اۋەلدە ويناقى اندەرىمەن كوپشىلىك تىڭدارماندى باۋراپ العان راحات تۇرلىحانوۆتىڭ «زيمنيە ليۆني», «ازيوم» سەكىلدى اندەرى شىنىندا دا سول ۋاقىتتىڭ حيتىنە اينالعان بولاتىن. جاس ءانشى تۇسىرگەن بەينەباياندار لەزدە تاراپ, تەلەارنالار ارقىلى كوپشىلىكتىڭ كوزايىمىنا اينالاتىن. ويتكەنى ول كەزدىڭ جاستارى يۋتۋب بار, باسقا بار, ايتەۋىر الەۋمەتتىك جەلى جوق بولعاندىقتان, تەلەارناعا تەلمىرەتىن. وتاندىق تەلەارنالاردا جاڭا بەينەباياندار ءجيى-ءجيى بەرىلەتىن...
جاستىقتىڭ جالىنىمەن تالاي ادەمى ءاندى تىڭدارمانعا تارتۋ ەتكەن راحاتتىڭ قورجىنىنداعى شىعارمالار راسىندا دا جۇرەككە جىلى تيەتىن. ءتىپتى كەيبىر اندەرى ادام جانىن الىستاعى اۋىلعا تارتاتىن دا تۇراتىن. التىن بەسىكتىڭ ساف اۋاسىمەن تىنىستاپ, ءبىر مامىراجاي اتموسفەراعا قاراي جانىڭدى سۇيرەلەي جونەلەتىن. جانىن كىر شالماعان اۋىل ادامدارىنا دەگەن قۇرمەت اتاۋلىنى ارتتىرا تۇسەتىن. ءاننىڭ تارتىمدىلىعى مەن ءانشىنىڭ قازاقى قالىپتان الىستاماعانى شىعار, ايتەۋىر ونىڭ ءانىن تىڭداعاندا قۇلاقتىڭ قۇرىشى قاناتىن.
سامايىن اق قىراۋ شالعان, جايعاسقان ساكىسىندە ۇرشىق ءيىرىپ, ەندى بىردە كيىز باسىپ, تاعى ءبىر كەزدە تابانان جاۋىپ وتىرعان اۋىل اجەسىنىڭ بەينەسى قازاق بالاسى ءۇشىن قاي كەزدە دە ىستىق. قاي ۋاقىتتا دا قادىرلى عوي. اجەنىڭ بالاسى بولعاندىقتان با ەكەن, الدە باسقا سەبەبى بار ما؟ كىم ءبىلسىن... ايتەۋىر, ءبىز ءۇشىن اۋىل اجەلەرىنىڭ جۇزىندەگى تارام-تارام ءار اجىمدە مەحناتقا تولى جىلداردىڭ بەينەسى تۇرعانداي كورىنەتىن. ارينە, اجەلەرگە ارنالعان ءان از ەمەس. ايتكەنمەن راحات تۇرلىحانوۆتىڭ ورىنداۋىندا جۇرەككە جەتكەن «اسىل اجەمنىڭ» ءجونى ءبىزدىڭ بۋىنداعى جاستار ءۇشىن قاي كەزدە دە بولەك كورىنەتىنى بەلگىلى. بۇل بالكىم سول ءبىر ءمولدىر جىلدارعا دەگەن سارتاپ ساعىنىشتىڭ سازى بولعاندىقتان دا شىعار.
اسىرەسە ءاننىڭ قايىرماسى اجەگە دەگەن سارقىلماس ساعىنىشتى ۇستەمەلەي تۇسەتىن. اق جاۋلىعىنا بەينەتتىڭ تەرى سىڭگەن قايسار جانعا دەگەن قۇرمەتتى ارتتىراتىن.
«اسىل اجەم,
ءسال كورمەسەم ساعىنامىن,
اسىل اجەم, شىراعىڭ بوپ
جاعىلامىن.
جەتەلەگەن ارمانعا,
سەنەن ىستىق جان
بار ما؟»
دەگەن ءتورت جولدان تۇراتىن شۋماق جۇرەكتىڭ قىلىن قوزعاپ جىبەرەتىن.
ال باياۋ ىرعاقتى ءاننىڭ تابيعاتىنداعى ءاربىر ءيىرىم بالانىڭ اجەگە دەگەن ماحابباتى مەن بۇكىل ساعىنىشىن, ەركەلىگى مەن نازىن قاتار ۇيلەستىرىپ تۇرعانداي كورىنەتىن.
جۇزىنەن نەمەرەگە دەگەن بۇكىل ماحابباتتىڭ تابى ايقىن سەزىلىپ تۇراتىن اجەلەردىڭ ورنى قاي كەزدە دە ءتور ەكەنى تالاس تۋدىرماسا كەرەك. اجەلەردىڭ كوزىندەگى مەيىرىم شۋاعىنا جەتەتىن, ونى الماستىرا الاتىن جارىق ساۋلە بار ما ەكەن؟ كىم ءبىلسىن... قالاي بولعان كۇندە دە ەسەيىپ كەتسەك تە ءبىز سول مەيىرىمگە شولدەپ تۇرامىز. اجەمىزدىڭ ايالى الاقانىن جىلدار جىلىستاعان سايىن ساعىنا بەرەمىز.
راحات تۇرلىحانوۆتىڭ ورىنداۋىندا كوپشىلىك تىڭدارماننىڭ سۇيىكتى انىنە اينالعان شىعارمانى تالاي تاماشا ءحيتتىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە سەبەپشى بولعان اقىن ءابدىراحمان اسىلبەك جازىپتى. ۋاقىتىندا «جار-جاردىڭ» ەل ىشىندە قايتا جاڭعىرۋىنا سەبەپشى بولعان اۆتوردىڭ قاي تۋىندىسى بولسىن تەرەڭ مازمۇنىمەن, مانىمەن تىڭدارمان جانىن ەمدەيتىن ەدى. «اسىل اجەم» ءانى دە سول بيىكتەن تومەندەگەن جوق.
«اسىل اجەم پانام,
ويلان دەپ بالام,
ويانسىن دەپ سانام
اقىلىڭدى ايتا بەردىڭ.
نەبىر قىزىق قىمبات,
ەرتەگى, جۇمباق,
تاريحىمدى تىڭداپ,
مەن ومىرگە قايتا كەلدىم», دەگەن ءتورت تارماق اق جاۋلىقتى انالار مەن اجەلەر وقىعان نازىك مورال تاقىرىپتاردى ەرىكسىز ەسكە سالاتىنى انىق.
دەرەكتەرگە سەنسەك, كوپ جىلدان بەرى كوزدەن تاسا بولعان ءانشى بۇل شىعارماسىن اجەسى ءمارزيا ايتبايقىزىنا ارناعان ەكەن. اسەرلى ءاننىڭ اۋەنىن بەلگىلى كومپوزيتور ەركەش شاكەەۆ جازىپتى.
قالاي دەسەك تە اقىن, ورىنداۋشى, كومپوزيتوردان تۇراتىن شىعارماشىلىق ۇشتىك وداقتىڭ كوڭىلىنەن شىققان شىعارما قالىڭ قازاق تىڭدارمانىنىڭ دا كوكەيىنە قوندى. تىڭدارمانىن تاپقانى انىق. قازاق اجەلەرىنىڭ مەرەيىن ارتتىردى, ولارعا دەگەن نەمەرەلەردىڭ قۇرمەتىن ەسەلەي ءتۇستى.
نەگە ەكەنىن كىم ءبىلسىن, ءبىر انىعى, كوڭىلدىڭ كوكجيەگىنە قوناقتاپ قالعان قۇدىرەتتى ءان جىلدار اينالىپ بولسىن كومەيگە كەلىپ, جۇرەكتى قوزعايتىنى بار. بۇل بالكىم ءبارىمىز ايتىپ جۇرگەن ولمەس شىعارمانىڭ ءوزى بولعاندىقتان شىعار. ايتپەسە, «شىقتى, جارقىرادى, جوق بولدى» ساناتىنداعى مەزەتتىك ءان دە, ءمانسىز ءماتىن دە, ماۋسىمدىق ءانشى دە از ەمەس.
راحات تۇرلىحانوۆتىڭ رەپەرتۋارىنان ويىپ تۇرىپ ورىن العان «اسىل اجەم» ءانى شوقتىعى بيىك شىعارما ەكەنى اقيقات. تالاي انىمەن ءوز زامانداستارىنىڭ الدى بولعان ءانشىنىڭ ءوزى كاسىبي مامان رەتىندە كوزدەن عايىپ بولسا دا (باسقا سالادا ءجۇر), اندەرى كوڭىلدەن كەتپەيدى. ءانشىنىڭ باقىتى دەگەنىڭىز دە وسى شىعار...
