وردا بۇزعان وعلاندار

- قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيا قابىلدانعان جىلى دۇنيە ەسىگىن اشقانداردىڭ ءبىرى – تەڭبىلدوپ ونەرىنە قازاق با­لاسىنىڭ دا تالاسى بار ەكەنىن دا­لەل­دەپ جۇرگەن فۋتبولشى اسحات تا­عىبەرگەن. 1990 جىلدىڭ تامىزىندا قىزىلوردا وبلى­سىندا دۇنيەگە كەلگەن بالا اسحاتتى اكەسى قولىنان جەتەكتەپ, فۋت­بول ۇيىرمەسىنە اكەلدى. فۋتبولدىڭ قىر-سىرىن مەڭ­گەرە باستاعان كەيىپكەرىمىز بىردەن جات­تىق­تىرۋشىلاردىڭ كوزىنە ءتۇسىپ, جاستىعىنا قاراماستان وزىنەن جاسى ۇلكەن توپتىڭ بالالارىمەن بىرگە ەلىشى­لىك ءىرى دودالاردا دوپ تەپتى. العىر فۋتبولشى دارا تالانتىمەن 2008 جىلدان باستاپ جەرگىلىكتى «قاي­سار» كلۋبىنىڭ نەگىزگى قۇرامىنا الىنىپ, سول ۋاقىتتان بەرى ەلىمىزدىڭ كاسىپ­قوي كوماندالارىندا دوپ تەۋىپ كەلەدى. ءار جىلدارى «قايسار», «اق­توبە», «استانا», «توبىل», «ور­دا­باسى» كوماندالارىندا ويناپ, قا­زاقستاننىڭ بەس دۇركىن چەمپيونى اتاعىن جەڭىپ الدى.

«اقتوبە» كومانداسىندا ءتاۋىر ويىنى­مەن كوزگە تۇسكەن ا.تاعىبەرگەن 2014 جىلدان باستاپ ەلىمىزدىڭ ۇلت­تىق قۇراماسىنا شاقىرتۋ الدى. الاڭ­­نىڭ جارتىلاي قورعانىسىنا جا­ۋاپ بەرەتىن كەيىپكەرىمىز بۇل كۇن­­دەرى «ورداباسىنىڭ» دا, ۇلتتىق قۇرامانىڭ دا ناعىز كوشباسشىسىنا اينالىپ, كاپيتاندىق مىندەتتى دە اتقارىپ ءجۇر. جاسىل الاڭ جيەگىندە جوسپارلاناتىن تاكتيكاعا باس باپكەر جاۋاپ­تى بولسا, سول تاكتيكانىڭ الاڭدا جۇزەگە اسۋى كاپيتانعا بايلانىستى. سوندىقتان دا كاپيتاندىق مىندەتتىڭ جۇگى اۋىر. اسحات – الاڭدا وتە مىنەزدى ويىنشى. ۇلتتىق قۇرا­ما­داعى جاس فۋتبولشىلار تاعىبەر­گەن­دى تىڭداپ, سوعان قاراپ بوي تۇ­زەيدى.

ايىپ دوبىن وتە شەبەر ورىندايتىن اسحاتتىڭ الاڭداعى مىندە­تى ويىندى ۇيلەستىرۋ بولسا دا, قا­زىرگى تاڭدا ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزدىك سۇر­مەرگەن فۋتبولشىنىڭ ءبىرى. بيىل «وردا­باسى» ساپىندا 11 مارتە مەر­گەن­دىگىمەن كوزگە ءتۇستى. بۇل كور­سەتكىشپەن اسحات سۇرمەرگەندەر تى­زىمىندە قازىر ەكىنشى ورىندا تۇر. ونىڭ ناۋرىز ايىندا ەۋرو-2024 كەزەڭىندە دانيا قاقپاسىنا سوققان گولىنا تەك قازاق جۇرتى ەمەس, بۇكىل الەم جان­كۇيەرلەرى دە كۋا بول­دى. جۋىردا وتانداسىمىزدىڭ سول گولى جىلدىڭ ۇزدىك گولىنا بەرىلەتىن «پۋشكاش» سىيلىعىنا ۇمىت­كەرلەردىڭ قاتارىنان تابىلىپ, ەل مەرەيىن تاعى ءبىر مارتە ۇستەم ەتتى.

كۇنى كەشە اسحات تاعىبەرگەن رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا پرەزي­دەنت جارلىعىمەن «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالدى.

- كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە فۋتبولمەن قاتار شاعىن فۋتبول دا (فۋتزال) قارقىندى دامىپ كەلە جات­قانى بەلگىلى. قازاقستان قۇراما­سى­نىڭ ويىنشىلارى تۇراقتى تۇردە ەۋروپا, الەم چەمپيوناتتا­رىنا قا­تىسىپ ءجۇر. 2016 جىلى سەر­بيا­­نىڭ باس شاھارى بەلگرادتا وتكەن ەۋروپا بىرىنشىلىگىندە تاريحي نا­تيجەنى تىركەپ, العاش رەت قارت قۇر­لىقتىڭ قولا جۇلدەسىن موينىندا جارقىراتتى. سونىمەن قاتار 2021 جىلى ليتۆانىڭ ۆيلنيۋس, كاۋناس, كلايپەدا قالالارىندا الاۋى تۇتانعان الەم چەمپيوناتىندا جەرلەستەرىمىز جاسىنداي جارقىلداپ, العاش رەت الەمدەگى ەڭ ۇزدىك ءتورت قۇرامانىڭ قاتارىنان تابىلدى. ەل فۋتزالشىلارىنىڭ وسىنداي تاريحي جەتىستىككە قول جەتكىزۋىنە ۇلەس قوسقانداردىڭ ءبىرى داۋرەن نۇر­عوجين دە – 1990 جىلى تۋعان دارىندى فۋتزالشىنىڭ ءبىرى.

قاراعاندى فۋتزال مەكتەبىنىڭ تۇلەگى 2007 جىلدان بيىلعا دەيىن بىرنەشە جىل قاراعاندىنىڭ «تۇل­پارى», الماتىنىڭ «قايراتى» ساپىندا جانە قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىندا ونەر كورسەتىپ, جۋىردا عانا مانسابىن اياقتادى. الدىمەن «تۇلپار-يكار», سوسىن «تۇلپار» ساپىندا ويناعان د.نۇرعوجين قا­را­عاندى كومانداسىمەن بىرگە التى مارتە ەل بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتانىپ, ءبىر رەت قولا جۇلدەگە يە بولدى. ەكى رەت قازاقستان كۋبوگىندە توپ جاردى. سونىمەن قاتار ەل سۋپەركۋبوگىندە دە جەڭىسكە جەت­كەن. كەيىننەن 2015 جىلى ال­ماتىنىڭ «قايراتىنا» اۋىسىپ, ءبىرتالاي بە­لەستى باعىندىردى. الما­تىلىق ۇجىم­مەن بىرگە ەل بىرىن­شىلىگىندە سەگىز مار­تە ۇزدىك شى­عىپ, كۋبوك باسەكەسىندە دە سەگىز مارتە باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. سو­نىمەن قاتار ءۇش رەت «ەرەمەنكو كۋبوگىن» باسىنان اسىرا كوتەردى. «قايرات» كلۋبىندا ول 193 ماتچقا قاتىسىپ, 36 مارتە مەرگەندىگىمەن كوزگە ءتۇستى. ال ۇلتتىق قۇرامادا 75 ماتچتا 18 گولدىڭ اۆتورى اتاندى. بيىلدان باستاپ د.نۇرعوجين ۇلتتىق قۇرا­مانىڭ جاتتىقتىرۋشىلار شتا­بىنا قوسىلىپ, سوڭىنان ەرگەن جاستارعا بىلگەنىن ۇيرەتىپ, اقىل-كەڭەسىن ايتىپ ءجۇر.

- 1990 جىلى دۇنيەگە كەلگەن تاعى ءبىر كەيىپكەرىمىز – تالانتتى بوكسشى, كەيىنگى جاستارعا ۇلگى بولاتىن سپورتشى – ءىلياس سۇلەيمەنوۆ. ۇندەمەي ءجۇرىپ ۇلكەن ىستەردى تىندىرعان وتانداسىمىز بوكس قولعابىن 2002 جىلى كيىپ, بۇگىنگە دەيىن باعىندىرعان بەلەسى ءبىر توبە. حالىقارالىق سپورت شەبەرى دەگەن اتاعى بار وتانداسىمىز – 56 كگ سالماقتا ەكى دۇركىن ەل بىرىنشىلىگىنىڭ جەڭىمپازى. 2011 جىلى كورەيانىڭ ينچحون قالاسىندا الاۋى تۇتانعان ازيا چەم­پيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەسىن يەلەنسە, ارادا ءۇش جىل وتكەندە ءدال سول ينچحون قالا­سىنداعى ازيا ويىندارىندا جەڭىس تۇعىرىنان كورىندى. سونىمەن قاتار بوكسشىمىز 2012 جىلعى لوندون وليمپياداسىندا دا باق سىناۋ قۇرمەتىنە يە بولدى. العاشقى جەكپە-جەگىن ءساتتى وتكىزگەنىمەن, وكى­نىشكە قاراي, ەكىنشى اينالىمدا 2011 جىلعى ەۋروپا چەمپيونى, باكۋ­دەگى الەم بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس جۇل­دەگەرى بريتانيالىق ەندريۋ سەلبيدەن جەڭى­لىپ, جارىستى ەرتە اياقتاۋعا ءماج­بۇر بولدى.

P.S. جوعارىدا ءسوز ەتكەن سپورتشىلارىمىز – ەگەمەندىكپەن بىرگە ەسەيگەندەردىڭ ءبىر پاراسى عانا. ايت­پەسە, ەلىمىزدە توقسانىنشى جىلى تۋعان تالاناتتى ساڭلاقتار جەتىپ ارتىلادى.