مادەنيەت • 02 قاراشا, 2023

ارقاداعى ءان-دۋمان

250 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

ءداستۇرلى ءان ونەرىنىڭ كورنەكتى وكىلى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى جاقسىگەلدى كەمالوۆتىڭ «ايبوز عۇمىر اسقاق ءان» اتتى شىعارماشىلىق كەشى كەنشىلەر مادەنيەت سارايىندا دۇركىرەپ ءوتتى. ونەر كەشىنە قازاق ءانىنىڭ ابىزى قايرات بايبوسىنوۆ باستاعان نەبىر دۇلدۇلدەر جينالدى.

ارقاداعى ءان-دۋمان

ەستۋىمىز بار, ونەر كوشىندە جۇرگەن اعالار جاقسىگەلدى كە­مالوۆقا «مۇز جارعىش كە­مە» دەگەن اتاق بەرىپتى. نەگە دەسەڭىز, سەكسەنىنشى جىل­­دا­رى قازاقتىڭ كلاسسي­كا­لىق ءانىن جاڭا بەلەس­كە شى­عار­عان دارىنداردىڭ ءبىرى – جاقان سەرى. ول ءبىرجان سال, اقان سە­رىلەردىڭ بۇگىنگى جالعاسى. 

سول جاقاڭ كەشتىڭ شىمىل­دىعىن سۇڭقار ساكەننىڭ «تاۋ ىشىندە» انىمەن ءتۇردى. ساڭ­لاق ساكەننىڭ ءانىن اسەرلى ورىن­دا­عاندا قادىرمەندى تىڭدارمان قاۋىم قوشەمەت قىلدى. «قى­زىل اسىق» شىرقالعاندا كەڭ زالدىڭ ءىشىن ءتىپتى, قيقۋ باس­تى. دومبىرا دا شەبەر شەر­تىلە ءتۇستى, ءانشى دە داۋىسىن جايقالتا اۋەلەتتى. اقجارما تىلەكتىڭ كوشىن وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان اسانوۆ باستادى.

– ءسىز كەشەگى دالانىڭ قا­سيەتىن بويىنا سىڭىرگەن كوش­پەندىنىڭ رۋحىن شا­رىق­تاتىپ جۇرگەن دا­را تۇل­عاسىز. ءبۇتىن ەلگە قۇرمەت­تىسىز. وزىندىك مەكتەپ قالىپ­تاستىرعان ۇستازسىز. جاساي بە­رىڭىز, – دەدى  باۋىرجان قوڭىر­باي ۇلى.

كەشكە ارنايى كەلگەن پار­لامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى امانجول التاەۆ پەن جا­­نار­بەك ءاشىمجان دا جىلى لە­بىز­دەرىن ءبىلدىردى.

كەش بارىسىندا انشىگە «جاڭا­ارقا اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعى تابىستالدى.

– جاقان اعا, تۋعان توپى­راعىڭىز سىزبەن ارقاشان ماق­تانادى. كەشەگى سەرىلەردىڭ, دۇل­دۇل­دەردىڭ جالعاسىسىز. وسى اتاقتى تابىس­تاۋ مارتەبەسى ماعان بۇيىردى. اۋىل­­­داعى ەلدىڭ ىقىلاسىن, سا­­لەمىن قابىل الىڭىز, – دەدى جاڭاارقا اۋدانىنىڭ اكىمى قانات قوجىقاەۆ.

كەشتە اباي اتىن­داعى مەم­­­ل­ە­كەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋ­رەات­تارى سەرىك اقسۇڭقار ۇلى مەن عا­لىم جايلىباي لەبىز­دەرىن ولەڭمەن جەتكىزدى.

كەشتى كەمەلىنە كەلتىرە جۇر­گىزگەن اقىن, فيلولوگيا عى­لىم­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور قويلىباي اسانوۆ:

– مادەنيەت سارايىنىڭ ال­دىڭعى قاتارىندا ابىز اق­ساقال جايىق بەكتۇروۆ وتىرۋشى ەدى. سول جاكەڭ اقساقال جاق­سىگەلدىنى ساحنادان تۇسىر­مەيتىن. كۇش-قۋاتى تايا باس­تاعان ءال­سىز قولىن قايتا-قاي­تا كو­تەرىپ: ء«اي, جاقان, «ەدىل مەن جايىقتى» شىر­قاشى» دەپ قوڭىر ۇنىمەن قارلىعا دا­ۋىستاي­تىن. قوڭىر دومبىرا كۇم­بىرلەپ سالا بەرەدى. كوز ال­دى­ڭىزعا جايىقتى جاعالاپ كەلە جاتقان تولەگەننىڭ بوز جور­عاسى ەلەستەيتىن. اسىرەسە جاقاڭ ءاندى باستاماس بۇرىن دوم­­بىراسىن جور­عالاتا شەر­تىپ, تىڭ­داۋشىنىڭ جۇرەگىن ەرىكسىز باۋراپ الاتىن, – دەيدى.

ءانشىنىڭ شاكىرتتەرى شوق­تىعى بيىك كلاسسيكالىق اندەردى شىرقادى. كەشىنىڭ نۇكتەسىن تاتتىمبەت اتىنداعى اكا­دەميالىق قازاق حالىق اس­پاپ­تارىنىڭ وركەسترى قويدى.

 

قاراعاندى وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار