كاسىپكەرلىكتى تەكسەرۋ زاڭمەن رەتتەلەدى
اتاپ ايتقاندا, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە بيزنەس جۇرگىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قۇجات تالقىلاندى. زاڭ جوباسى ەلدەگى بيزنەس-احۋالدى جاقسارتۋ ماقساتىمەن ازىرلەندى. بايانداما جاساعان ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇجات مەملەكەتتىك باقىلاۋ مەن قاداعالاۋ جۇيەسىن رەتكە كەلتىرۋ, ولاردى جۇرگىزۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ, كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇرگىزۋ جاعدايلارىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان.
«2021 جىلعى 30 جەلتوقساندا كاسىپكەرلىك قىزمەت سالاسىنداعى جاڭا رەتتەۋشىلىك ساياسات ماسەلەسى بويىنشا زاڭ قابىلداندى. ۇكىمەت قابىلداعان زاڭدى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا كاسىپكەرلىك سالاسىندا «تازا پاراقتان» رەتتەۋدى ەنگىزۋ جونىندەگى جۇمىستى ەكى باعىتتا جۇرگىزەدى. ءبىرىنشى – مەملەكەتتىك باقىلاۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن ەنگىزۋ. ەكىنشى – بيزنەس ءۇشىن ماڭىزدى ەمەس تالاپتاردى قىسقارتۋ ەسەبىنەن اكىمشىلىك جۇكتەمەنى ازايتۋ», دەدى ءا.قۋانتىروۆ.
سالا باسشىسىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, مەملەكەتتىك باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ شەڭبەرىڭدە بيزنەستى جازالاۋدان قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋعا كوشۋ كوزدەلگەن. وسى ورايدا 326 تۇزەتۋدى قامتيتىن زاڭ جوباسى ازىرلەنگەن.
«تۇزەتۋلەر باقىلاۋ مەن قاداعالاۋ نىساندارىن رەتكە كەلتىرۋگە, قاداعالاۋ سالالارىنداعى جەدەل دەن قويۋ شارالارىن تەك زاڭنامالىق دەڭگەيدە رەگلامەنتتەۋگە باعىتتالعان. بىرىنشىدەن, قازىرگى ۋاقىتتا جەكەلەگەن سالالىق زاڭداردا جەدەل دەن قويۋ شارالارىن قولدانۋدىڭ شارتتارى مەن ءتارتىبى بەلگىلەنبەگەن.
«تازا پاراقتان» رەفورماسى شەڭبەرىندە كاسىپكەرلىك كودەكسىنىڭ 136-بابىندا, ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا جەدەل دەن قويۋ شارالارىن قولدانۋ ءتارتىبى بولماسا, ولاردى قولدانۋعا تىيىم سالۋ بەلگىلەنگەن. وسىلايشا, زاڭعا تاۋەلدى اكت دەڭگەيىندە مەملەكەتتىك باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدى جۇرگىزۋ ءتارتىبىن بەلگىلەۋگە تىيىم سالىنادى», دەدى ءا.قۋانتىروۆ.
ۇسىنىلىپ وتىرعان زاڭ جوباسىندا 10 سالادا جەدەل دەن قويۋ شارالارىن قولدانۋ تەتىكتەرى ايقىندالعان. اتاپ ايتقاندا, حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى, ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سەكىلدى بىرقاتار ماسەلە قاراستىرىلعان.
«جەدەل دەن قويۋ شارالارىن قابىلداۋ مەملەكەتتىك ورگاندارعا قۇقىق بۇزۋشىلارعا زاڭ جۇزىندە دەن قويۋعا جانە بيزنەس سۋبەكتىسىنىڭ كىناسىنەن تۋىنداعان حالىقتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاتەر توندىرەتىن قوعامدىق قاۋىپتى قولايسىز وقيعالاردىڭ باستالۋىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك باقىلاۋ 90-نان استام كاسىپكەرلىك قىزمەت سالاسىندا جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل رەتتە باقىلاۋ جۇرگىزۋدىڭ جالپى ءتارتىبى كاسىپكەرلىك كودەكسىندە بەلگىلەنگەن. سونىمەن قاتار ءوز ەرەكشەلىگى بويىنشا باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ ورگانى تاراپىنان جەدەل دەن قويۋدى تالاپ ەتەتىن بىرقاتار سالا بار.
بۇل سالالاردا باقىلاۋ سۋبەكتىسىن, ولاردى جۇرگىزۋ ۋاقىتىن, سۋبەكتىنىڭ جانە (نەمەسە) وبەكتىنىڭ ورنالاسقان جەرىن الدىن الا ايقىنداۋ مۇمكىن ەمەس. سونداي-اق باقىلاۋ سۋبەكتىلەرىن الدىن الا حاباردار ەتۋ جانە تەكسەرۋلەردى پروكۋراتۋرا ورگاندارىندا تىركەۋ مۇمكىندىگى جوق. وسىعان بايلانىستى بۇل سالالاردا باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءتارتىبى جالپى تارتىپتەن شىعارىلعان جانە مىنا سالالاردا سالالىق زاڭدار دەڭگەيىندە عانا بەلگىلەنۋگە ءتيىس», دەدى ءا.قۋانتىروۆ.
سالا باسشىسىنىڭ سوزىنە ساي, بۇل باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ ورگاندارىنا قوعام ءۇشىن قاۋىپتى زارداپتاردىڭ تۋىنداۋىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مەملەكەتتىك باقىلاۋ جۇيەسىن رەتكە كەلتىرۋگە, كاسىپكەرلىك قىزمەت ءۇشىن ولاردى جۇرگىزۋدىڭ اشىقتىعىنا كەپىلدىك بەرۋگە جول اشادى.
«بۇعان دەيىن كاسىپكەرلىك كودەكسىندە مەملەكەتتىك ورگاندارعا قاتىستى مەملەكەتتىك باقىلاۋدى جۇرگىزۋگە قويىلاتىن تالاپتار بەلگىلەنگەن بولاتىن. جاڭا رەفورما شەڭبەرىندە مۇنداي باقىلاۋ كاسىپكەرلىك كودەكسىنىڭ قولدانىسىنان شىعارىلدى. وسىلايشا, مۇنداي باقىلاۋدى جۇرگىزۋ ءتارتىبى سالالىق زاڭداردا رەگلامەنتتەلۋگە ءتيىس. وسىعان بايلانىستى, زاڭ جوباسىندا 10 باقىلاۋ سالاسىندا مەملەكەتتىك ورگانداردى تەكسەرۋ ءتارتىبىن رەگلامەنتتەۋ ۇسىنىلادى. بۇل تەكسەرۋ جۇرگىزگەن كەزدە بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرمەۋگە جانە سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ءا.قۋانتىروۆ.
ءمينيستردىڭ پايىمداۋىنشا, حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى, اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ, وسىمدىكتەردى قورعاۋ, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىندا تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى رەگلامەنتتەۋ كوزدەلەدى. زاڭ جوباسىنداعى ەكىنشى باعىت بيزنەس ءۇشىن وزەكتى ەمەس تالاپتاردى قىسقارتۋ ارقىلى اكىمشىلىك جۇكتەمەنى ازايتۋعا ارنالعان.
«2022 جىلى بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردا سالالىق جۇمىس توپتارى رەتتەۋدىڭ 44 سالاسى بولىنىسىندە قۇرىلدى. ناتيجەسىندە, جۇمىس توپتارى 128 مىڭنان ارتىق تالاپتار انىقتالعان 44 سالاداعى 2823 نقا-نى تالدادى, ولاردىڭ ىشىندە 10 مىڭنان استامى جاڭا رەتتەۋشى ساياساتتىڭ بازالىق شارتتارىنا سايكەس كەلمەيدى. 10 مىڭ وزەكتى ەمەس تالاپتىڭ ىشىنەن 9 مىڭى قازىردىڭ وزىندە زاڭعا تاۋەلدىلىگى دەڭگەيىندە الىپ تاستالدى. قالعان تالاپتار وسى بيزنەس جۇرگىزۋ جونىندەگى زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردىڭ بىرىڭعاي پۋلى شەڭبەرىندە الىپ تاستالادى», دەدى ءا.قۋانتىروۆ.
بۇدان باسقا تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ تاريف بەلگىلەۋ تاسىلدەرىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە بالىق شارۋاشىلىعى سالاسىندا كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ۇسىنىلادى.
ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى, دەپۋتات بولاتبەك ناجمەتدين ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قۇجات مەملەكەتتىك باقىلاۋ مەن قاداعالاۋ جۇيەسىن رەتكە كەلتىرۋ, ولاردى جۇرگىزۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. سونداي-اق كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى مەن مەملەكەت مۇددەلەرىنىڭ تەپە-تەڭدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇرگىزۋدى جاقسارتۋعا ارنالعان.
«زاڭ جوباسىندا 82 زاڭنامالىق اكتىگە, ونىڭ ىشىندە 7 كودەكس پەن 75 زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ۇسىنىلدى. بىرىنشىدەن, قاداعالاۋدىڭ 10 سالاسىندا جەدەل دەن قويۋ شارالارىن جۇزەگە اسىرۋ رەگلامەنتتەلەدى. بۇعان حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى, ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك جانە باسقالار دا ماڭىزدى سالالار كىرەدى. ەكىنشىدەن, باقىلاۋدىڭ 7 سالاسىندا باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن رەگلامەنتتەۋ كوزدەلگەن. ۇشىنشىدەن, مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر, تىلدەردى دامىتۋ, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك جانە باسقا دا باقىلاۋدىڭ 10 سالاسىندا مەملەكەتتىك ورگاندارعا قاتىستى مەملەكەتتىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبى بەكىتىلەدى», دەدى ب.ناجمەتدين ۇلى.
تورتىنشىدەن, باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدىڭ 4 سالاسىندا تەرگەپ-تەكسەرۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن رەگلامەنتتەلمەك. اتاپ ايتقاندا, بۇعان حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى, اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ, وسىمدىكتەردى قورعاۋ جانە ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالالارى كىرەدى. بۇدان بولەك, تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ تاريف بەلگىلەۋ تاسىلدەرىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ۇسىنىلادى.
قوعامدىق بىرلەستىك قۇرۋ
جالپى وتىرىستا ءماجىلىس قوعامدىق بىرلەستىكتەر ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەردى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. زاڭ جوباسى ازاماتتىق قوعامدى ودان ءارى دامىتۋ مەن جاڭا قوعامدىق بىرلەستىكتەر قۇرۋ ءتارتىبىن وڭايلاتۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن.
«قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ جۇمىسىن رەتتەيتىن زاڭنىڭ قابىلدانعانىنا 27 جىل تولادى. وسى ۋاقىت ىشىندە بۇل قۇجات ازاماتتارىمىزدىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگىن كوتەرۋگە ەداۋىر قىزمەت ەتىپ, بۇل باعىتتاعى قۇقىقتارىن كەڭەيتۋگە ىقپال جاسادى. ەلىمىزدەگى دەموكراتيالىق ۇردىستەردىڭ جاڭا بەلەسكە شىعۋى پرەزيدەنتىمىزدىڭ 2022 جىلعى 16 ناۋرىزداعى جولداۋىندا ايتىلعان ازاماتتىق قوعاممەن ارىپتەستىكتى تەرەڭدەتۋ تۋرالى تالابىنان باستالدى. ءوز كەزەگىندە, بۇل ازاماتتارىمىزدىڭ قوعامدىق قۇقىعىن ودان ءارى كەڭەيتىپ, جاڭا مۇمكىندىك تۋعىزادى. سوندىقتان قوعامدىق ۇيىمدار تۋرالى زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ – ۋاقىت تالابى.
بۇل وزگەرىستەردىڭ ەڭ باستى جاڭالىعى – ەندىگى جەردە قوعامدىق ۇيىمدى تىركەۋ ءۇشىن باستاماشىل ازاماتتاردىڭ سانىن 3 ەسە, ياعني 10 ادامنان 3 ادامعا دەيىن قىسقارتۋ بولماق. دەگەنمەن قوعامدىق ۇيىمدارعا قاتىستى مۇنداي ەركىندىك الەمنىڭ وزىق تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ جاسالعانىن ەرەكشە اتاپ ءوتۋ كەرەك. ءبىز بەلگيا, چەحيا, ليتۆا ەلدەرىندە بار جۇيەگە جۇگىنىپ, باستاماشىل 3 ادامدىق قاعيداتتى قابىلداپ وتىرمىز», دەدى مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا.
ءمينيستردىڭ سوزىنە سەنسەك, بۇل قادام قازاقستاننىڭ حالىقارالىق بەدەلىن بەكىتە تۇسەدى. ونىڭ ۇستىنە بۇل زاڭ جوباسى ەلىمىزدەگى سوڭعى كەزدەگى قۇرىلعان جاڭا وڭىرلەر تۋرالى زاڭنامالىق وزگەرىستەردى ەسكەرە وتىرىپ, كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار تۋرالى قولدانىستاعى زاڭنىڭ نورمالارىن قايتالامايدى.
بۇدان بولەك, قولدانىستاعى زاڭناما نورمالارعا سايكەستەندىرىلەدى, اتاپ ايتقاندا, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالارداعى قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ مارتەبەسى ايقىندالادى, سونداي-اق باسقا دا ماسەلەلەر قۇقىقتىق تۇرعىدا رەتتەلەدى. زاڭ جوباسى اياسىندا ازاماتتىق كودەكسكە, «قوعامدىق بىرلەستىكتەر تۋرالى» جانە «كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار تۋرالى» زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى. ساياسي پارتيالار مەن ءدىني بىرلەستىكتەر قۇرۋ بۇل زاڭمەن ەمەس, سالالىق زاڭنامامەن رەتتەلەتىنىن ايتا كەتكەن ءجون.
تالقىلاۋ كەزىندە دەپۋتاتتار سۇراقتارىن قويدى. ەرمۇرات باپي راديكالدى توپتاردىڭ بىرلەستىك اشۋىنا قاتىستى ماسەلە كوتەردى. «قوعامدىق بىرلەستىك قۇرۋ ءۇشىن 3 ادامنىڭ باستاماسى جەتكىلىكتى بولاتىنىن ايتىپ وتىرسىز. ءسىز ۇسىنىپ وتىرعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانىپ, ءدىني راديكالدى توپتار وزدەرىنىڭ قوعامدىق بىرلەستىكتەرىن قۇرۋعا كىرىسەتىنى ايدان انىق. وزدەرى قۇرۋى مۇمكىن, بىرەۋلەردىڭ اتىنان اشۋى مۇمكىن. وسىنى رەتتەۋدىڭ قانداي مۇمكىندىكتەرى بار؟», دەدى ە.باپي.
ءمينيستردىڭ پايىمداۋىنشا, بۇعان الاڭداۋعا نەگىز جوق. ويتكەنى ءدىني بىرلەستىكتەردى قۇرۋ, تىركەۋ بۇل زاڭ جوباسىنىڭ تەتىگىنە كىرمەيدى. وعان ارنالعان ء«دىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» زاڭ بار.
«وسى زاڭدا ءدىني بىرلەستىكتەردى قۇرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى ورىندا 50 ادام, رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە 5 مىڭ ادام نيەت ەتكەندە عانا تىركەلەدى. ال وسى زاڭ جوباسىنا بۇل تەتىكتەر كىرمەيدى. سوندىقتان ونداي قاۋىپ-قاتەر جوق. ۋايىمداۋدىڭ رەتى جوق», دەدى ا.بالاەۆا.
دەپۋتات نارتاي سارسەنعاليەۆتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, جۇمىس توبىندا زاڭ جوباسى كەڭ كولەمدە تالقىلانعان. وعان ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنان بولەك مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى جانە قۇقىق قورعاۋ ۇيىمدارىنىڭ ساراپشىلارى قاتىسقان.
«جۇمىس توبىنىڭ وتىرىستارىندا بەلسەندى بىرقاتار ماسەلەنى تالقىلادىق. اتاپ ايتقاندا, كەمىندە ءۇش ادامنان تۇراتىن توپقا قوعامدىق بىرلەستىك قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرۋ قاراستىرىلدى. قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ نورمالارىنا سايكەستەندىرۋ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالارداعى قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ مارتەبەسىن ايقىنداۋ كوزدەلدى. قوعامدىق بىرلەستىكتەر قۇرۋ ماسەلەلەرىن قۇقىقتىق رەتتەۋ تالقىلاندى. ەسكەرە كەتەتىن ماڭىزدى جايت, ساياسي پارتيالار مەن ءدىني بىرلەستىكتەر قۇرۋ بۇل زاڭمەن ەمەس, سالالىق زاڭنامامەن رەتتەلەدى», دەدى ن.سارسەنعاليەۆ.
دەپۋتاتتار قازاقستان مەن رەسەي ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى قازاقستانعا مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىن جەتكىزۋ سالاسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق كەلىسىمى تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالادى. مۇنداي ەكىجاقتى قۇجات 2010 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
كەلىسىمگە وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى حاتتاماعا 2022 جىلى 18 شىلدەدە ماسكەۋدە قول قويىلدى. ماقساتى – رەسەي مۇناي ونىمدەرىن قازاقستانعا جەتكىزۋ كەزىندە ۋاقىتشا مەرزىمدى كەدەندىك دەكلاراتسيالاۋدى الىپ تاستاۋ. تۇزەتۋلەر باسەكەلەستىكتىڭ دامۋىنا, سونداي-اق باعا بەلگىلەۋ جانە جەتكىزۋ مەرزىمدەرى بولىگىندە ءوز مۇددەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, مۇناي ونىمدەرىن ەركىن ساتىپ الا الاتىن قازاقستاندىق كاسىپكەرلەر ءۇشىن وڭ اسەر ەتەدى.
سپورتقا بولىنگەن اقشا قايدا؟
كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان ماسەلەلەر تالقىلانعاننان كەيىن دەپۋتاتتار مەملەكەتتىك مەكەمەلەر باسشىلارىنا ساۋالدارىن جولدادى. نارتاي سارسەنعاليەۆ ۇكىمەت باسشىسىنا جولداعان ساۋالىندا سپورتتاعى ماسەلەلەرگە توقتالدى.
«قازاقستان جوعارى جەتىستىكتەر سپورتىنا بيۋدجەتتەن 775 ميلليون دوللار ءبولىپ وتىر. مىناۋ نە ماسقارا؟ حالىق كەدەيشىلىكتىڭ قۇزىنا قۇلاپ جاتقاندا سپورتقا 775 ميلليون دوللار ءبولۋ ساۋ ادامنىڭ اقىلىنا سيا ما؟ ەڭ سوراقىسى, قيساپسىز اقشا بولسەك تە, جەتكەن جەتىستىگىمىز جوق. مىسالى, 2021 جىلى توكيودا وتكەن جازعى وليمپيادا ويىندارىندا قازاقستان قۇراماسى بار-جوعى 8 قولا مەدال يەلەنىپ 92 مەملەكەتتىڭ ىشىندە 83-ورىن الدى. سوندا الگى 775 ميلليون دوللارعا جەتكەن جەتىستىگىمىز وسى ما؟ ەندى سالىستىرىپ ايتايىن, جوعارى جەتىستىكتەر سپورتىنا 41 ميلليون دوللار بولگەن نيدەرلاند توكيوداعى وليمپيادادا 10 التىن, 12 كۇمىس, 14 قولا مەدال الدى. ال جوعارى جەتىستىكتەر سپورتىنا 46 ميلليون دوللار بولگەن دانيا توكيودا 3 التىن, 4 كۇمىس, 4 قولا مەدال الدى. ءبىز 775 ميلليون دوللاردى سپورتقا ءبولىپ, 8 قولامەن كەلدىك. جۋىردا قىتايدا وتكەن ازيا ويىندارىنان 11-ورىنمەن ورالعانىمىزدى جانە قوسىڭىز بۇعان», دەدى ن.سارسەنعاليەۆ.
دەپۋتاتتىڭ كەلتىرگەن دەرەكتەرىنە سۇيەسنەك, سپورت سالاسىنا جاۋاپتى مينيسترلىك 180-نەن استام سپورت ءتۇرىن رەسمي تىركەپ, وعان بيۋدجەتتەن قىرۋار اقشا بولەدى. سونىڭ تەك 50-گە جۋىعى عانا جازعى وليمپيادا ويىندارىنىڭ تىزىمىنە ەنگەن. وسى ورايدا قالعان 100-دەن استام سپورت تۇرىنە مينيسترلىك نە ءۇشىن بيۋدجەتتەن اقشا بولەتىنىن تۇسىنە الماي دال.
ابزال قۇسپان باس پروكۋرورعا جولداعان ساۋالىندا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋلەردىڭ بىرىڭعاي تىزىلىمىنە ىستەردى تىركەۋ ماسەلەلەرىن كوتەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا بەلگىلى ءبىر ساياسي توپتىڭ مۇددەسى ءۇشىن قابىلدانعان شەشىمدەر بار.
«كەيىنگى ۋاقىتتا اتالعان ماسەلەلەر بويىنشا ءىرى ساياسي قىزمەتتە بولعان ازاماتتاردىڭ ءارتۇرلى الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى مالىمدەمەلەرى قوعامدا قىزۋ تالقىعا تۇسەدى. مىسالى, بۇرىنعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولعان ا.شابدارباەۆتىڭ ءوزى بىرنەشە رەت اشىق سۇحبات بەردى.بۇرىنعى توراعا, گەنەرال-لەيتەنانت شابدارباەۆتىڭ سول كەزدەگى مەملەكەت باسشىلىعى تاراپىنان ۋران كەنىشتەرى كىمگە, قالاي ۇلەستىرىلگەنى تۋرالى سۇحباتتاردا ناقتى مىسالدارى بار. ول كىسى ءارتۇرلى ساياسي فاميليالاردى اتاپ, كىمنىڭ قانداي قىلمىسقا بارعانىن اشكەرەلەدى. جەر-قازبا بايلىقتارىنا بايلانىستى, ولاردىڭ زاڭسىز ۇيلەستىرىلۋىنە تىكەلەي دالەلمەن مۇحتار جاكىشەۆ, تاعى دا باسقا بىرقاتار ازاماتتىڭ اشىق سۇحباتتارى, مالىمدەمەلەرى جاريالانىپ, وندا ءىرى كومپانيالارعا حالىققا تيەسىلى بايلىقتىڭ تاراتىلۋى, زاڭسىز بەرىلۋ ناقتى ايتىلعان», دەدى ا.قۇسپان.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ازاماتتاردىڭ اشىق مالىمەت بەرگەنىنە قاراماستان, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى, پروكۋراتۋرا تاراپىنان ەشقانداي رەاكتسيا بايقالمايدى.
«وسىنداي اشىق اقپاراتتاردى باس پروكۋراتۋرا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنان ۋاقتىلى تەكسەرۋدى تالاپ ەتپەۋى – ەل اراسىندا ءارتۇرلى الىپ-قاشپا اڭگىمەلەردىڭ تاراۋىنا سەبەپ. جوعارىداعى ايتىلعانداردى ەسكەرە وتىرىپ, باس پروكۋراتۋرا – زاڭدىلىقتىڭ ورىندالۋىن قاداعالايتىن كونستيتۋتسيالىق ورگان رەتىندە, قوعامدا رەزونانس تۋدىراتىن ساياسي مالىمدەمەلەرگە دەر كەزىندە قۇقىقتىق باعا بەرۋى, دالەلدەر مەن دايەكتەر جەتكىلىكتى بولعان جاعدايدا قىلمىستىق ءىستىڭ سوتقا جەتكىزىلۋىن قامتاسىز ەتۋى قاجەت», دەدى ا.قۇسپان.
سونداي-اق اينا ءمىسىرالىموۆا ەلدى مەكەندەر ماڭىنا جاقىن ورنالاسقان كارەرلەر جونىندە پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆقا ساۋال جولدادى. «Respublica» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى نۇرگۇل تاۋ قازاق كينوسىنىڭ دامۋى جونىندە ماسەلە كوتەردى. قايرات بالابيەۆ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى تامارا دۇيسەنوۆاعا جولداعان دەپۋاتتىق ساۋالىندا جالعىز باستى انالار مەن اكەلەردى الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. گۇلدارا نۇرىموۆا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى تامارا دۇيسەنوۆاعا رەزيدەنت-دارىگەردىڭ مارتەبەسىن جانە مەملەكەتتىك گرانتتى وتەۋ شارتتارىن قايتا قاراۋدى ۇسىندى. ءبىرمانداتتى وكرۋگ بويىنشا سايلانعان ءماجىلىس دەپۋتاتى داۋلەت مۇقاەۆ قارجىلىق پيراميدالار مەن ينتەرنەت الاياقتارعا الدانعاندارعا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
