حالىقتىڭ انىقتاما الا الماي شارشاپ جۇرەتىن كەزى كوپ ەدى عوي. ەندى تۇرعىنداردى انىقتاما اتاۋلى الاڭداتپايتىن بولادى. 2024 جىلعا قاراي ەلىمىزدە مەديتسينالىق دەرەكتەردى ساقتاۋدىڭ ەلەكتروندى جۇيەسى ەنگىزىلەدى. «Digital Bridge 2023» فورۋمىندا «مەديتسينانى دامىتۋ مۇمكىندىكتەرى مەن قاتەرلەرى» اتتى پانەلدىك پىكىرتالاستا ساراپشىلار «ە-دەنساۋلىق» تۋرالى ايتتى. بۇل – مەديتسينالىق دەرەكتەردى ساقتاۋدىڭ جاڭا ارحيتەكتۋراسى. ونى 2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. رەسپۋبليكالىق ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋ ورتالىعى تولەم جانە مەملەكەتتىك ەمەس اقپاراتتىق جۇيەلەردى سۇيەمەلدەۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى اسەل اباقوۆا جاڭا جۇيە ەنگىزىلگەننەن كەيىن دەرەكتەر پاتسيەنتكە كوشەتىنىن ايتتى. بۇل قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن كلينيكاسىنا جۇگىنگەندە اقپاراتتى جاڭا ەمدەۋ مەكەمەسىنە بەرۋدىڭ قاجەتى جوق دەگەندى بىلدىرەدى. اۋرۋدىڭ بارلىق كەزەڭى مەن تالداۋلارى «ە-دەنساۋلىق» بولىمىندە ساقتالادى. مەديتسينالىق جۇيە قولدانۋشىلارعا ىڭعايلى. سەبەبى دەرەكتەردى, اسىرەسە قاعاز دەرەكتەردى قايتا سۇراتۋعا تولىق تىيىم سالىنعان. دەمەك, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى قاعازباستىلىقتان ءبىرشاما ارىلىپ قالامىز.
ەڭ قىزىعى, جاساندى ينتەللەكت بۇل جۇيەنى دامىتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارمايدى. ساراپشىلار تۇسىندىرمەسىنە سۇيەنسەك, ەتيكالىق ەرەجەلەردى ساقتاۋ قاجەتتىلىگىنە بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جاساندى ينتەللەكت شەكتەۋلى تۇردە عانا قولدانىلادى.
سونىمەن قاتار 2024 جىلى دارىلىك زاتتاردى باقىلاۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى دە ىسكە قوسىلادى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ رەسمي پورتالى حابارلاعانداي, ۇكىمەت باسشىسى ءاليحان سمايىلوۆقا ءدارى-دارمەكتەردى باقىلاۋ بويىنشا جاڭا تسيفرلىق شەشىم ۇسىنىلعان. اقپاراتتىق جۇيەنىڭ كومەگىمەن ءوندىرىس ساتىنەن باستاپ پايدالانۋعا دەيىن رەسپۋبليكا بويىنشا پرەپاراتتاردىڭ اينالىمىن ونلاين-رەجىمدە باقىلاۋ مۇمكىندىگى پايدا بولادى. ءاربىر ءدارى-دارمەك پاكەتىنە ەكى ولشەمدى بىرەگەي Data Matrix كودى قولدانىلادى.
– جۇيە دارىلىك زاتتاردىڭ كولەڭكەلى ساۋداسىنىڭ قاۋپىن ازايتادى جانە ورتالىقتاندىرىلعان ساتىپ الۋدى ءتيىمدى جوسپارلاۋعا كومەكتەسەدى. جالپى, پلاتفورمادا ءدارى-دارمەك قورىنان تابلەتكا سانىنا دەيىن باقىلاۋعا بولادى, – دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى بەيبىت ەسەنباەۆ.
وسىلايشا, ءدارى-دارمەكتىڭ بولشەك ساۋدا باعاسىنا, قالدىقتارىنا جانە جارامدىلىق مەرزىمىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋگە بولادى. ءارى بۇل مەديتسينالىق ۇيىمداردا ءدارى-دارمەكتەردى ەسەپتەن وتىرىك شىعارۋ مۇمكىندىگىن جويادى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى تامارا دۇيسەنوۆا جۇيەنى «بۇدان بىلاي ەل تۇرعىندارى تولىق قورعالعان بولادى. ەندى تۇتىنۋشى ساتىپ الىناتىن دارىلىك زاتتاردىڭ زاڭدىلىعىنا, ولاردىڭ ءومىر مەن دەنساۋلىق ءۇشىن قاۋىپسىزدىگىنە كۇمان كەلتىرمەيدى», دەپ ءتۇسىندىردى. قازىر جۇيە قاناتقاقتى رەجىمدە جۇمىس ىستەيدى. 2024 جىلدىڭ شىلدەسىنەن باستاپ تولىق ەنگىزىلەدى.
انىقتاما جانە ءدارى-دارمەكپەن قاتار تۇراتىن ماسەلە – بالاباقشا كەزەگى. بۇل ماسەلە دە شەشىمىن تاپپاق. بالاباقشالارعا كەزەكتى ەسەپكە الۋدىڭ بىرىڭعاي بازاسى دا كەلەر جىلى ىسكە قوسىلادى. بۇل پلاتفورما 19 قازاندا وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا تانىستىرىلدى. جاڭا تسيفرلىق شەشىم قالاي جۇمىس ىستەيدى؟ ءبىرىنشى – مەملەكەتتىك پورتال ارقىلى اتا-انالار 4 بالاباقشانى تاڭداپ كەزەككە تۇرادى. ەكىنشى – ورىن بوساتىلعاننان كەيىن اتا-اناعا حابارلاما جىبەرىلەدى. باقشانى تاڭداۋدان باستاپ كەلىسىمشارتقا قول قويۋعا دەيىنگى بۇكىل ءراسىم ونلاين رەجىمدە وتەدى. پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ بۇل جۇيە مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارداعى قاپتاعان كەزەكتى الىپ تاستاۋعا كومەكتەسۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قازىر eGov مەملەكەتتىك پورتالىنداعى اقپارات بويىنشا ەلىمىزدە بالاباقشاعا كەزەككە تۇرۋدىڭ 3 ءتاسىلى بار: ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالىنداعى ونلاين-سەرۆيس ارقىلى; ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت ۇيىمىنا قاجەتتى قۇجاتتاردى الىپ بارۋ ارقىلى; اۋداندىق جانە قالالىق پورتالدار ارقىلى.
2024 جىلعى 1 قاڭتاردا انتيفرود ورتالىعى ينتەرنەت-الاياقتارمەن كۇرەستى باستايدى. كەلەسى اپتادا ورتالىق قاناتقاقتى رەجىمدە ىسكە قوسىلادى. بۇل تۋرالى 20 قازاندا ۇلتتىق بانك توراعاسى بەرىك شولپانقۇلوۆ پارلامەنتتىك تىڭداۋدا حابارلادى. ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قارجى ۇيىمدارىنا جەدەل اقپارات الماسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. انتيفرود ورتالىعىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – الاياقتىق بەلگىلەرى بار ترانزاكتسيالارعا جەدەل ارەكەت ەتۋ. قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءمادينا ابىلقاسىموۆا انتيفرود ورتالىق الاياقتىق وپەراتسيالار تۋرالى بارلىق مالىمەتتى جينايتىن بىرىڭعاي بازاعا اينالاتىنىن ايتتى. جىلدام دەرەكتەرمەن الماسۋ ارقىلى شابۋىلداۋشى بىرنەشە ۇيىمعا زيان كەلتىرە المايدى. ب.شولپانقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, وسى جۇيەدە تەحنولوگيالىق نەگىز قالىپتاسقان. ورتالىقتى ىسكە قوسۋ ءۇشىن ەل زاڭناماسىنا تۇزەتۋلەر قاجەت, ولار ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ قاراۋىنا ەنگىزىلدى.
ەندى eOtinish.kz پلاتفورماسىندا Face ID پايدا بولدى. شاعىمعا بەينەكامەرا ارقىلى قول قويۋعا بولادى. ەسكەرتە كەتەيىك, eOtinish – بۇل مەملەكەتتىك ورگاندارعا اباتتاندىرۋ, زاڭسىز قۇرىلىس, كاسىپكەرلىك, قۇقىقتاردى قورعاۋ جانە تاعى دا باسقا ماسەلەلەر بويىنشا ءوتىنىش پەن شاعىم بەرۋ سەرۆيسى. 2,5 جىل ىشىندە eOtinish سەرۆيسى ارقىلى 4 ميلليوننان اسا ءوتىنىش بەرىلدى, پورتالدى ايىنا 500 مىڭنان اسا پايدالانۋشى قولدانادى.
ال «قازپوشتا» جانە AliExpress ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. قازاقستاندا جانە الەمدە ەلەكتروندى كوممەرتسيانى دامىتۋداعى ۇلكەن سەرپىلىستى ەسكەرە وتىرىپ, تاراپتار ترانسشەكارالىق ساۋدانى دامىتۋعا نيەتتى. بۇل جوبانى 2024 جىلدىڭ 1 توقسانىندا ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«Digital Bridge 2023» فورۋمىندا «Astana Hub» حالىقارالىق تەحنوپاركى ورتالىق ازياداعى تەحنولوگيالىق ستارتاپتاردىڭ ەكوجۇيەسىن, وڭىردەگى ۆەنچۋرلىك ينۆەستيتسيالاردى تانىمال ەتۋ ارقىلى قازاقستاننىڭ ۆەنچۋرلىك نارىعىن, سونداي-اق گەيمدەۆ سالاسىن دامىتۋعا باعىتتالعان 8 مەموراندۋمعا قول قويدى.
– «Astana Hub»-تا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ اياسىندا 18 مىڭنان اسا ادام وقۋدى ءساتتى اياقتادى. ينكۋباتسيا جانە جەدەلدەتۋ باعدارلامالارىن 2 مىڭنان اسا قاتىسۋشى ءتامامدادى. مۇندا وتاندىق جانە شەتەلدىك تەحنولوگيالىق كومپانيالاردىڭ ەركىن دامۋىنا جاعداي جاسالىپ وتىر. ءبىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىمىز ورتالىق ازيا ەلدەرىندە, سونىڭ ىشىندە تاجىكستاندا جوعارى سۇرانىسقا يە. Technohub Dushanbe-مەن بىرلەسىپ «Astana Hub» ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسىنا 12 ايعا قول جەتكىزۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدىق. سونىمەن قاتار State Business Incubator Tajikistan جانە Public Found «Accelerate Prosperity» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ, ستارتاپتار ەكوجۇيەسىن دامىتۋدا دوستىق قاتىناستاردى نىعايتۋدى جانە دامىتۋدى جوسپارلادىق, – دەيدى «Astana Hub» باس ديرەكتورى ماعجان ماديەۆ.
سونىمەن قاتار ءباا-ءنىڭ «Presight» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى توماس پراموتەدام جانە «سامۇرىق-قازىنا» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى نۇرلان جاقىپوۆ ەلىمىزدە تسيفرلىق ترانسفورماتسيانى جەدەلدەتۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرۋعا كەلىسىپ, قول قويدى. جوبا قوردىڭ ەنشىلەس كومپانيالارى مەن وندىرىستىك كاسىپورىندارى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن جاقسارتۋعا تسيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋدى كوزدەيدى. قازاقستانداعى بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى جانە KazAID-مەن بىرلەسىپ نيەتتەر تۋرالى دەكلاراتسياعا قول قويدى. وسى ۇشجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ باستى ماقساتى – قازاقستاننىڭ تابىستى مەملەكەتتىك تەحنولوگيالىق شەشىمدەرىن وڭىرلىك دەڭگەيدە ىلگەرىلەتۋ.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تەحنولوگيا ادامنىڭ ءومىر سالتىن تۇبەگەيلى وزگەرتۋگە, كوپتەگەن جۇمىس ۇدەرىسىن اۆتوماتتاندىرۋعا جانە ءوزىنىڭ اۋقىمى بويىنشا ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق قۇندىلىق جاساۋعا قابىلەتتى ەكەنىن ايتقان ەدى. وسى تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن قولدانۋ قازاقستاننىڭ ۇدەمەلى دامۋىنىڭ ماڭىزدى فاكتورى بولا الادى. راسىندا دا, بىزگە قىسقا مەرزىمدە جاساندى ينتەللەكتى دامىتۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاساۋ قاجەت.
