سۋرەتتى تۇسىرگەن – يگور بۋرگاندينوۆ
جيىن بارىسىندا ەلىمىزدەگى بالالار قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى جانە ولاردىڭ شەشۋ جولدارى, سونداي-اق ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ ازاماتتاردىڭ قولايلى قورشاعان ورتادا ءومىر ءسۇرۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى قىزمەتى تالقىلاندى. وسى ماسەلەلەر بويىنشا وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ, ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى مانسۇر وشۋرباەۆ بايانداما جاسادى. كوميسسيا جۇمىسىنا مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ومبۋدسمەندەر, حالىقارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, ادام قۇقىقتارىن سوتتان تىس قورعاۋ ينستيتۋتتارىنىڭ, ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
كوميسسيا وتىرىسىندا بالالار قۇقىن قورعاۋدىڭ وزەكتى اسپەكتىلەرى, ونىڭ ىشىندە ءبىلىم الۋ, قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ارقىلى بالانىڭ دامۋى, ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردىڭ جانە جەتىم بالالاردىڭ مەملەكەت تاراپىنان قامقورلىق الۋ قۇقىقتارى تالقىلاندى. بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ولاردىڭ الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرىن تالقىلاۋ وتىرىستىڭ نەگىزگى تاقىرىبىنا اينالدى.
– ەلىمىزدە 6,8 ميلليون بالا بار جانە بۇل كورسەتكىش ۇنەمى ءوسۋ ۇستىندە. ءار جىلى 400 مىڭنان استام ءسابي دۇنيەگە كەلەدى. قازىر ەلىمىزدەگى 7 مىڭنان استام مەكتەپتە 3,8 ملن بالا ءبىلىم الىپ جاتىر. ولاردىڭ ىشىندە قامقورلىققا مۇقتاج بالالارعا ايرىقشا كوڭىل بولىنەدى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى بالالاردىڭ قولايلى جانە قاۋىپسىز ءبىلىم الۋلارى ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاساپ وتىر. سوڭعى 3 جىلدا ءۇش اۋىسىمدى وقۋ جانە ورىن جەتىسپەۋ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن ەلىمىزدە 626 جاڭا مەكتەپ سالىندى. بيىل تاعى دا 130 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 154 مەكتەپ سالىنىپ جاتىر, – دەدى عاني بەيسەمباەۆ.
بۇدان بولەك, وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى ەلىمىزدە «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 740 مىڭ ورىندىق 369 مەكتەپ قۇرىلىسى جوسپارلانىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. سونداي-اق مينيسترلىك ء«بىلىم بەرۋدەگى وزگەرىستىڭ 1000 كوشباسشىسى» جوباسى اياسىندا جايلى مەكتەپتەر ءۇشىن ديرەكتورلار كورپۋسىن ازىرلەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتقانىن ايتتى. «ۇلتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋ, ەڭ الدىمەن, جاڭا فورماتتاعى مەكتەپتەردى قۇرۋعا, جايلى جانە قاۋىپسىز جاعداي تۋدىرۋعا, ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. سالىنىپ جاتقان مەكتەپتەردى قۇرال-جابدىقتارمەن, جيھازدارمەن جابدىقتاۋدا وتاندىق ونىمدەرگە باسىمدىق بەرىلەدى. بۇل شارالار ۇلتتىق جوبادا قاراستىرىلعان», – دەدى ول.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ۇكىمەت بالالاردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ, ءسۋيتسيدتىڭ الدىن الۋ, ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن سالاماتتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىن قابىلدادى. وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ اتاپ وتكەندەي, مەملەكەتتىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ. «جوسپاردى ازىرلەۋ كەزىندە بالالار ورتاسىنداعى جاعدايعا ەگجەي-تەگجەي تالداۋ جاسالدى. ءبىز ستاتيستيكانى زەرتتەدىك, بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىق تۋرالى دەرەكتەردى جينادىق, قاۋىپ فاكتورلارىن انىقتادىق جانە زورلىق-زومبىلىق جاعدايىندا بالالارعا قانداي رەسۋرستار بار ەكەنىن بىلدىك. بۇل تالداۋ بىزگە باسىم باعىتتاردى ناقتىراق انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى», – دەدى مينيستر.
بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىق پەن ءسۋيتسيدتىڭ ءتيىمدى الدىن الۋ ءۇشىن قۇجاتتا 53 شارا قاراستىرىلعان. وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى وسى باعىتتاعى پروفيلاكتيكالىق جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى ەگجەي-تەگجەي ايتىپ بەردى, سونداي-اق كەشەندى جوسپار شەڭبەرىندە وتكىزىلەتىن نەگىزگى ءىس-شارالارعا توقتالدى.
ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ توراعاسى يگور روگوۆ بالاباقشالاردا, مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردە بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالار ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىنداعى ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەتتەر بولۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە بالالاردى بۋللينگ پەن قورقىتۋدان قورعاۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە, اتا-انالارمەن, ءتيىستى مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارمەن, قوعامدىق ۇيىمدارمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاساۋ قاجەتتىگىنە ەرەكشە نازار اۋداردى.
ازاماتتاردىڭ قولايلى قورشاعان ورتادا ءومىر ءسۇرۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى شەڭبەرىندە مانسۇر وشۋرباەۆ لاستاۋشى زاتتار قالدىقتارىن ازايتۋ, 94 كاسىپورىندا كەشەندى تەحنولوگيالىق اۋديت جۇرگىزۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى. وسى باعىتتا زاڭنامالىق دەڭگەيدە ينفراقۇرىلىمدى جولعا قويۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالارعا توقتالدى.
