كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋىندا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىم, كوممەرتسيالاندىرۋ جانە ينتەرناتسيونالداندىرۋ جونىندەگى پرورەكتورى جاننا قۇرمانعاليەۆا تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان بايىپتى باسقوسۋدىڭ ماڭىزى وتە جوعارى ەكەنىن ايتتى.
– الدىمەن كونفەرەنتسياعا قاتىسىپ وتىرعان مارتەبەلى قوناقتاردى تۇركيانىڭ عاسىرلىق تويىمەن قۇتتىقتايمىن. وسىدان تۋرا ەكى جۇما بۇرىن ەلوردادا تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ X ءسامميتى ءوتتى. سوندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «بابالار وسيەتىن ورىنداپ, تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ ىنتىماعىن نىعايتىپ كەلەمىز. ەندىگى ماقسات – ءوزارا سەنىمگە جانە باۋىرلاستىققا نەگىزدەلگەن بىرلىگىمىزدى ساقتاپ, وسكەلەڭ ۇرپاققا تابىستاۋ» دەگەن بولاتىن. سوندىقتان بۇگىنگى ءىس-شارانىڭ ءجونى بولەك. شىنىندا دا, ەكى ەل اراسىنداعى باۋىرلاستىعىمىزدى, بىرلىگىمىزدى جاستارعا ۇلگى ەتە بىلسەك, كوپ نارسەگە قول جەتكىزەمىز. سونداي-اق اتالعان سامميتتە عىلىمي ارىپتەستىك ارقىلى ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنداعى ىنتىقماقتاستىقتى نىعايتۋ تۋرالى دا ايتىلدى, – دەپ كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەدى.
ودان كەيىن ءسوز العان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى شاھين مۇستافاەۆ تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ 100 جىلدىق تاريحي بەلەسىنە توقتالىپ, بۇگىندە تۇركى ىنتىماقتاستىعى اياسىندا باۋىرلاستىق بايلانىستارىن نىعايتا تۇسكەن تامىرلاس مەملەكەتتەر ءۇشىن اۋقىمدى مۇمكىندىك اشىلعانىن جەتكىزدى.
«تۇركى الەمىنىڭ گەوساياسات پەن گەوەكونوميكا تۇرعىسىنان ماڭىزى بىرتە-بىرتە ارتىپ كەلەدى. تۇراقسىزدىق كۇشەيىپ جاتقان الاساپىران الەمدە تۇركى الەمىنىڭ بەيبىتشىلىك پەن وركەندەۋ ايماعىنا اينالۋ مۇمكىندىگى وتە جوعارى. الداعى كەزەڭدە تۇركى الەمىنىڭ ءوزارا كەلىسىمگە بەرىك, باۋىرلاستىق بايلانىسقا بەكەم, مىزعىماس دوستىق قاتىناسقا نەگىزدەلگەن, قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىق ساقتالعان ايماق بولۋىن تىلەيمىز», دەدى اكادەميا باسشىسى.
سونداي-اق تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى مۇستافا كاپۋدجۋ وسى قاراشانىڭ باسىندا استانادا وتكەن تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ مەرەيتويلىق ح ءسامميتىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە وتكەنىن, بۇل باسقوسۋ ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا كەزەڭىنە بەتبۇرىس بولعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار ەلشى مىرزا تۇركيانىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شارانى ۇيىمداستىرعان تۇركى اكادەمياسى مەن ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە العىسىن ءبىلدىردى.
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ەرەكشە تاپسىرمالار جونىندەگى ەلشىسى وڭتالاپ وڭالبەك ۇلى تۇركيا جۇرتشىلىعىن عاسىرلىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, تۇركيانىڭ جەتىستىكتەرى – بۇكىل تۇركى الەمىنىڭ ماقتانىشى ەكەنىن باياندادى.
– تۇركيا رەسپۋبليكاسى 100 جىلدىق بەلەسىندە قارىشتاپ دامىپ, جاھاندىق دەڭگەيدە كوشباسشى جانە قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە تانىلدى. تۇركيانىڭ سان-سالاداعى دامۋىن تۇركى الەمىنىڭ ماقتانىشى دەپ سانايمىز. اسىرەسە تۇركيانىڭ سىرتقى ساياسات, عىلىم, تەحنولوگيا جانە تاعى باسقا باعىتتاعى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى وتە كوپ. تۇركيا – قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن ءبىرىنشى بولىپ تانىعان مەملەكەت. ءبىز ونى ەشقاشان ۇمىتپايمىز. ارقاشان ەسىمىزدە تۇرادى. تامىرى تەرەڭنەن باستاۋ الاتىن ەكى ەل اراسىنداعى باۋىرلاستىق جىل سايىن قارقىن الىپ, دامىپ كەلەدى. بۇل ەكى مەملەكەت باسشىسىنىڭ دوستىق جانە ۇندەستىك ساياساتىنىڭ ارقاسىندا دەپ بىلەمىز. قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بىلتىرعى مامىر ايىندا تۇركياعا بارعان رەسمي ساپارى اياسىندا ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستار كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. بۇل دا ەكى مەملەكەت اراسىنداعى سەنىمدى سەرىكتەستىكتىڭ دالەلى بولادى. قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناس تەك ساياسي باعىتتا عانا ەمەس, ەكونوميكا جانە گۋمانيتارلىق باعىتتا دا دامىپ وتىر. ماسەلەن, قازاقستان – تۇركيانىڭ ەكونوميكالىق سەرىكتەسى. تۇركيا – ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى ءتورت ساۋدا سەرىكتەسىنىڭ ءبىرى. سونداي-اق باۋىرلاس ەكى ەلدىڭ ءبىلىم جانە مادەنيەت سالاسىنداعى بايلانىستارى دا ەرەكشە. بۇل بايلانىس ەكى حالىق اراسىنداعى دوستىق پەن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بىلىمگە قۇشتارلىعىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, –دەدى و.وڭالبەك ۇلى.
بۇدان سوڭ تۇركيادان ات ارىتىپ كەلگەن پروفەسسور يلبەر ورتايلى تۇرىك تاريحىن زەرتتەۋ باعىتى بويىنشا مازمۇندى بايانداما وقىدى. سودان كەيىن پروفەسسور يلبەر ورتايلى مىرزاعا تۇركى الەمىنىڭ ىنتىماقتاستىعىن ارتتىرۋداعى ۇلەسى ءۇشىن تۇركى اكادەمياسىنىڭ ارنايى مەدالى تابىستالىپ, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى اتاعى بەرىلدى. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قازاق ءتىلى جانە تۇركىتانۋ كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى يۋلاي شاميلوعلۋدىڭ كونفەرەنتسيا تاقىرىبىنا بايلانىستى جاساعان بايانداماسىن دا جيىلعان قاۋىم جىلى قابىلدادى.
سونداي-اق جيىن اياسىندا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ قولداۋىمەن بەلگىلى تۇرىك تاريحشىسى افەت يناننىڭ «كەمال اتاتۇرىكتى ەسكە العاندا» اتتى كىتابى تانىستىرىلدى. وقىرمانعا قازاق تىلىندە جول تارتقان جيناقتا تۇرىك زيالى قاۋىمىنىڭ كورنەكتى وكىلى افەت ينان حانىمنىڭ تۇركى الەمىنىڭ ۇلى قايراتكەرى, تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى مۇستافا كەمال اتاتۇرىك تۋرالى ەستەلىكتەرى مەن ويلارى توپتاستىرىلعان.
