كومپانيالارعا اينالىم قاراجاتتارى مەن كاسسالىق الشاقتىق ماسەلەلەرىن جەدەل شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەتىندىكتەن, كوپتەگەن ەلدە فاكتورينگ كورپوراتيۆتىك نەسيەلەۋدىڭ ماڭىزدى بولىگى بولىپ تابىلادى. بولجام بويىنشا ەلىمىزدەگى فاكتورينگتىك وپەراتسيالاردىڭ كولەمى ورتا مەرزىمدى كەزەڭدە 5,4 ملرد دوللارعا جەتۋى مۇمكىن. بىراق حالىقارالىق ولشەم تۇرعىسىنان بۇل نارىق بىزدە ءالسىز دامىعان. فاكتورينگتىڭ ەنۋ دەڭگەيى نەبارى 0,3%-دى قۇراسا, دامىعان ەلدەردە كورسەتكىش 20%-دان اسادى. نارىق قاتىسۋشىلارى اراسىندا فاكتورينگ قولدانۋدى ودان ءارى كەڭەيتۋ جانە كورپوراتيۆتىك نەسيەلەۋ كولەمىن ۇلعايتۋ ءۇشىن فاكتورينگتىك بيزنەستى ۇزاق مەرزىمدى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, كەشەندى مەملەكەتتىك ستراتەگيا قابىلداۋ قاجەت.
رەسپۋبليكادا فاكتورينگتىك وپەراتسيالار بانكتىك ليتسەنزياعا ەنگىزىلگەن, ال بانكتەردىڭ وزدەرى كوپتەگەن جىل بويى نارىقتاعى نەگىزگى ويىنشىلار بولىپ كەلەدى. ولاردان باسقا, فاكتورينگتىك قىزمەتتەردى جاقىندا بانكتەرگە ۇقساس ليتسەنزياسى بار ميكروقارجى ۇيىمدارى دا ۇسىنا باستادى. نارىقتا مامانداندىرىلعان فاكتورينگتىك كومپانيالار دا بار, بىراق ولار سالالىق رەتتەۋگە جانە قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ (قنردا) قاداعالاۋىنا جاتپايدى. ايتا كەتۋ كەرەك, قازىرگى كەزدە فاكتورينگ مەحانيزمىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردا دا قولدانۋعا بولادى. دەمەك, ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كولەمى اۋقىمدى ەكەنىن ەسكەرسەك, وسى باعىتتاعى فاكتورينگتى دامىتۋعا الەۋەت جوعارى.
بۇگىنگى تاڭدا فاكتورينگتىك قىزمەت بويىنشا قولدا بار دەرەكتەر ەلدەگى فاكتورينگ نارىعى شاعىن جانە الەمدىك ستاندارتتار بويىنشا ءالى دە كەنجە قالىپ وتىرعانىن كورسەتەدى. ماسەلەن, اكتيۆتەردى جىكتەۋگە قاتىستى ايقىندىق جوق, سونداي-اق نارىق قاتىسۋشىلارىنىڭ فاكتورينگتەن حابارى از. زاڭناماعا سايكەس اقشالاي تالاپتان (دەبيتورلىق بەرەشەكتەن) شەگىنۋ قامتاماسىز ەتۋ نىسانى بولىپ سانالمايدى. سوندىقتان بانكتەر فاكتورينگتى كەپىلسىز قارىز رەتىندە قاراستىرادى, بۇل ولاردى كۇماندى اكتيۆ تۇرىندە جىكتەۋگە جانە نەسيەلەر بويىنشا ىقتيمال شىعىندار ءۇشىن قاجەتتى رەزەرۆتەر قۇرۋعا ءماجبۇر ەتەدى. فاكتورينگ ءداستۇرلى قارجىلاندىرۋ كوزدەرىنە ءتيىمدى بالاما بولا الاتىنىنا قاراماستان, كوپتەگەن كاسىپكەر, اسىرەسە شاعىن بيزنەس وكىلدەرى مۇمكىندىكتەردى جىبەرىپ الادى, تسيفرلىق فاكتورينگ پلاتفورمالارىن پايدالانۋ تۋرالى بىلمەيدى.
بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ اعىمداعى ليتسەنزيالارى فاكتورينگتىك وپەراتسيالاردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. وعان قوسا ەلىمىز ءالى كۇنگە دەيىن فاكتورينگ بويىنشا حالىقارالىق ستاندارتتاردىڭ (Unidtroit Convention on International Factoring, UN Convention on the Assignment of Receivables in International Trade) قاتىسۋشىسى ەمەس. قازاقستاننىڭ ەاەو مەن دسۇ-عا مۇشەلىگىن, سونداي-اق سىرتقى ساۋدانىڭ ۇلكەن كولەمىن ەسكەرە وتىرىپ, مۇنداي كونۆەنتسيالار ترانسشەكارالىق جانە حالىقارالىق فاكتورينگتى دامىتۋعا ىقپال ەتەتىنىنە دەن قويۋ قاجەت. تاعى ءبىر كەدەرگى ‒ دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قىسقاشا ەسەپتەرىنەن باسقا, قازاقستاندا فاكتورينگ بويىنشا قاندايدا ءبىر رەسمي ستاتيستيكا جۇرگىزىلمەيدى. وپەراتسيالاردىڭ كولەمى مەن نارىقتا جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالاردىڭ سانى تۋرالى ناقتى اقپارات جوقتىڭ قاسى, بۇل وسى سالاداعى ۇدەرىستى باقىلاۋدى قيىنداتادى.
وكىنىشكە قاراي, جاۋاپتى ورىندار ءبىزدىڭ ەلىمىزدە فاكتورينگتىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋىنا ءالى جەتكىلىكتى كوڭىل بولمەي كەلەدى. بىلتىر قىركۇيەكتە قابىلدانعان قارجى سەكتورىن دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىنىڭ ەلەكتروندىق شوت-فاكتۋرالار مەن بىرقاتار سالىقتىق ىنتالاندىرۋدى ەسەپكە الۋ جونىندەگى پلاتفورمانى قۇرۋ بولىگىندە فاكتورينگ ماسەلەلەرى قىسقاشا عانا قوزعالعان. ساراپشىلار فاكتورينگ مۇمكىندىكتەرىن تولىققاندى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ونى دامىتۋعا باعىتتالعان كەشەندى ستراتەگيا ازىرلەنىپ, سونىڭ شەڭبەرىندە بارلىق پروبلەما مەن ونى شەشۋ تاسىلدەرى ەگجەي-تەگجەيلى تالدانۋى قاجەت دەپ ەسەپتەيدى. قۇجاتتىڭ نەگىزگى ماقساتى ‒ ەلىمىزدە فاكتورينگتى دامىتۋ بويىنشا ناقتى جوسپارلاردى ازىرلەۋ جانە كاسىپكەرلەردىڭ فاكتورينگتىك قىزمەتتەردى پايدالانۋىن تانىمال ەتۋ بولۋعا ءتيىس. فاكتورينگتىڭ تابىستى دامۋى سوڭعى جىلدارى قۇلدىراپ بارا جاتقان كورپوراتيۆتىك نەسيەلەۋ كولەمىن ايتارلىقتاي ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
