جەرگىلىكتى ماسليحاتتارعا ەنگىزىلە باستاعان جاڭا جۇيە – رەسپۋبليكا بويىنشا قولعا الىنعان قاناتقاقتى جوبا. وڭىرلىك دەپۋتاتتار كورپۋسىنىڭ جاڭا تۇجىرىمىنا سۇيەنسەك, جوبا نەگىزگى ءۇش باعىتتان تۇرادى. اۋەلى حالىقپەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرى جاڭاشا فورماتقا كوشىرىلەدى. بۇل رەتتە ەل سەنىپ سايلاعان ازاماتتاردىڭ كوپشىلىككە قولجەتىمدى ءارى اشىق بولۋى تالاپ ەتىلىپ وتىر. جۇرتشىلىقتان كەلىپ تۇسكەن شاعىمدار مەن ۇسىنىس-تىلەكتەردى تالداپ, ولاردى باعالاۋعا باسىمدىق بەرىلەدى. تالداۋعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, تۇراقتى كوميسسيالاردىڭ ارنايى جۇمىس كەستەسى تۇزىلەدى. «اشىق اكىمدىك» كەڭسەلەرىندە ازاماتتاردى قابىلداۋ جۇرگىزىلىپ, ءار جۇما كۇنى دەپۋتاتتار تەك ءوز پارتيالارىنىڭ جۇمىسىمەن شۇعىلدانباقشى. ياعني حالىقپەن كەزدەسىپ, كوشپەلى كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرادى. ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن ۇيىمداستىرۋ, ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ ساقتالۋى مەن وتباسى-دەموگرافيالىق ساياساتى بويىنشا دەپۋتاتتىق توپتار, سونداي-اق جاس ساياساتكەرلەر كلۋبى مەن اقساقالدار كەڭەسى قۇرىلادى دەپ كوزدەلىپ وتىر.
– ءبىز بۇرىنعى ەسكى تاپتاۋرىن تاسىلدەردەن ارىلۋىمىز كەرەك. ءاربىر ماسەلەنى تالداي وتىرىپ, ءومىردىڭ كەز كەلگەن سالاسىنداعى, ونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم, قۇرىلىس, وزگە دە سەكتورلار بولسىن, اۋەلگى بەتتە شەشىلۋگە ءتيىس تۇيتكىلدەردى انىقتاۋدىڭ مۇمكىندىگى تۋادى. جىل سوڭىنا دەيىن العاشقى تالداۋلارىمىز دا پايدا بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. جۇرتشىلىقپەن بايلانىس جاقسارۋىنىڭ ناتيجەسىندە ءماسليحاتتار قابىلدايتىن شەشىمدەردىڭ 90 پايىزى حالىق سۇرانىسى مەن ولاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە وراي جاسالماق. ازاماتتارمەن جۇمىس ىستەيتىن جاڭا سەكتوردىڭ قۇرىلۋى ءماسليحاتتاردىڭ جۇمىسىن قولجەتىمدى ءارى اشىق ەتە تۇسەدى. ال ءوز كەزەگىندە ارىپتەستەرىمىز سايلاۋشىلارى قانداي قيىندىقتارعا ءجيى ۇشىراساتىنىنا, ولاردىڭ ۇسىنىس-تىلەكتەرىن ۋاقتىلى ءبىلىپ, قابىلدانعان شارالاردىڭ ءتيىمدى اتقارىلۋىنا باقىلاۋ جاساي الادى, – دەيدى پاۆلودار وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى يليا تەرەنچەنكو.
تيىمدىلىك تۇرعىسىن ءسوز ەتەر بولساق, دەپۋتاتتار تۋرالى مالىمەتتەر ۇيالى تەلەفوندارداعى اقپاراتتىق قوسىمشالاردا كوبىرەك بولۋى تالاپ ەتىلەدى. ماسەلەن, ۇلكەن شاھارلارعا تانىمال «2 GIS» قوسىمشاسى بۇگىندە پاۆلودار تۇرعىندارى ءۇشىن كادىمگىدەي دەپۋتاتتىق انىقتاماعا اينالىپ ۇلگەردى. وندا ءار ازامات ءوزى تۇراتىن وكرۋگتىڭ شەكاراسىن قاراپ, سول اۋماقتان قالالىق ماسليحاتقا سايلانعان دەپۋتاتتىڭ اتى-ءجونىن, بايلانىس نومىرلەرى مەن الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشالارىن, قابىلداۋ كەستەسى مەن مەكەنجايلارىن كورە الادى.
پاۆلودار قالالىق ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى قوبىلانبەك قوجيننىڭ ايتۋىنشا, قوسىمشاداعى بۇل جاڭاشىلدىقتار ءۇشىن بيۋدجەتتىڭ بىردە-ءبىر تيىنى شىعىن بولماپتى. نوۋ-حاۋعا كوكشەتاۋ مەن وزگە دە قالالارداعى دەپۋتات ارىپتەستەرى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعان سىڭايلى. ء«بىز قاناتقاقتى نەگىزدە WhatsApp قوسىمشاسى ارقىلى ءجيى قويىلاتىن ساۋالدارعا اۆتوماتتاندىرىلعان جاۋاپتار تىزبەگىن ىسكە قوستىق. الداعى ۋاقىتتا قاي دەپۋتات نەندەي ماسەلەمەن شۇعىلدانىپ جاتقانىن دا اڭعاراتىن بولامىز. جاڭاشىلدىقتار ودان ءارى جەتىلدىرىلە ءتۇسىپ, وڭتايلى تسيفرلىق تاسىلدەر ەنگىزىلە بەرەدى», دەيدى ول.
ەكىنشى باعىت وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ جەرگىلىكتى ماسليحاتتارمەن بىرلەسۋىنە ارنالىپ وتىر. وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى اسىلبەك تۋعانباي ءوز ارىپتەستەرى ءۇشىن بۇل ۇلكەن مۇمكىندىكتەر تۋدىراتىنىن جەتكىزدى. كەي جاعدايدا اۋدان-قالالارداعى ءماسليحات دەپۋتاتتارى ماسەلەنى شەشۋ بارىسىندا تىعىرىققا تىرەلەتىنى بەلگىلى. مۇنداي ساتتە وبلىستىق جانە جەرگىلىكتى ءماسليحاتتاردىڭ حالىق قالاۋلىلارى ءبىر توپقا بىرىگىپ, تۇيتكىلدىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋعا ارەكەتتەنىپ كورەدى. ەگەر ونى وبلىس دەڭگەيىندە شەشۋ مۇمكىن بولماسا, بىرلەسكەن توپ ءارى قاراي پارلامەنت ماجىلىسىندەگى ارىپتەستەرىنەن كومەك سۇرايدى. «دەپۋتاتتار سايلاۋ الدىندا بەرگەن ۋادەلەرىن ورىنداۋ ءۇشىن فورمالدى جاۋاپتاردى دوعارۋى كەرەك. جۇرتشىلىقتىڭ سەنىمى مەن جاۋاپكەرشىلىگى بارىنەن جوعارى. مىسالى, ءوزىمدى پاۆلودار قالاسىنداعى №5 وكرۋگتىڭ تۇرعىندارى سايلادى. جاۋاپكەرشىلىگىمە سارىارقا, مدس, «ديسپەتچەر», «زەلەنستروي» شاعىن اۋداندارى ەنىپ وتىر. بيىل جاز بويى «زەلەنسترويدا» كارىز جۇيەسى سالىنىپ, مەردىگەر ونىڭ قۇرىلىسىندا كوپ اقاۋ جىبەردى. دەپۋتاتتار ۇنەمى باقىلاۋ جۇرگىزىپ, اقىرى جاۋاپتى كومپانيا ءاۋ باستاعى كەمشىلىكتەرىن تۇزەتتى. ازاماتتار ۇسىنىس-تىلەكتەرىن ايتقاندا ولاردى اۋەلى انىقتاپ, تالداپ بارىپ قانا شەشىم قابىلداعان ابزال. ونىڭ ۇستىنە بيىل وڭىردە قۇرعاقشىلىق بولىپ, كوپ فەرمەردىڭ ەگىنى كۇيىپ, شابىندىقتاردىڭ باسىم بولىگىندە ءشوپ شىقپاي قالدى. ماسليحاتتاعى اگرارلىق ماسەلەلەر جونىندەگى تۇراقتى كوميسسيانىڭ مۇشەسى رەتىندە شارۋالارعا كومەك كورسەتۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالاردىڭ باسى-قاسىندا جۇردىك. كوپ دۇنيە دەپۋتاتتاردىڭ قولىندا ەمەس, ايتسە دە ءوز قۇزىرەتىمىزدىڭ شەڭبەرىندە جۇمىسىمىزدى ادال اتقارۋعا تىرىسامىز», دەيدى حالىق قالاۋلىسى.
جاڭا فورماتتاعى باعىتتىڭ سوڭعىسى – جەرگىلىكتى دەپۋتاتتار كورپۋسىنىڭ ءبىلىمىن كوتەرۋ. بۇل ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەت اكادەمياسىنىڭ ماماندارىن شاقىرىپ, دەپۋتاتتار ءۇشىن ارنايى سەمينارلار جۇرگىزىلەدى. بەس ساۋساقتىڭ بىردەي بولمايتىنى سياقتى, ءار دەپۋتاتتىڭ ءبىلىم-بىلىگى دە ءارتۇرلى. سوعان ساي ولاردىڭ حالىقپەن جۇمىس ىستەۋدەگى ساۋاتتىلىعىن كوتەرۋ, قۇزىرەتىن ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر. مىسالى, وڭىردە كەيىنگى جىلدارى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىنداعى تۇيتكىلدەر 5-6 ەسەگە كەمىگەن. بۇعان دەيىن ماسليحاتقا سايلانعان ازاماتتىڭ كوبى وسى سالاعا ماماندانعانىن ءومىردىڭ ءوزى تالاپ ەتەتىن. ال قازىرگى كۇنى كەرىسىنشە دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءمامس, ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى ماسەلەلەر كوبەيە تۇسكەنى بايقالادى. ياعني دەپۋتاتتار ەندىگى جەردە وسى باعىتتارعا كوبىرەك كوڭىل اۋدارۋعا ءتيىس. جوعارىدا ايتقانداي, حالىقپەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرى تالداۋ تۇرعىسىنان جاڭارعاندا عانا بەلگىلى ءبىر ناتيجەلەرگە يەك ارتۋعا بولادى. سوندىقتان ءماسليحاتتاردىڭ تۇراقتى كوميسسيالارىندا كوتەرىلەتىن ماسەلەلەر ازاماتتاردىڭ تالاپ-تىلەگىنەن, كوشپەلى كەزدەسۋلەردەن كەيىن قۇرالۋى شارت.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوز جولداۋىندا ءماسليحاتتاردىڭ وزەكتى ماسەلەلەردى شەشىپ, ايماقتارداعى تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا اسەر ەتە الاتىنىن باسا ايتقانى ءمالىم. «ازاماتتاردىڭ وكىلدى بيلىككە دەگەن سەنىمىن نىعايتۋ ءۇشىن ماسليحاتتارعا باسا ءمان بەرگەن ءجون. مىقتى ءماسليحاتتار وزەكتى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋعا جانە ايماقتارداعى تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا اسەر ەتە الادى», دەگەن ەدى پرەزيدەنت. جولداۋ جۇكتەگەن مىندەتتەر قازىرگى كۇنى ەرتىس-بايان وڭىرىندەگى ءماسليحاتتاردا قاناتقاقتى تۇرعىدا جۇزەگە اسا باستاعانى كوپشىلىكتى قۋانتىپ وتىر. ساياسي تۇرعىدان جاڭارۋى ناتيجەسىندە ءماسليحاتتار جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ جۇيەسىندەگى شەشۋشى بۋىنعا اينالادى دەگەن سەنىم زور.
پاۆلودار وبلىسى
