كەلەشەگى كەمەل كەندى التاي

ۇكىمەت باسشىسىنىڭ جۇمىس ساپارىنىڭ ەكىنشى كۇنى وسكەمەن قالاسىندا جالعاستى پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ باستاعان توپ دۇيسەنبى كۇنى كەشكە قاراي ۇلان اۋدانىنىڭ ورتالىعى مولودەجنوە كەنتىندەگى “وسكەمەن قۇس فابريكاسى” اق-قا كەلدى. مۇنداعى “ەۋرازيا” جوباسىنىڭ ماقساتى –قازىرگى ءوندىرىستى قالپىنا كەلتىرۋ جانە جاڭعىرتۋ جولىمەن ءوندىرىستى كەڭەيتۋ, جاڭا قۋاتتاردى سالۋ. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 2,6 ميلليارد تەڭگە. بۇل قازاقستاننىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى جوباسىنا ەنگەن. ۇكىمەت باسشىسى ك.ءماسىموۆ وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆقا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ازىق-ت ۇلىك باعاسىن قىمباتتاتپاي, حالىقتىڭ جاعدايىن ويلاۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. ەرتەڭىندە  ۇكىمەت باسشىسى ك.ءماسىموۆ باستاعان توپ حالىق بانكىنىڭ جاڭا مەكەمەسىنە كىرىپ, ونداعى قىزمەت تۇرلەرىمەن تانىس­تى. جاڭادان سالىنعان توعىز قا­بات­تى بانك ءىشى ايناداي جارقىرايدى, كليەنتتەرمەن قىزمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا ۇلگىلەرى كەلگەندەرگە ۇنادى. بۇدان كەيىن ك.ءماسىموۆ “كازتسينك” اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ جاڭادان سالىنىپ جاتقان قورعاسىن بالقىتۋ جانە ەلەكتروليز تسەحتارىنىڭ جۇ­مى­سىمەن تانىستى. ەلىمىزدەگى ين­دۋستريالاندىرۋ باعىتى كەندى ال­تايدا جاقسى جولعا قويىلعان. بار­لىعى 22 جوبا قولعا الىنسا, ونىڭ 12-ءسى بيىل جۇزەگە اسپاق. “كازتسينك” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى “جاڭا مەتاللۋرگيا” باعىتىمەن جۇ­مىس ىستەپ جاتىر. “كازتسينك” اق ۆيتسە-پرەزيدەنتى يۋ.گۋسەۆ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا كاسىپورىننىڭ ميللياردتاعان تەڭگە قارجى ءبولىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى. قالا جۇرتشىلىعىنىڭ ەكى زاۋىت­تىڭ ىسكە قوسىلۋىنا بايلا­نىستى ەكولوگيا ءب ۇلىنىپ كەتە مە دەپ قاۋىپتەنەتىنى بەلگىلى. الايدا, جاڭا تەحنولوگيامەن سالىنىپ جاتقان وندىرىستىك قۋاتتار اۋاعا زياندى قال­دىقتاردى از تاراتاتىن كورىنەدى. ك.ءماسىموۆ وسى ورايدا باسقا كا­سىپورىنداردىڭ دا قالا تازالىعىنا ۇلەس قوسۋىن تالاپ ەتتى. شىعىس قازاقستان ماشينە جا­ساۋ زاۋىتىندا بولعان كەزدە ۇكىمەت باسشىسى شىعارىلىپ جاتقان جاڭا بۇيىمداردى تاماشالادى. ەلىمىز­دە­گى كوپتەگەن كاسىپورىندار اتالمىش كاسىپورىننىڭ بۇيىمدارىن ساتىپ الادى. ەندەشە ءونىم ساپاسىنا كوڭىل ءبولۋ قاجەت, دەدى ۇكىمەت باسشىسى. “دانيەل” سۋپەرماركەت ساۋدا ۇيىندە بولعان كەزدە ك.ءماسىموۆ ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ تۇرعىن­داردىڭ قالتاسى كوتەرەرلىكتەي بولۋى قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. بۇدان كەيىن ورتالىق مادەنيەت ۇيىندە “جۇيە قۇرۋشى كاسىپورىن­دار­دىڭ كىشى جانە ورتا كاسىپ­كەر­لىكتى دامىتۋداعى ءرولى” تاقىرى­بىندا  وڭىرلىك فورۋم بولىپ ءوتتى. وندا ءسوز العان ءوڭىر باسشىسى ب.ساپارباەۆ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى جايلى ايتىپ بەردى. وتكەن جىلى وبلىستا 500 ميلليارد تەڭ­گەگە جۋىق ونەركاسىپ ءونىمى شىعا­رى­لىپتى. “قازاقمىس”, ء“ۇمز”, “كازتسينك” كاسىپورىندارى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى وركەندەتۋگە لايىقتى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. “ازيااۆتو”, سەمەيدەگى “دەۋ”, “سەماز” زاۋىتتارى دا كولىكتەردىڭ جاڭا تۇرلەرىن يگەرىپ جاتىر. فورۋمدا ءسوز العان “دامۋ” كاسىپ­كەرلىكتى دامىتۋ قورىنىڭ باس­قار­ما باستىعى ب.مۇقىشەۆ, “كاز­تسينك” اق-تىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى يۋ.گۋسەۆ, “تسەسنابانك” اق باس­شىسى داۋرەن جاقسىبەك, “ازيا اۆتو” كاسىپورنىنىڭ پرەزيدەنتى ەرجان مانديەۆ, تاعى باسقالار اتقارىپ جاتقان جۇمىستارى تۋرالى باياندادى. “دامۋ” قورى ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا قىرۋار قارجى ءبولىپ وتىر. ءتىپتى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسي­تەتىنە دە قارجى ءبولۋدى كوزدەپتى.  ال ە.مانديەۆ وتاندىق ونىمدەردى قورعاۋ جونىندە ءوز ويىن ءبىلدىردى. ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسى­موۆ شىعىس قازاقستان وبلىسىندا اتقارىلىپ جاتقان ىستەرگە جوعارى باعا بەردى.  قارجى داعدارىسى كەزىندە دە سىزدەر تاماشا جۇمىس جا­سادىڭىزدار, ول ءۇشىن العىسىم­دى بىلدىرەمىن. ەلباسىنىڭ تاپسىر­ماسىن ورىنداۋدا دا سەرگەكتىك تا­نىتۋداسىزدار. الايدا, كەمشىلىك­تەر دە بار. وسكەمەنگە قاراعاندا سەمەي قالاسىندا ورتا جانە شا­عىن كاسىپكەرلىك جاقسى دامىعان سياقتى. دەمەك, جۇمىستى شيراتۋ قاجەت. كورشى موڭعوليا, رەسەيمەن قارىم-قاتىناستى كۇشەيتە تۇسكەن ءجون. كەدەن وداعىنا بىرىگۋىمىز ناتيجەسىن بەرەر دەگەن ويدامىز. “جول كارتاسى” بيىل دا جالعاسا بەر­مەك, بەلگىلەنگەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت,  دەدى ۇكىمەت باسشىسى. بۇدان كەيىن بىرقاتار ءىرى كاسىپورىندار مەن كومپانيالار باسشىلارى وبلىستىق اكىمدىكپەن كەلىسىم-شارتتار جاساستى. فورۋم سوڭىندا ك.ءماسىموۆ اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنە سۇحبات بەردى. وڭداسىن ەلۋباي, وسكەمەن.