فوتو: اقوردا
پرەزيدەنت, ەڭ الدىمەن, شاقىرۋىن قابىل الىپ, قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلگەنى ءۇشىن ەممانيۋەل ماكرونعا العىس ايتتى. سونداي-اق فرانتسيانى قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى وتە ماڭىزدى ءارى سەنىمدى سەرىكتەسى رەتىندە اتاپ ءوتتى.
«بيىل ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعانىنا 15 جىل تولدى. دوستىق پەن ءوزارا قولداۋعا نەگىزدەلگەن وسى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋ – ورتاق مىندەتىمىز. ءبىز بىرگە كۇش جۇمىلدىرىپ, كوزدەگەن ماقساتقا جەتەمىز. مەن بۇعان كامىل سەنەمىن. سوندىقتان بۇگىنگى ساپاردىڭ ءمان-ماڭىزى ايرىقشا», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى پرەزيدەنت ەممانيۋەل ماكرونمەن مازمۇندى كەلىسسوز جۇرگىزىپ, ەكىجاقتى بايلانىستى نىعايتۋ جونىندە ناقتى كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزگەنىنە نازار اۋداردى.
«فرانتسيا – قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەسىنىڭ ءبىرى. بيىلعى سەگىز اي ىشىندە ساۋدا-ساتتىق كولەمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 21 پايىزعا ءوستى. ياعني 2,7 ميلليارد دوللارعا جەتتى. سونداي-اق فرانتسيا نەگىزگى شەتەلدىك ينۆەستورلارىمىزدىڭ قاتارىنا كىرەدى. سوڭعى 15 جىلدا فرانتسيادان قازاقستانعا 18,7 ميلليارد دوللارعا جۋىق ينۆەستيتسيا تارتىلدى. بۇگىندە ءبىز ەنەرگەتيكا, اتوم ونەركاسىبى, تاۋ-كەن, حيميا, ماشينا جاساۋ, قۇرىلىس زاتتارىن ءوندىرۋ, اەروعارىش جانە فارماتسەۆتيكا سالالارىندا ماڭىزدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەمىز. ەلىمىزدە Alstom, Total Energies, Orano, Vicat سياقتى 170-تەن استام فرانتسۋز كومپانياسىنىڭ تابىستى جۇمىس ىستەۋى – سونىڭ ايقىن دالەلى», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, كەلىسسوزدەر بارىسىندا ساۋدا, ەكونوميكا جانە ينۆەستيتسيا سالالارىنداعى ىقپالداستىقتىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋگە باسا ءمان بەرىلىپ, شيكىزات, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك, لوگيستيكا, جەڭىل ونەركاسىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, يننوۆاتسيا, قارجى جانە باسقا دا سەكتورلاردا تىڭ جوبالاردى قولعا الۋ ماڭىزدى ەكەنى اتاپ وتىلگەن.
«بۇل, اسىرەسە, قازىرگى كۇردەلى گەوساياسي جانە گەوەكونوميكالىق احۋال كەزىندە اسا وزەكتى. وسى رەتتە ستراتەگيالىق مينەرالدار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق نيەتى تۋرالى دەكلاراتسياعا قول قويىلدى. سونداي-اق Boehringer Ingelheim,Total Energies, Alstom كومپانيالارىمەن كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزدىك. وعان جاڭا عانا وزدەرىڭىز كۋا بولدىڭىزدار. بۇل كەلىسىمدەر ەكى ەل ءۇشىن دە پايدالى بولماق. جوسپارلانعان شارالاردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى مينيسترلىكتەر دەڭگەيىندە ىلگەرىلەتۋ كەرەك. ول ءۇشىن ارناۋلى جۇمىس توبىن قۇرۋدى ۇسىندىم», دەدى پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر بارىسىندا «جاسىل» ەكونوميكاعا كوشۋگە جانە كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قاتىستى ماسەلەلەرگە نازار اۋدارىلعان. قاسىم-جومارت توقاەۆ ەممانيۋەل ماكرونعا ەكى ەلدىڭ مۇددەسىنە ساي كەلەتىن بىرقاتار ناقتى ۇسىنىس ايتقانىن, ەلىمىز فرانتسيانىڭ «One Planet Summit» باستاماسى اياسىندا بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە دايىن ەكەنىن ناقتىلاعانىن مالىمدەدى.
بۇعان قوسا, پرەزيدەنتتەر مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرىپ, ءبىلىم جانە عىلىم باعىتتارىنداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزگەن. مەملەكەت باسشىسى فرانتسۋز مەكتەپتەرىن اشۋعا, فرانتسۋز ءتىلىن ۇيرەتۋگە, اكادەميالىق بايلانىستى ارتتىرۋعا باعىتتالعان بىرقاتار كەلىسىمگە قول قويىلعانىن ايتتى.
ەكى ەل باسشىلارى ايماقتىق جانە جاھاندىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر جونىندە پىكىر الماسىپ, الەمدەگى ءتۇرلى ساياسي شيەلەنىستەر مەن تۇيتكىلدەر بەيبىت جانە ديپلوماتيالىق جولمەن شەشىلۋگە ءتيىس دەگەن بايلامعا كەلگەن.
ءوز كەزەگىندە فرانتسيا پرەزيدەنتى ەممانيۋەل ماكرون قازاقستانعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىرعانى ءۇشىن پرەزيدەنتكە العىس ايتىپ, ەكى ەلدىڭ ىنتىماقتاستىعىن ودان ءارى كەڭەيتۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق قازاقستان مەن فرانتسيانىڭ ۇستانىمدارى كوپتەگەن ماسەلەلەردە سايكەس كەلەتىنىنە نازار اۋداردى.
ء«سىزدىڭ ەلىڭىزدىڭ ءرولى مەن گەوگرافيالىق ورنالاسۋى, سونداي-اق ونىڭ اۋماعىنىڭ ۇلكەندىگى ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى. سوندىقتان بۇگىن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىمىز جان-جاقتى تالقىلاندى. بۇگىن قول قويىلعان قۇجاتتار – وسىنىڭ ايعاعى. پرەزيدەنت مىرزا, ءسىز قازاقستاندا جۇمىس ىستەپ جاتقان فرانتسۋز كاسىپورىندارىنىڭ ماڭىزىنا ارنايى توقتالدىڭىز. فرانتسۋز كومپانيالارى ساۋدا جانە ەنەرگەتيكا سالالارىندا ۇزاقمەرزىمدى سەرىكتەستىك ورناتتى. كومپانيالارىمىزدىڭ باسقا دا سالالاردا بىرلەسە جۇمىس ىستەگەنىن قالايمىز. ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارى بەلگىلى. ولار – ەنەرگەتيكا جانە اەروعارىش ونەركاسىبى سالالارى», دەدى ەممانيۋەل ماكرون.
سونىمەن قاتار فرانتسيا پرەزيدەنتى قازاقستاننىڭ الەمدەگى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ىسىندە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىنا توقتالدى.
«كومپانيالارىمىز بۇل ىسكە وڭ سەپتىگىن تيگىزە الاتىنىنا سەنىمدىمىن. ءبىز نارىقتى نىعايتۋعا ۇلەس قوسا الامىز. بۇل رەتتە اۋسىلعا قارسى ۆاكتسينا ءوندىرىسى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى ماڭىزدى كەلىسىمگە قول قويىلدى. سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ورناتىلعان سەرىكتەستىكتىڭ كەلەشەگى زور. پرەزيدەنت مىرزا, ءسىز حالىقتارىمىز اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتىڭىز. ءبىز ءبىلىم بەرۋ باعىتىنداعى ىنتىماقتاستىققا قاتىستى بىرقاتار كەلىسىمدەرگە قول قويدىق», دەدى فرانتسيا پرەزيدەنتى.
كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە قازاقستان مەن فرانتسيا باسشىلارى بىرلەسكەن مالىمدەمە جاسادى جانە ەكى ەلدىڭ رەسمي دەلەگاتسيا مۇشەلەرى مىناداي قۇجاتتارعا قول قويدى:
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن فرانتسۋز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستاندا فرانتسۋز دامۋ اگەنتتىگى توبىن قۇرۋ جانە ونىڭ جۇمىس ىستەۋى تۋرالى كەلىسىم;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن فرانتسۋز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا حالىقارالىق (فرانتسۋز) مەكتەپتەر اشۋعا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا فرانتسۋز ءتىلىن وقىتۋعا قاتىستى كەلىسىم;
- فرانتسيا مەن قازاقستان اراسىنداعى ستراتەگيالىق پايدالى قازبالار بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى بىرلەسكەن نيەت دەكلاراتسياسى;
- «QazBioPharm «ۇح» اق مەن Boehringer Ingelheim Animal Health France كومپانياسى اراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا اۋسىلعا قارسى ۆاكتسينانى جەرگىلىكتى ءوندىرۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق, ليتسەنزيا جانە جەتكىزۋ تۋرالى كەلىسىم;
- ەنەرگيانى جيناقتاۋ جۇيەسى بار, جيىنتىق قۋاتى 1 گۆت جەل ەلەكتر ستانتسيالارىن سالۋ جوباسى بويىنشا بىرلەسكەن كاسىپورىن تۋرالى كەلىسىم;
- «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تەمىرجول لوكوموتيۆتەرى مەن جىلجىمالى قۇرامدى, سونداي-اق تەمىرجول تەحنيكاسىنىڭ قوسالقى بولشەكتەرىن ءوندىرۋ جانە ولارعا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ» جوباسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ينۆەستيتسيالار تۋرالى كەلىسىم.
