– مارات كارىمجان ۇلى, مەملەكەت باسشىسى حالىققا جولداۋىندا الەمدە جاڭا ەكونوميكالىق كەڭىستىك قالىپتاسىپ جاتقانىن ايتتى. بۇدان بىلاي كوپتەگەن ايماقتان قىتايعا جىبەرىلەتىن تاۋار كولەمى ايتارلىقتاي كوبەيەتىنى تۋرالى بولجامدى دا كولدەنەڭ تارتتى. وسىناۋ تاۋار اعىنىن حالىقارالىق تالاپتارعا لايىقتى وتكىزۋگە قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك جولدارى قانشالىقتى دايىن؟
– قازىر قازاقستان ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى ترانزيتتىك حابتىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا ۇستانىمىن كۇشەيتۋگە ۇمتىلىپ جاتىر. ولاردى مەملەكەتتىك باعدارلامامەن ۇشتاستىرىپ, جاھاندىق باستامالار لەگىندە ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىردى. الەمدەگى گەوساياسي جاعدايلارعا بايلانىستى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى جەتكىزۋدىڭ لوگيستيكالىق تىزبەگىندە ءبىز ويلاماعان وزگەرىستەر بولدى. وسىعان وراي مينيسترلىك كولىك سالاسىنداعى ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىن تۇراقتى نەگىزدە قاداعالاپ وتىر.
جىل باسىندا كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتتى 2030 جىلعا دەيىن دامىتۋدىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسى قابىلدانىپ, ىسكە اسىرىلا باستادى. ونىڭ باستى مىندەتى – ترانزيتتىك جۇك اعىنىن 40%-عا ۇلعايتۋ جانە وتاندىق تاۋارلار ەكسپورتىن تولىق قامتاماسىز ەتۋ. تۇجىرىمداما رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوجولداردى 8 مىڭ شاقىرىمعا دەيىن جاڭعىرتۋدى, جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولداردى 30 مىڭ كم-گە دەيىن جوندەۋدى, ينفراقۇرىلىمداعى تار جەرلەردى جويۋدى, وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋدى, جىلجىمالى قۇرامدى جاڭارتۋدى, اۋە كەمەلەرىن جاڭارتۋدى, وڭىرلىك ترانزيتتىك اۆياحابتار مەن شەكارا ماڭىنداعى ساۋدا حابتارىن قۇرۋدى كوزدەيدى.
قازاقستان گەوگرافيالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ايماقتا ورنالاسقان. قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى 3 قۇرلىقتىق باعىتتىڭ ەكەۋى ەلىمىز ارقىلى وتەدى. ءبىز ۋاقتىلى قابىلداعان شارالار سولتۇستىك ءدالىزدىڭ قىزمەت ەتۋىن قامتاماسىز ەتتى. بىرىككەن كولىك-لوگيستيكا كومپانياسى (بكلك) كونتەينەرلىك سەرۆيسى قىتاي – ەۋروپا – قىتاي باعىتى بويىنشا بلوك-پويىزداردىڭ ۇزدىكسىز قوزعالىسىن جاسادى. قازىر ورتا ءدالىزدى دامىتۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءبىز «مۋلتيمودالدى لوگيستيكانى دامىتۋ» باعىتى بويىنشا دا جۇمىستى جانداندىرۋعا نيەتتىمىز. بۇل ەلدىڭ 2030 جىلعا دەيىن ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ ءوسۋى قوسىمشا تابىس كوزى رەتىندە ساۋدا-كولىك الەۋەتىن دامىتۋعا اسەر ەتەدى. ول ءۇشىن لوگيستيكالىق پاسپورت جاساپ, كونتەينەرلەۋ باعدارلاماسىن ازىرلەپ, بەكىتەمىز. سونداي-اق تاسىمالداۋشىنىڭ تەرمينالدارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلىن رەتتەپ, ارالاس تاسىمالداۋ بويىنشا زاڭنامانى جەتىلدىرۋدى (مۋلتيمودالدى تاسىمالداۋ) ويلاپ وتىرمىز. قۇراستىرۋ قايتا وڭدەۋ قويمالارى مەن كولىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتى دامىتۋ دا باستى نازاردا.
بۇل شارالار مۋلتيمودالدى لوگيستيكانى ايتارلىقتاي وڭتايلاندىرادى. وندا جىلجىمالى قۇرامنىڭ, تاۋاردىڭ, ۇلتتىق ەكسپەديتورلاردىڭ قىزمەتتەرى وتاندىق وندىرىسكە باعدارلانادى. حالىقارالىق ارەنادا ارىپتەس ەلدەرمەن, قارجى ينستيتۋتتارىمەن, ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىقتى جولعا قويدىق. ەندى ينۆەستيتسيا تارتىپ, ينفراقۇرىلىمدىق تەجەگىش فاكتورلاردى بىرلەسىپ جويۋعا جانە اكىمشىلىك ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز. بۇل مىندەتتەردى ىسكە اسىرساق, ترانزيتتىك حاب رەتىندە قالىپتاسۋعا, پوزيتسيامىزدى نىعايتۋعا مۇمكىندىك تۋادى.
بۇعان قوسا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قىتايعا رەسمي ساپارى اياسىندا بىرقاتار ماڭىزدى قۇجاتقا قول قويىلدى. ونداعى ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىن دامىتۋ جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمدى اتاپ ايتقان ءجون. بۇل قۇجات قىتاي – ەۋروپا قاتىناسىنداعى كونتەينەرلىك پويىزدار قوزعالىسىن دامىتۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق كولىك مينيسترلىگى مەن قحر-نىڭ دامۋ جانە رەفورمالار جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتى اراسىنداعى «اياگوز-تاچەن» تەمىرجولىن سالۋ جوباسى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى بىرلەسىپ دامىتۋ جونىندەگى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا دا قول قويدىق. بۇل قۇجاتتارعا سايكەس ەكى ەل اراسىنداعى ءىس-قيمىلدى ۇيلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە جانە ۆەدومستۆوارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جونىندە قاجەتتى شارالار قابىلداۋعا نيەتتىمىز.
– قازىر باسەكە كۇشەيىپ تۇر. وعان توتەپ بەرۋ ءۇشىن بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەنى شۇعىل شەشۋ كەرەك. اۋەلى دوستىق – مويىنتى, باقتى – اياگوز, داربازا – ماقتاارال باعىتىنداعى ءىرى تەمىرجول جوبالارى مەن الماتىنى اينالىپ وتەتىن تەمىرجول جەلىسىن جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. اتالعان باعىتتارداعى جول جوسپاردا بەكىتىلگەن ۋاقىتتا اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىلە مە؟
– بۇگىندە باقتى – اياگوز باعىتىن سالۋ ارقىلى قازاقستان – قىتاي شەكاراسىندا ءۇشىنشى تەمىرجول وتكەلىنىڭ اشىلۋى پىسىقتالىپ جاتىر. جوبانى ىسكە اسىرۋ قحر مەن قازاقستان اراسىنداعى تەمىرجول باعىتى بويىنشا وتكىزۋ قابىلەتىن تاعى 20 ملن تونناعا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 272 شاقىرىمدى قۇرايتىن جوبانىڭ قۇرىلىسى 2024-2025 جىلدارعا جوسپارلانعان. ال دوستىق-مويىنتى ۋچاسكەسىندە ەكىنشى جول سالۋ 2022 جىلدان 2025-كە دەيىن جالعاسادى. ونىڭ ۇزاقتىعى 836 كم. بۇل جوبا تولىق ىسكە اسقاندا جولدىڭ وتكىزۋ قابىلەتى 5 ەسەگە دەيىن ارتادى. قازىر جەر توسەمىن سالۋ بويىنشا جۇمىستار اتقارىلدى. رەلس-شپال تورىن توسەۋ, سۋ وتكىزگىش قۇبىرلار مەن كوپىرلەردى مونتاجداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
الماتى ستانسالارىنىڭ تەمىرجول تورابىنان اينالىپ وتەتىن تەمىرجول جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى كەلەسى جىلى اياقتالادى. ونىڭ ۇزىندىعى – 74 كم. بۇل جوبا جۇزەگە اسقاندا جۇكتى تاسىمالداۋ ۋاقىتى 24 ساعاتقا قىسقارىپ, الماتى تەمىرجول تورابىنا تۇسەتىن جۇكتەمە 40%-عا دەيىن تومەندەيدى. داربازا – ماقتاارال جاڭا جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى 2024-2025 جىلدارعا جوسپارلانىپ وتىر. بۇل تەمىرجولدىڭ ۇزىندىعى 152 كم بولادى. وسى جولدىڭ وزبەكستان باعىتىنداعى وتكىزۋ قابىلەتى 10 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايادى.
– مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان تەمىر جولىن» تولىققاندى كولىك-لوگيستيكا كومپانياسى ەتىپ قايتا قۇرۋدى تاپسىرعانى ەستە. ۇلتتىق تەمىرجول كومپانياسىن قايتا قۇرۋ قاي دەڭگەيدە؟
– پرەزيدەنتتىڭ بىلتىرعى جولداۋىندا «قازاقستان تەمىر جولىن» كولىك-لوگيستيكالىق كورپوراتسياعا اينالدىرۋ تاپسىرىلدى. بىلتىرعى قازان ايىندا پرەمەر-مينيستر ۇكىمەت وتىرىسىندا قتج-نى ترانسفورماتسيالاۋ مودەلدەرىن قاراۋ كەزىندە كومپانيانىڭ قولدانىستاعى قۇرىلىمى شەڭبەرىندە لوگيستيكا بلوگىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان نۇسقانى ماقۇلداۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ال 22 قاراشادا ۇكىمەت مينيسترلىكپەن جانە «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىمەن كەلىسىم بويىنشا ءتيىستى جول كارتاسىن بەكىتتى.
بيىلعى مامىردا KTZ Express اق جانە PSA kpmc Ltd بىرلەسكەن كاسىپورنى قۇرىلدى. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى – ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىن دامىتۋ جانە تسيفرلىق ساۋدا ءدالىزىن قۇرۋ. Abu Dhabi Ports Group-پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلىپ, قازىرگى ۋاقىتتا بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇدان ءبىر اي بۇرىن تسيفرلىق كولىك-لوگيستيكالىق سەرۆيستەردى, پورت جانە تەرمينالدىق قىزمەتتەردى دامىتۋ ماقساتىندا Shandong Port Group-پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلعان. سونداي-اق سيان قالاسىندا قحر-دا ەل ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزدى جۇك تەرمينالىنىڭ اشىلۋىن اتاپ وتپەۋگە بولمايدى. بۇل پورت ورتالىق ازياعا, ەۋروپا, تۇركيا مەن يرانعا تىكەلەي كونتەينەرلىك پويىزداردى جونەلتۋدىڭ نەگىزگى حابىنا اينالادى. وعان قوسا قتج بۋداپەشت قالاسىندا كەڭسە اشۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزدى. كوزدەلگەن باستى مىندەت – قارا تەڭىز پورتتارىنان ەۋروپاداعى بەلگىلەنگەن ستانسالارعا دەيىنگى سوڭعى ءميلدى ۇيىمداستىرۋ, قازاقستان, ورتالىق ازيا جانە قىتايعا جونەلتۋ ءۇشىن ەۋروپاداعى جۇكتەردى شوعىرلاندىرۋ.
سونداي-اق حالىقارالىق كولىك باعىتتارىن دامىتۋ ماقساتىندا بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءساۋىر ايىندا «رجد لوگيستيكا», KTZ Express جانە «تۇرىكمەنستان كلو» اراسىندا سولتۇستىك-وڭتۇستىك كولىك ءدالىزىن دامىتۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. قازىر تمتم باعىتىن دامىتۋ ءۇشىن ازەربايجان, گرۋزيا تەمىرجولدارىمەن بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. جالپى, قتج ترانسفورماتسياسىن ەكى كەزەڭگە بولۋگە بولادى. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىنگى مەرزىم – ءبىرىنشى كەزەڭدە ترانزيت پەن ەكسپورتتىڭ وسۋىنە جاعداي جاساۋ كوزدەلگەن. ال وتكەن جىلى جانە بيىل «قازاقستان تەمىر جولى» جۇك اعىندارىنا تالداۋ جۇرگىزىپ, حالىقارالىق كومپانيالارمەن قارىم-قاتىناس ورناتتى, شەتەلدە اكتيۆتەر جەلىسىن دامىتۋعا كىرىستى. كەلەسى كەزەڭدە سالىنعان مارشرۋتتاردا ترانزيتتىك, ەكسپورتتىق جۇكتەردىڭ تۇراقتى ءوسۋى باستى نازاردا بولادى. بۇل رەتتە قازاقستان ارقىلى وتەتىن دالىزدەردى دامىتۋ جۇمىستارى جالعاسادى.
– ترانزيتتىك الەۋەتتى نىعايتۋ ىسىندە ترانسكاسپي باعدارى ايرىقشا ءرول اتقارادى. الداعى ۋاقىتتا وسى ءدالىز ارقىلى تاسىمالداناتىن جۇك كولەمى 5 ەسەگە ارتۋى مۇمكىن. بۇل ءۇشىن قىتاي, ازەربايجان, گرۋزيا, تۇركيا سياقتى سەرىكتەس مەملەكەتتەرمەن بىرگە كۇش جۇمىلدىرۋ قاجەت. اتالعان ەلدەرمەن جۇمىستى ۇيلەستىرۋ ءىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر ما؟
– الداعى قاراشا ايىندا حالىقارالىق ارەنادا ورتا ءدالىز اتاۋىنا يە بولعان ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىنا 10 جىل تولادى. بارلىق ەلدىڭ ورتاق كۇش-جىگەرىمەن 2017 جىلدان باستاپ دالىزگە ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ترانزيتتىك, ەكسپورتتىق جۇكتەرى بار ۆاگوندار مەن كونتەينەرلەر ءۇشىن بەكىتىلگەن مولشەرلەمەلەر بويىنشا قىتاي – قازاقستان – ازەربايجان – گرۋزيا – تۇركيا – ەۋروپا ەلدەرى باعىتى بويىنشا تۇراقتى مۋلتيمودالدى كولىك سەرۆيسى جولعا قويىلدى. قازىر ورتا ءدالىز ءوزىن ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى سولتۇستىك دالىزگە ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى باستى بالاما باعىت رەتىندە تانىلا باستادى. ءدالىزدىڭ وتكىزۋ قابىلەتى – جىلىنا 6 ملن توننا. ونىڭ ىشىندە 80 مىڭ كونتەينەر بار. ونىڭ جالپى ۇزىندىعى – 6 180 كم.
وسى كەزدە مارشرۋت بويىنشا وڭدەۋ جانە تاسىمالداۋ مەرزىمى وتكەن جىلعى 38-53 كۇننەن 19-23 كۇنگە دەيىن قىسقاردى. ەندىگى ماقساتىمىز – جەتكىزۋ مەرزىمىن 14-18 كۇنگە دەيىن قىسقارتۋ. ال قازاقستان اۋماعى بويىنشا جول ءجۇرۋ ۋاقىتىن 5 كۇنگە دەيىن ازايتۋ جوسپارلاندى. گەوساياسي وقيعالار مەن لوگيستيكالىق تىزبەكتەردىڭ قايتا قۇرىلۋىنا بايلانىستى ورتا ءدالىز سولتۇستىك دالىزگە بالاما رەتىندە ەرەكشە رولگە يە بولدى. قازىر بۇل كولىك ءدالىزىن دامىتۋدىڭ وڭ ناتيجەلەرىن بايقاپ وتىرمىز. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتا ءدالىز باعىتى بويىنشا جۇكتەردى تاسىمالداۋ كولەمى ەكى ەسە ۇلعايعان.
وسى جىلدىڭ 8 ايىندا جۇك تاسىمالداۋ كولەمى 85%-عا ءوسىپ, 1,74 ملن توننانى قۇرادى. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىشتى 3,5 ملن تونناعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپاردا بار. جۇك تاسىمالداۋ كولەمىنىڭ كۇرت وسۋىمەن كولىك ينفراقۇرىلىمىنا تۇسەتىن جۇكتەمە دە ءوستى. بۇل جۇمىس بارىسىنا اسەر ەتىپ, مارشرۋتتاعى «تار» جەرلەردى انىقتادى. سوندىقتان وتكەن جىلدىڭ 25 قاراشاسىندا اقتاۋ قالاسىندا قازاقستان, ازەربايجان, گرۋزيا, تۇركيا كولىك جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى «2022-2027 جىلدارعا ارنالعان ورتا دالىزدەگى «تار» جەرلەردى جويۋ جانە دامىتۋ بويىنشا جول كارتاسىنا» قول قويدى. بۇگىندە اتالعان سەرىكتەس مەملەكەتتەرمەن بىرلەسىپ, جول كارتاسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا شارالار قابىلداپ جاتىرمىز. قازاقستان ءوز تاراپىنان اقتاۋ پورتى بازاسىندا «كونتەينەرلىك حاب» قۇرۋ, دوستىق – مويىنتى ۋچاسكەسىندە ەكىنشى تەمىرجول سالۋ جانە الماتى ستانساسىن اينالىپ وتەتىن تەمىرجول جەلىسىن, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا كەمە جاساۋ زاۋىتىن سالۋ سياقتى ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جوسپارلى جۇمىستارىن جۇرگىزىپ كەلەدى.
اتالعان جوسپارلاردى جۇزەگە اسىرۋ ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ساۋداعا وڭ اسەر ەتەتىنى ءسوزسىز. ەندى جىل سوڭىنا دەيىن «تار» جەرلەردى جويۋ بويىنشا جول كارتالارىن وزەكتەندىرىپ, ولارعا تولىقتىرۋ ەنگىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز. قازاقستان مەن گرۋزيا اراسىنداعى جول كارتاسىنا 24-25 قازاندا تبيليسي قالاسىندا وتكەن جىبەك جولى فورۋمىنىڭ اياسىندا قول قويىلدى. ال قازاقستان, ازەربايجان, تۇركيا اراسىنداعى جول كارتاسىنا 2-3 قاراشادا تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ ءسامميتى اياسىندا قول قويۋ جوسپارلانعان. جالپى, مارشرۋتتىڭ بارلىق قاتىسۋشىسى ۇدەرىستەردى دامىتۋ جانە جاقسارتۋدا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. بۇل ورتا ءدالىز بويىنداعى بارلىق ەلگە وراسان پايداسىن تيگىزەدى.
– مارات كارىمجان ۇلى, اۆتوجولداردا ورىن العان كەلەڭسىزدىكتەردى مەملەكەت باسشىسى ءتىزىپ ايتتى. ءسويتىپ, جىل سوڭىنا دەيىن وسى كەمشىلىكتەردى جويۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى.
– پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ اياسىندا جۇكتەلگەن تاپسىرمالاردى ورىنداۋ ماقساتىندا جول سالۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن مينيسترلىك جۇيەلى شارالار مەن جاڭا تاسىلدەردى ازىرلەپ جاتىر. ەڭ الدىمەن, تاپسىرماعا سايكەس باس پروكۋراتۋرا اۆتوموبيل جولدارى كوميتەتىنىڭ, «قازاۆتوجول» ۇك» اق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ 10 جىل كەزەڭىندەگى قىزمەتىن تەكسەردى. اۆتوموبيل جولدارىن سالۋ, رەكونسترۋكتسيالاۋ, جوندەۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ كەزىندە زاڭنامانىڭ ساقتالۋى ءجىتى تالداندى. ناتيجەسىندە, 300-دەن اسا بۇزۋشىلىق انىقتالدى. وندا قاراجاتتى ماقساتسىز پايدالانۋ, جوبالاردىڭ سمەتالىق قۇنىن ارتتىرۋ جانە ساپاسىز ماتەريالداردى پايدالانۋ سياقتى ولقىلىقتار انىقتالدى.
ەندى اۆتوجول جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە جۇيەلى بۇزۋشىلىقتاردى بولدىرماۋ ماقساتىندا باس پروكۋراتۋرامەن بىرلەسىپ, اۆتوجول سالاسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ جانە رەفورمالاۋ جونىندەگى جول كارتاسى قابىلداندى. اتالعان قۇجات بىرقاتار نەگىزگى ءىس-شارانى قامتيدى. سونىڭ ءبىرى – FIDIC قاعيداتتارىن پايدالانىپ, جوبانىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن جۇرگىزىلۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جۇمىس كەلىسىمشارتتارى ەنگىزىلەدى. اتالعان كەلىسىمشارتتار ارقىلى جول ۋچاسكەلەرىن جوبالاۋ, ىسكە اسىرۋ مەن پايدالانۋ ءۇشىن ءبىر عانا ۇيىم جاۋاپتى بولادى. بۇل ءوز كەزەگىندە جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ كەشەۋىلدەۋىنە, جوبالىق قۇجاتتامانى تۇزەتۋگە جانە وزگە دە جاعىمسىز سالدارعا سەبەپشى بولعان قۇرىلىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ اراسىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى ءبىر-بىرىنە سىلتەي سالۋىنا جول بەرمەيدى. سونداي-اق تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ اتىنان نىساندا نەگىزگى شەشىمدەر قابىلدايتىن جانە ولاردىڭ سالدارى ءۇشىن جاۋاپ بەرەتىن ينجەنەردىڭ ءرولى كۇشەيتىلەدى.
باقىلاۋدى قاتاڭداتۋدىڭ تاعى ءبىر شاراسى – ساپانى باقىلاۋدىڭ بىرىڭعاي رەسپۋبليكالىق جۇيەسىن ەنگىزۋ. شارا رەسپۋبليكالىق جەلىنىڭ عانا ەمەس, جەرگىلىكتى ماڭىزى بار بارلىق ىسكە اسىرىلاتىن اۆتوجول جوباسىن تولىق قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سالانى رەفورمالاۋدا مەملەكەتتىك تاپسىرما نەگىزىندە جەرگىلىكتى اۆتوجول ساپاسىنا ساراپتاما جاساۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە, اتاپ ايتقاندا ساپا ورتالىعىن قارجىلاندىرۋ بولىگىندە زاڭنامالىق اكتىلەرگە ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى.
مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا اۆتوموبيل جولدارى سالاسىنداعى جاڭا نورماتيۆتىك قۇجاتتاردى قابىلداۋدى قاداپ تاپسىرعان ەدى. بۇگىنگى تاڭدا اۆتوجول سالاسىنىڭ نورماتيۆتىك بازاسىن قايتا قۇرىلىمداۋ جانە وزەكتەندىرۋ اياسىندا «قازجولعزي» اق-دا 400-دەن اسا مەمست, 200-گە جۋىق قر ست جانە 277 ۆەدومستۆولىق قۇجات قايتا قارالدى. اۆتوجول سالاسىندا
1 200-گە جۋىق نورماتيۆتىك قۇجات بازاسى قالىپتاسقان. بۇلاردىڭ قۇرامىندا سالالىق جانە باسقا سالالارمەن بايلانىستى قۇجاتتار دا بار. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بارلىق نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق قۇجاتتامانىڭ 30%-ىن وڭدەۋ كوزدەلگەن. ال 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بارلىق نورماتيۆتىك قۇجاتتاما رەتكە كەلەدى. وندا قولدانۋعا وتە ىڭعايلى ينفوجول اقپاراتتىق جۇيەسى قۇرىلىپ, ىسكە قوسىلدى. الايدا نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق قۇجاتتامانىڭ سانى مەن ولاردى ءارتۇرلى مەملەكەتتىك ورگاندار ازىرلەيتىنىن جانە بەكىتەتىنىن ەسكەرسەك, قاراما-قايشىلىقتار مەن ولقىلىقتار جينالادى. بۇل نورماتيۆتەردىڭ تاجىريبەدە قولدانىلۋىنا تەرىس اسەر ەتەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
نۇرباي جولشىباي ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
