كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
جان دوسى, تەاتر باسشىسى تۇڭعىشباي دا ءانۋاردىڭ بارعانىن قۇپ كورگەن. بويى سەرگىپ قالسىن, جەر كورسىن, ەلمەن قاۋىشسىن دەپ ويلاعان. الدەبىرەۋلەردىڭ «الىس ساپار مۇگەدەك كىسىگە وڭاي سوقپاس, كەرەمەت كەسەك بەينە ەمەس قوي ونىسى, ءوزىمىز دە كورسەتە سالار ەدىك قوي» دەگەنىنە الدىمەن ءانۋاردىڭ ءوزى كەلىسپەي, سوسىن باسشى دا قۇپتاپ, قيىر باعىتقا بەت قويعان ەدى.
– پويىزدا شارشاپ قالارسىڭ, – دەپ تۇڭعىشباي ويىنداعىسىن ايتىپ بولماي جاتىپ, ءانۋار:
– سوندا نە, الىپ قالعالى وتىرمىسىڭ مەنى؟ – دەپ دۇرسە قويا بەرگەن.
– ۇشاقپەن ۇشقانىڭ دۇرىس بولار ەدى.
– پويىزدا ۇجىمىممەن ۇيىسىپ بارعانعا نە جەتۋشى ەدى! – دەپ ءانۋار كونبەي قويدى.
ماڭعىستاۋ گاسترولى ءساتتى اياقتالىپ, ارتىستەر ارقا-جارقا بولىپ پويىزبەن قايتىپ كەلە جاتىر. قايتاردا دا انۋارعا «ۇشاقپەن بارساڭشى», دەگەن ۇسىنىس جاساعان تۇڭعىشباي. كونبەدى تاعى. كوڭىلدى ورتاسىن قيمادى.
مىنە, پويىز تەربەلىسى ونى ءتاتتى ويلارعا قۇنداقتاپ تاستاعانداي ەدى...
اناسىن جوعالتقان سوڭ اراعا ەكى جىل تۇسكەندە, 1998 جىلى ءانۋار بورانباەۆقا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى اتاعى بەرىلدى. وسى ۇلكەن قۋانىشىن تەاتر ۇجىمى ونىڭ 50 جاسقا تولۋ مەرەيتويىمەن بىرگە استاستىرىپ, جىل اياعىندا كەرەمەت قىپ اتاپ ءوتتى. تەاتر باسشىسى, كورنەكتى اكتەر تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتىڭ ازاماتتىق ەلگەزەكتىگىمەن جارالى كوڭىلدىڭ باقىت قۇسى اسپانداپ ءبىر ۇشقانىنا كۋا بولدى جالپاق جۇرت. بۇل قوس قۋانىشتىڭ قوس قاناتىن تالماستاي قاقتىرعان تاعىلىمدى تويدىڭ دۇرمەگى كەلەسى جىلدىڭ جاز بويىنا تۋعان وڭىرىندە جالعاسىپ, بىرىنەن سوڭ ءبىرى بال جۇتقىزعان ءلاززاتتى كۇندەرمەن بايىپ, تولىسىپ, حالىق پەن ءانۋار اراسىنداعى نازىك سىيلاستىق پەن سۋىمايتىن سۇيىسپەنشىلىك ءتىنىن بەرىك ەتە تۇسكەن ەدى.
ءوزىنىڭ مەرەيتويى مەن قۇرمەتتى اتاعى قارساڭىندا ماڭداي تەرىن سىعىپ جاڭا رولدەر ازىرلەگەن ءانۋار قورجىنىندا كورەرمەنىن ءتانتى ەتەرلىك ءبىراز وبرازدار بولعانى قانداي جاقسى, جاراسىمدى بولدى. جان جۇرەگى قايعىنىڭ جالىنىندا قاقتالعان اكتەردەن ەندى ماردىمدى جاڭالىق كۇتىپ بولماس دەگەن ساسىق پيعىلدىڭ بۋىنىنا بالتا شابىلعانداي ەدى. ول مۇگەدەك كۇيىندە ە.ءزامياتيننىڭ «ەدىل پاتشاسىندا» مارۋللدى, م.اۋەزوۆتىڭ «قيلى زامانىندا» پروكۋروردى, ءا.كەكىلباەۆتىڭ «ابىلاي حانىندا» تۇرسىنبايدى جانە ۆ.سمەحوۆتىڭ «مىڭ ءبىر تۇنىندە» مۇستافانى شابىتپەن ويناپ, كورەرمەندەرىن ءتانتى ەتكەن. وسىنداي تىڭ كۇشپەن جىگەرلەنىپ, جاڭا بەلەسكە ىنتىققان اكتەر تابىسىنان ەلدەگىلەر دە ءبىرشاما قۇلاعدار بولعان ەدى. جاڭالىق اتاۋلىڭ بۇل كۇندە الماتىڭدا نە, شالعايداعى اۋىلىڭدا نە بىردەي شاپشاڭدىقپەن تاراپ, جايىلىپ جاتاتىن كەز ەمەس پە؟ سول سەبەپتى دە ەلدەگى ساۋاتتى كورەرمەندەر وزدەرىنىڭ سۇيىكتى اكتەرىنىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرىنە سىرتتا وتىرىپ-اق ەسى قالماي قول سوعىپ, قولداۋ كورسەتىپ جاتقان بولاتىن. تەك ءوزىنىڭ زارىقتىرماي كەلىپ, ورتالارىن دۋمانعا بولەيتىن مارە-سارە ءساتتى اسىعا كۇتىپ, ەلەڭدەپ جۇرگەن-ءتىن.
سونداي ساعىنىسقان جۇرەكتەردىڭ ماۋىق باسقان ىستىق قاۋىشۋلار كەزەڭى دە تۇتاس جاز بويىن قامتىپ, قانشا ۇزاققا سوزىلدى دەگەنمەن دە ءبارىبىر ىڭكارلىك سەزىمنىڭ قاينارىنان قانىپ ىشە الماعانداي قيىسپاس, سۋىماس, ءتانتى كوڭىلدەر ونەر بالىن تىلىندە تالماپ قانا جۇتىپ, دامىنەن مۇلدە ايىرىلىپ قالارداي سەسكەنىپ, ىنتى-شىنتىمەن شۇرقىراسىپ قالا بەرگەن اۋىلدا. كەلەسى كەزدەسكەنشە كۇن جاقسى بولسىن دەپ, اق باتاسىن بەرىپ, كيەلى الاقانىن جايىپ اۋىلى قالدى ارتىندا...
ۇزاق جولدى قىسقارتۋدا ويدان وتكەن ەشتەڭە تاپپايسىڭ. پويىز – وي بەسىگى. تەربەتەدى. ويلانتادى. قۋانتقاندا بالبىرايسىڭ. قايعىرتقاندا قامىعاسىڭ. ءبارىبىر تىنىمسىز ويلاردان شارشامايسىڭ. جان ازابىنا كوندىرەتىن دە وي عوي, ءتان جاراسىن جازاتىن دا وي عوي, ءۇمىت وتىن سوندىرمەيتىن دە وي عوي... وسىنداي ورامدى ويلاردىڭ جورگەگىندە قۇنداقتاۋلى كەلە جاتىر ەدى ءانۋار...
ۇشان-تەڭىز وي قاقپاقىلداپ, تۋعان تەاترىنا قايتا-قايتا الىپ بارا بەرەدى. ەلدەگى سان مارتە كەزدەسۋلەردە دە كورەرمەندەر وسى تەاتر ماسەلەسىنە وراعىتىپ سوعا بەرۋشى ەدى. سونىڭ دا سەبەبى بولار, بالكىم. بۇگىنگى كورەرمەن ساۋاتتى. كادىمگى كاسىبي مامانداي تالداپ, تالقىلاي الادى. تەاتر رەپەرتۋارىنىڭ سوڭعى كەزدە ونشا جاڭعىرتىلماي جۇرگەنىن, كەيبىر جاس اكتەرلەردىڭ ءتىل, سويلەۋ مادەنيەتىندە اعاتتىق كەزدەسەتىنىن, وتكەن بۋىن مەن بۇگىنگى بۋىننىڭ سالالاس ساباقتاستىعىندا سەلكەۋلىك بايقالاتىنىن ءدوپ باسىپ ايتىپ, ءتىپتى سول ىڭعايدا پايدالى پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ وتىرادى. رەجيسسۋراداعى ىزدەنىستىڭ تاپتاۋرىندىعى دا ولاردىڭ قابىرعاسىنا باتاتىن سەكىلدى. ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندەگى تەاترلاردا رەجيسسەرلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى سالدارىنان قويىلىمداردىڭ ساپاسىندا اناۋ ايتقانداي ىلگەرىلەۋشىلىك جوقتىعىن دا شالعايداعى كورەرمەندەر تامىرشىداي سەزىپ-بىلەتىندىگى ءانۋاردى تاڭعالدىرىپ تاستايتىنى جاسىرىن ەمەس.
ەلدەن ەلجىرەپ, كوڭىلدەنىپ ورالعان ءانۋار وزگەشە كوتەرىڭكى كۇيدە ءجۇردى. جاقسى بوي جازىپ قايتتى. مۇنشا مەرزىم جاز بويى جايقالىپ ءجۇرىپ المايتىن ەدى. وسى جولى ءجۇردى. وسى جولى تۋعان-تۋىس, دوس-جاران, جالپى تىلەۋلەستەرىنىڭ ورتاسىندا قاقپاقىلدانىپ, رياسىز كۇلدى. وسى جولى تۋعان جەرىن قيىپ كەتكىسى كەلمەي, قوشتاسۋعا ق ۇلىقسىز ادامشا, ءارى-ءسارى كۇي كەشىپ, تاعى دا بىرەر كۇن اۋناپ-قۋناپ جاتا تۇرايىن دەگەندەي, وزگەرمەلى شەشىمگە كەلىپ, جىلجىتا بەرىپ ەدى, جاقسى دا جايساڭ جۇزدەسۋلەرىن.
نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ءالى ەسىندە سول كولىككە ءمىنىپ جاتقان ءساتى. كوزى ىرىق بەرمەي جاساۋراپ, قوشتاسىپ تۇرعان جاراندارىنا تويىمسىز جاۋدىرەي قاراعىشتاپ, كوكىرەگىن جۇپارعا تولتىرعان ساف اۋانى مەيىرلەنە جۇتىپ, ماشينە جىلجىعاندا ءوزى دە بۇل ىستىق توپىراقتان ماڭگىلىككە سىرعىپ جونەلگەندەي كەۋدە تۇسى جانشىلىپ, دەمى تۇگەسىلىپ, دىمى قۇرىپ, دارمەنسىز كۇي كەشكەنىن ءدال قازىر باسىنان وتكەرگەندەي, ەسىنە الىپ وتىر ەدى ءانۋار...
وسىنشاما قيماستىق سەزىمنىڭ بۇلقىنا بۋىرقانۋى نەگە كورىندى ەكەن؟
كۇز ءتۇستى. قوڭىر قىركۇيەكتىڭ ەكىنشى كۇنى ەدى. وتكەن جولعى اۋىلمەن قوشتاسۋىن قايىرا ەسىنە الىپ وتىرعان ءانۋار تولقىعان كوڭىلىن باسا الار ەمەس. جاڭا عانا اۋىلىنان قارالى حابار جەتكەن. ۇلكەن اعاسى سوتسيالدان ايىرىلىپتى!.. «قۇشاعىنان شىعارعىسى كەلمەي, قول بۇلعاپ قالعان, اسىل اعام-اي!» دەپ كۇڭىرەنەدى... سول جولى سوڭعى كورۋى ەكەن عوي. سوڭعى رەت قوشتاسىپتى... ءومىر دەگەنىڭ كۇتپەگەن كەزدەيسوقتاردان تۇرادى ەكەن... ۇرگەدەك كوڭىل ابدەن ۇرەيشىل بولىپ الدى...
كەنەت «اۋىلىممەن ەندى قاشان كورىسەر ەكەنمىن؟» دەگەن سەكەمشىل ءۇمىت ءانۋار بويىن ءبىر قىزدىرىپ, ءبىر سۋىتتى... وسى ەلۋ ءبىر جاسىندا نەندەي قيامەتكە كونبەگەن بۇل! تۇڭعىشى ءىلياسىنان قاپىدا ايىرىلىپ, قان جۇتسا دا, العاشقى جارىنىڭ وپاسىزدىعىن جەر كوتەرمەستەي بولسا دا ءوزى كوتەرىپ, قىرىق تورتىندە سول اياعىن تىزەدەن جوعارى قارا ساننان كەستىرىپ, مۇگەدەك كۇيىندە تەاترىمەن قايتا تابىسىپ, ونەر جولىنىڭ ۇزىنىرعاسىندا جەتپىسكە جۋىق كەيىپكەر سومداعان ءانۋار بۇل كۇندە ءومىردىڭ قايعىسى مەن قۋانىشىن زورىققان ءھام زارەزاپ جۇرەگىمەن بەكەم دە بەرىك, سالماقتى قابىلدايتىن ادامدىق دەڭگەيدىڭ قاسيەتتى دە قاراپايىم كۇيىندە جۇرەتىن ەدى...
پويىز دۋمانى, ءازىل-قالجىڭى تۇگەسىلەتىن ءتۇرى جوقتاي. جاراتىلىسى بولەك ارتىستەر مويىندارىنان باتپان جۇك تۇسكەن سوڭ, ەرەكشە جايدارىلىقپەن جانارتاۋداي اتقىلاپ كەلەدى دەيسىڭ. سول اسەرشىل ورتانىڭ ءبىر گ ۇلى بولىپ ءانۋار كەلە جاتىر ەدى, ومىرگە قۇشتارلىعى كۇيدىرىپ-جاندىرىپ. ادەتتەگىدەن دە اڭگىمەشىل, ازىلكەش, تاۋىپ ايتىپ كۇلكىگە بوكتىرگىش سول باياعى ءانۋاردان دا وتكىن ءبىر اسىل بەينە. ءوز ۆاگونىنان بىلايعىلاردى دا ارالاپ شىعادى. كۋپە-كۋپەدەگىلەردىڭ كوڭىلىن تاسىتادى. قالاي ۇلگەرەدى بارىنە؟ سول قولىنداعى تاياعىن وڭتايلى سىلتەپ, شويناڭ ەتىپ ۆاگون قوسپالارىنىڭ اراسىنان كادىمگى اياعى ساۋ ادامنان بەتەر ىتقىرىنىپ شىعىپ ءجۇر. قيمىلى جەپ-جەڭىل. جانە دە جاي جۇرمەيدى ارالاپ. «كەلە جاتقان جاڭا جىلدارىڭمەن!» دەپ سىي-سياپاتىن ۇلەستىرەدى. ونىسى جۋىر ماڭدا تاۋسىلا قويمايدى. تاۋسىلىپ بارا جاتسا, كەلەسى ستانسادان تۇسە قالىپ, قورجىنىن تولتىرىپ الۋعا ۇلگەرەدى.
– مىنا گالستۋگىمدى ساعان سىيلادىم!– دەدى ءانۋار ءبىر دوسىنا ءوز موينىنداعى سۋ جاڭا گالستۋگىن شەشىپ بەرىپ جاتىپ.
– قوي, تاستا, ۇيات بولادى! – دەدى اناۋ ازار دا بەزەر بولىپ.
– دوس شىن جۇرەگىنەن ۇسىنعاندى الماۋ ناعىز ۇيات سول بولادى, – دەپ بۇل دا قويار دا قويماي ءوتىنىپ, اقىرى الدىرتادى.
– مىناۋ مەنىڭ سۋ جاڭا بوركىم عوي. وسىنى باسىڭا سۋىق ءوتىپ, تۇماۋراتىپ جۇرگەن سەن الشى, – دەپ ءبىر تاقىر باستىڭ توبەسىنە قونجيتا سالدى.
– ە, ءسويتشى. الماتىدان تۇسكەندە كيىپ كەتىپ جۇرمەيىن بىراق,– دەپ ءماز بولعان ول قۇندىز بورىكتى باتىرا كيىپ الدى.
قىزدار جاعىن دا ءتۇرلى سىيلىقپەن سىقاپ تاستادى. ءيىسسۋ, ءاتىر, ءيىسماي, سۇرمە, دالاپ, تاراق سەكىلدى مايدا-شۇيدەنىڭ ءوزى سۇلۋلاردىڭ جاڭا جىلدىق كادەسىنە مولىنان جاراپ كەتتى.
كۇتپەگەن ولجاعا كەنەلىپ قالعان قىزدار كۇلەدى-اي كەلىپ. كەلەمەجى دە قوسارلانا ەستىلەدى:
– بۇل ءانۋار نەگە ءبۇيتىپ شوشاڭداپ كەتتى, تۇگە!
– بۇرىننان دا قولى اشىق اپەندە ەمەس پە؟
– بىراق بۇگىنگىسى تىم ەرەكشە مە دەپ قالدىم.
– ءوزى بىزبەن جاڭا جىل قارساڭىندا قوشتاسىپ جۇرگەننەن ساۋ ما؟
– ءوي, جاعىڭ قارىسقىر, جاعىڭ تاپ قازىر قارىسىپ قالسىنشى!
بۇل كەزدە پويىز تۇركىستان ستانساسىنا كەلىپ توقتاعان ەدى. مانادان تەرەزەدەن سىرتقا تاعاتسىزدانا تەلمىرىپ تۇرعان ءانۋار قاسىنا ءبىر دوسىن ەرتىپ تۇسۋگە ىڭعايلانا باستادى.
– قويساڭشى ەندى, تاعى بىردەمەلەر العىڭ كەلىپ ءجۇر مە؟ – دەپ تويتارعىسى كەلىپ ەدى, دوسى ونىسىنا كونبەدى.
– كيەلى جەرگە تابانىمىزدى تيگىزۋىمىز كەرەك, ەي, پاقىر! ءتاڭىرىم سەن ەكەۋمىزدى ەندى قاشان الىپ كەلەر بۇل جەر جاقۇتىنا؟ بەلگىسىز عوي. كىم بىلگەن, بۇل سوڭعى كەلۋىمىز بولۋى دا عاجاپ ەمەس قوي! – دەپ ءانۋار دوسىنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن باسقىشتان ابايلاپ تۇسە بەرگەن.
– تەك ارتىق سويلەمە! – دەدى دوسى ەستىلەر-ەستىلمەس ەتىپ.
ءانۋار تابانى جەرگە تيگەن بەتتە «جار بولا گور, كيەلىم!» دەپ جاراتقانعا ىشتەي تابىنىپ الدى دا, تاعام دۇڭگىرشەگىنىڭ بىرىنە دوسىن ەرتىپ كىرىپ, كەشىكپەي قايتا شىقتى. دوسىنىڭ قولىندا كىشىگىرىم اس تاباعىنداي بىردەمە بار.
– ءاشىرالى, اۋ, ءاشىرالى, قايداسىڭ؟ – دەپ ءانۋار كۋپەگە كىرگەن بەتتە داۋسىن كوتەرە شاقىردى.
ءاشىرالى ەستىپ جاتسا دا, ءلام-ميم دەمەدى. ءانۋار ەكەۋى جان ايامايتىن دوستار بولسا دا, ءبىر كولدەنەڭ سوزگە اۋەكىلەنىپ, بەت جىرتىسپاسا دا تىلگە كەلمەي, دوڭكيىسىپ, وكپەلەسىپ قالىپ ەدى وسى پويىز ۇستىندە. جايشىلىقتا وسىلاي بۇرتيىسىپ قالسا, كيكىلجىڭدەرى ءسۇت پىسىرىمگە جەتپەي تارقاپ كەتەتىن. بۇل جولى دا سونداي مەزگىل تاقاپ قالعان سىڭايلى. اشۋ تارقايتىن ءسات جەتكەن سەكىلدى ەدى. بىراق ءاشىرالى دوسىنىڭ بۇل شاقىرىسىنا ەلەڭ ەتپەي, ءتىپتى دە جاۋاپتاسۋعا زاۋقى سوقپاي, سەلقوس كۇيدە جاتا بەردى. ء«وزى كەلەر» دەپ ويلاعانى سول ەدى, ءانۋاردىڭ تاياعىنىڭ تىقىرى تاپ قاسىنان ەستىلدى.
– سەن نەعىپ ءبالسىنىپ جاتىرسىڭ؟ – دەدى ءانۋار ك ۇلىمدەي ءتۇسىپ. – ءجۇر ءبىزدىڭ كۋپەگە. قويدىڭ باسىمەن ءبىر تاباق ەت تارتامىن ءدال قازىر ساعان. ءسال ايىبىمدى جۋىپ تاستاماسام, كەيىن ماڭگىلىككە ارقالاپ كەتىپ جۇرەرمىن. ءجۇرشى, باۋىرىم, اينالىپ كەتەيىن, اشەكە!
– ءازىلدىڭ دە ءجونى بار عوي,– دەدى ءاشىرالى دوسىنىڭ مىنا ءسوزىن بوس بوسۋگە ساناپ. – پويىز ۇستىندە قايدان كادەلى تاباق تارتىلا قالادى؟ ساندالباي ءسوز عوي. مەنى ءبىر تۇرعىزىپ, امىرىڭە باعىندىرۋ-اۋ سەنىكى. جوق, مازالاما, بارمايمىن.
وسى كەزدە كورشى كۋپەدەن «تەزدەتىڭدەر, سۋىپ قالىپ, وبال بولادى», دەگەن جالبىرىنىشتى داۋىس شىقتى. ءاشىرالى ەندى ويلانايىن دەدى. ەت ءيسى مۇرنىن قىتىقتاعانداي بولدى, قويۋ مۇرتى جىبىر-جىبىر ەتتى دە جاستىقتان باسىن ج ۇلىپ الدى.
كەلسە, ءوز كوزىنە ءوزى سەنبەدى. كىرپىگىن جىپىلىقتاتىپ قاعا بەرەدى. مۇشەسى سالىنعان ءبىر تاباق ەتتىڭ ءداپ ورتاسىندا قارا قويدىڭ ءداۋ باسى قونجيىپ مۇنى كۇتىپ تۇر ەكەن...
– ءاي, انشوك-اي! انشوك-اي! – دەۋدەن باسقا ءسوز تۇسپەدى ءاشىرالىنىڭ اۋزىنا.
پويىزدان ءانۋار ابدەن بولدىرىپ, ءتۇسى بۇزىلىپ, ەكى يىنىنەن ارەڭ دەم الىپ, قيرالاڭداي قۇتى قاشىپ, بۇگىلىپ ءتۇسىپ ەدى...
* * *
1999 جىلدىڭ 13 جەلتوقسانى. اۋرۋحانا. بەسىن اۋعان كەز. جارىعى ولەۋسىرەگەن كۇڭگىرت پالاتا بولمەسى. ءىشى كوپتەن جىلىتىلماعانداي, سالقىن لەپ بەتكە ۇرادى. بىلعارى تىستى جىلجىمالى كەرەۋەتتە جايداق شالقاسىنان جاتقان ءانۋار ەس-ءتۇسسىز كۇيدە ەدى...
ءانۋاردىڭ اعاسى ءسابيتتى ەرتىپ كەلگەن باس دارىگەر دە كۇدەر ۇزىلگەنىن اڭعارتقانداي, ونىڭ قويعان سۇراقتارىنا شاراسىزدىقپەن باسىن يزەي بەرەدى.
ءبىر ساتتە ءانۋار قىبىر ەتە تۇسكەندەي بولدى. ەلەس پە؟ ەرنىنەن ءبىر ءۋىل بەزىلدەگەندەي مە؟ «ماڭعىستاۋدىڭ ۇزاق ساپارىنان شارشاپ كەلدىم عوي, اعا! دامىلدايىنشى ەندى. ءۇش ءجۇز الپىس ەكى اۋليەلى كيەلى ەلدىڭ الدىندا ونەر ەسەبىن ءساتتى جاسادىم-اۋ دەپ ويلايمىن. بەكەت اتا ءپىرىم دە رازى بولار. قولىمنان بار كەلگەنى وسى بولدى بۇل ومىردە. سونىڭ ءتۇيىنى ءتۇيىلدى مە؟ ەلىم ونەرىمە ءسۇيىندى مە؟ باعاسىن ەلىم بەرەر. مەنى ىزدەسەڭدەر كەڭسايعا ەمەس, تەاترىما بارىڭدارشى. تەاترىما! تاعدىرىممەن الىستىرىپ-جۇلقىستىرعان, ومىردە وكسىپ جۇرسەم دە, ساحنامدا باقىتىممەن جولىقتىرعان, كەمشىنىمدى كەلىستىرىپ تولىقتىرعان تاڭىرىمدەي تەاترىما بارىپ تۇرىڭدارشى مەنى ساعىنعاندا! ساعىنىش ەكەن بۇل ءومىر. قوش, قوش, قيماسىم, اعام! قوش!.. سوڭعى رەت ماڭدايىمنان سيپاعان اعام! قوش!.. جەتكىزە گور سالەمىمدى...»
كەۋدەسىنەن ۇشىپ كەتۋدى قيا الماي جاتقان جاننىڭ سوڭعى دەممەن ىشقىنعان اماناتى ەكەن-اۋ, بۇل!
* * *
...ءانۋاردىڭ جانازاسى قاسيەتتى مۇباراك رامازان ايىندا شىعارىلدى. بۇل ايدا جۇماقتىڭ ەسىگى اشىق بولادى دەسەدى...
كەڭسايدا تومپايعان جاس قابىرگە ايتباي دوسى ءانۋاردىڭ اناسىنىڭ باسىنان ءتۇيىپ اكەلگەن ءبىر ۋىس توپىراقتى سالدى. «قابىرىڭنىڭ ءبىر ۋىس توپىراعى ماعان بۇيىرسىنشى!» دەپ وسىدان ءۇش جىل بۇرىن اناسى بىجىكەندى جوعالتىپ تۇرىپ زار ەڭىرەپ, تاڭىردەن جالبارىنىپ سۇراعانى ورىندالدى.
...بەۋ, دۇنيە, دوڭگەلەنە بەرەرسىڭ. تەاترعا جۇرت اسىعىپ بارا جاتىر!.. سەبەبى وندا ءومىر بار, قىزىق پەن قايعى قاتار ورىلگەن. سەبەبى وندا ادالدىق پەن ارمان بار, قاپىسىز قاتار كومىلگەن. سەبەبى وندا ءانۋاردىڭ سىرىمى بار, قاراگوزىنىڭ قابىرىنە تابىنىپ, قابىرعاسى سوگىلگەن...
قايسار ءالىم,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
