شىمكەنت قالاسىنىڭ كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك تۇرمانوۆ 9 ايدىڭ قورىتىندى ەسەبىن بەردى. قاڭتار-قىركۇيەك ايلارىندا مەگاپوليسكە 434,3 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. ونىڭ كولەمى بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا كوبىرەك. بيىل قالا ەكونوميكاسىنا 721,7 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلماق.
وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى كاسىپورىندار 672,3 ملرد تەڭگەمەن ەسەپتى مەرزىمدى قورىتىندىلادى. «شىمكەنت حيميالىق كومپانياسى», «HILL Corporation» سەكىلدى مۇناي-گاز-حيميالىق ونىمدەر وندىرەتىن كومپانيالار 41,3 مىڭ توننا ءونىم شىعاردى.
وتكەن جىلعى مالىمەت بويىنشا ورتا, ءىرى كاسىپورىنداردىڭ 10,3% تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى پايدالانعان. بۇل جونىندەگى بيىلعى دەرەك كەلەسى جىلى بەلگىلى بولادى. ونەركاسىپ سالاسى 764,3 ملرد تەڭگەنىڭ زاتىن جاسادى. كورسەتكىش 101.5% وسكەن.
2023-2027 جىلدار ارالىعىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن قۇنى 1,8 ترلن تەڭگەنىڭ 275 ينۆەستيتسيالىق جوباسىنىڭ پۋلى جاساقتالدى. سونىڭ ەسەبىنەن 32 مىڭنان اسا جۇمىس ورنى اشىلادى.
بيىل 128 ملرد تەڭگەگە 48 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلادى. 3 مىڭنان اسا جاڭا جۇمىس ورىندارى پايدا بولادى. وسى كۇنگە دەيىن 20 جوبا ىسكە استى, سونىڭ ناتيجەسىندە مىڭنان استام ادام تۇراقتى جۇمىس تاپتى. الداعى ءتورت جىلدا وڭدەۋ ونەركاسىبىندە 103 ينۆەستيتسيالىق جوبانى قولعا الۋ جوسپاردا بار. سول ارقىلى 10 مىڭنان اساتىن جۇمىس ورىندارى قۇرىلادى. سالاعا جۇمسالاتىن ينۆەستيتسيا 401,5 ملرد تەڭگەگە باعالانىپ وتىر.
مەگاپوليستە 5 ونەركاسىپتىك ايماق بار. ولاردىڭ اۋماعى – 869 گەكتار. بۇگىنگى تاڭدا يندۋستريالدى ايماقتاردا 273 كاسىپورىن شوعىرلانعان. وندا 8 مىڭنان اسا ادام ەڭبەك ەتەدى. جوبالاردىڭ جالپى قۇنى – 216 ملرد تەڭگە. الايدا يندۋستريالدى ايماقتاردا ىسكە اسىرىلاتىن بارلىق جوبانىڭ سانى – 337. ينۆەستيتسيالىق قۇنى – 358 ملرد تەڭگە.
قالادا 867 گەكتار اۋماقتى الاتىن 5 جاڭا ونەركاسىپتىك الاڭ قۇرىلۋ ۇستىندە. ول جەردە 371,5 ملرد تەڭگەگە 289 كاسىپورىن ىسكە قوسىلاتىن بولادى. ماسەلەن, «جۇلدىز» يندۋستريالدى ايماعىنا 51 جوبا تيەسىلى. ايماقتىڭ ينجەنەرلىك-ينفراقۇرىلىمدىق جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى 65 پايىزعا اياقتالدى. «بوزارىق» يندۋستريالدى ايماعىندا 25 زاۋىت ىسكە كىرىسەدى. التاۋىنىڭ قۇجاتتارى دايىندالىپ, جەر تەلىمى راسىمدەلىپ جاتىر. كەلەشەكتە 1,5 مىڭنان استام ادام وسى ايماقتان جۇمىس تابادى. بۇل وندىرىستىك الاڭ تاماق ونەركاسىبىنە ارنالادى. وسى كۇندە شەتەلدەن يمپورتتالاتىن ءبىراز تاۋارلار وسىندا شىعارىلادى. قۇرىلىسى ازىرگە 30% عانا سالىنعان.
ساۋدا-لوگيستيكالىق ورتالىعىنىڭ اۋماعى قوسىمشا 136 گەكتارعا كەڭەيتىلدى. ايماقتىڭ ينجەنەرلىك-ينفراقۇرىلدىق جەلىلەرىن جۇرگىزۋ بويىنشا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى ازىرلەنىپ, مەملەكەتتىك ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسى الىندى. سونداي-اق گاز, تەمىرجول تۇيىعىن تارتۋ قۇجاتتارى مەملەكەتتىك ساراپتاما قاراۋىنا قازان ايىنىڭ سوڭىندا جىبەرىلەدى. ورتالىقتا 23 كاسىپورىن سالىنادى. كەلەسى جىلى مامىردا «كوكا-كولا الماتى بوتتلەرس» جشس الكوگولسىز سۋسىندار ءوندىرىسىن ىسكە قوسايىن دەپ وتىر. «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى دا 175 گەكتارعا ۇلعايادى. ول ءۇشىن قۇجاتتار سالالىق مينيسترلىكتەرمەن كەلىسىپ جاتىر. كەڭەيتىلگەن اۋماقتا 40 كاسىپورىن بوي كوتەرەدى. ولاردىڭ ينۆەستيتسيالىق قۇنى – 150 ملرد تەڭگە. 118 گەكتارعا جايعاسقان «Standard» جەكە يندۋستريالىق ايماعىنىڭ ءى كەزەڭىندەگى قۇرىلىس جۇمىستارى 20%-عا ءبىتتى. وندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى ءۇشىن جالعا بەرىلەتىن 25 وندىرىستىك پارك ورنالاساتىن بولادى.
باسقارما وكىلىنىڭ مالىمدەۋىنشە جالپى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا قولداۋ ءۇشىن بيىل 19,7 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىندى. 9 ايدا 14,1 ملرد تەڭگەگە 3 591 ازاماتقا قولداۋ كورسەتىلدى.
«كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق جوباسى» شەڭبەرىندە مەگاپوليسكە 18,5 ملرد تەڭگە قارجى قاراستىرىلدى. بۇل قاراجات بانك نەسيەلەرى بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋعا, بانك نەسيەلەرىن ءىشىنارا كەپىلدەندىرۋگە, مەملەكەتتىك گرانتتارعا جۇمسالادى. گرانتتىق كونكۋرس قاراشا ايىندا ۇيىمداستىرىلادى.
ال «كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ بويىنشا 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان «ىسكەر قالا» ءىس-شارا جوسپارىنىڭ قارجىلاندىرۋ كولەمى وسى جىلى 1,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. 257 جوباعا قارجىلاي قولداۋ تاپتى. ونىڭ جالپى سوماسى – 674,9 ملن تەڭگە. بۇل قاراجات نەسيە, سۋبسيديا رەتىندە, وندىرىستىك الاڭنىڭ جالداۋ اقىسىن وتەۋ بويىنشا جاراتىلدى.
مەگاپوليستىڭ بولشەك ساۋداسى 120,7% وسكەن. ياعني تۇسكەن تابىس 573 ملرد تەڭگەگە جەتىپ وتىر. جىل سوڭىنا دەيىن 640,5 ملرد تەڭگەگە ارتاتىن بولادى. مۇنداي بولجام جاڭادان اشىلاتىن «Otau Mart», «Shymkent Mall», «ماريام», «ازات», «مۇرات» سەكىلدى ساۋدا, ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىنا, اۆتوكولىك سالوندارىنا, ساۋدا نۇكتەلەرىنە قاراپ, بازارلاردىڭ جاڭعىرتىلۋىن نەگىزگە الىپ جاسالىپ وتىر. 9 ايدا بولشەك ساۋدامەن بىرگە كوتەرمە ساۋدانىڭ دا كولەمى ارتقان. ناقتى پايدا 1019 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
ماقالا باسىنداعى ماسەلەگە ورالساق, شىمكەنت وسى كۇندە دوتاتسيالى ايماقتان دونورلىققا ءوتۋ ءۇشىن بىرتە-بىرتە جوسپارىن ىسكە اسىرىپ كەلەدى. ماسەلەن باستاپقى كەزدە شاعىن جانە ورتا بيزنەس ۇلەسىن ارتتىرۋ كوزدەلگەن بولاتىن. سول مەجە ورىندالىپ, مەگاپوليستىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 50 % جەتتى. ال قالانىڭ ىشكى جالپى ءونىمى 3 ترلن تەڭگە. دەمەك, شاعىن جانە ورتا بيزنەس 1,5 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعارىپ وتىر. قالانىڭ بيۋدجەتى شامامەن 450 ملرد تەڭگەگە جۋىقتايدى. بىلتىر بيۋدجەتكە تۇسكەن سالىقتىق تۇسىمدەر 280 ملرد تەڭگە كولەمىندە بولعان. باسقارما وكىلى ەرمەك تۇرمانوۆتىڭ ايتۋىنشا ءدال وسى سالىقتىق ءتۇسىمنىڭ بيۋدجەت قاراجاتىنان از بولۋى شاھاردىڭ دوتاتسيالى ءوڭىر دەڭگەيىندە قالۋىنىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى ەكەن. دەگەنمەن رەسپۋبليكانىڭ ورتاق قازىناسىن تولتىرۋعا قالانىڭ الەۋەتى جەتەدى. ول ءۇشىن ماماننىڭ پىكىرىنشە سالىقتىق قوسىمشا كىرىس كوزدەرىن ارتتىرۋ قاجەت. بۇل تالاپتى ورىنداۋ ءۇشىن مەملەكەت ءبىرىنشى كەزەكتە كولەڭكەلى ەكونوميكامەن كۇرەسۋگە مىندەتتى. سونىڭ سالدارىنان بيۋدجەت ميلليونداعان تەڭگەنىڭ سالىقتىق تۇسىمدەرىنەن ايىرىلىپ جاتىر. ءتىپتى باسقارما وكىلىنىڭ سوزىنە قاراعاندا اشىق تۇردە جۇمىس ىستەپ جاتقان كاسىپورىنداردىڭ ءوزى سالىقتارىن جارىتىپ تولەمەيتىن كورىنەدى. ەگەر كولەڭكەلى بيزنەس جويىلسا, سالىقتىق تۇسىمدەر ءوز مولشەرىندە ءتۇسىپ تۇرسا, سونىمەن بىرگە, جوسپارلانىپ جاتقان بارلىق ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسسا, شىمكەنت ءسوزسىز دوتاتسيالىقتان دونورلىق وڭىرگە شىعادى. بۇل – ماماننىڭ پىكىرى.
