىندا استارمەن پاراساتتى وي ايتىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار