الاش ارىستارى – ءاليحان, احمەت, مىرجاقىپ
كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە, اسىرەسە مادەني-رۋحاني ومىرىندە ەسكەرتكىش تۇرعىزۋ جۇمىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. ءتىپتى ءبىر ۋاقىتتا اينالامىز ەسكەرتكىشتەر قالاسىنا اينالىپ بارا جاتقانداي اسەردە قالدىق. قويىلىپ جاتقان سانسىز ەسكەرتكىشتەر ساپالى ما, تۇلعانىڭ تابيعاتىن اشا الدى ما – بولەك اڭگىمە. مەرەيتويلىق جوسپار ءۇشىن اسىعىس جاسالعان جانە جاساندى شىققان مۇسىندەردىڭ سالتاناتتى تۇردە اشىلىپ, كوپشىلىككە ۇسىنىلىپ جاتقانىنا دا كۋا بولدىق. ايتالىق, نارىنقولدا تۇرعىزىلعان اقىن مۇقاعالي, تارازداعى ايشا ءبيبى, باقاناس اۋىلىندا بوي كوتەرگەن قوناەۆ, ۇلىتاۋعا قويىلعان اقسەلەۋ سەيدىمبەك مۇسىندەرىنىڭ قوعامدىق سىنعا ۇشىراۋى بىزدەگى رۋحاني-مادەني داعدارىستى كورسەتىپ بەرگەندەي.
ءمۇسىنشى نۇربول قاليەۆتىڭ شىعارماشىلىعى وزىندىك تاقىرىبىمەن, بولەك بولمىسىمەن ەرەكشە. ابايدىڭ اينالاسى مەن الاشتىقتارعا تەرەڭنەن ءۇڭىلۋىنىڭ ءبىر سىرى تۋعان توپىراقتىڭ كيەسى بولار دەيمىز. اۆتور ايشىقتاعان قۇنانباي, اقىلباي مەن تۇراعۇلدىڭ مۇسىندەرى بۇگىندە سول ءوڭىردىڭ ءار اۋىل-ايماعىندا تاريحتان قالعان ءبىر بەلگىدەي قاسقايىپ تۇر.
نۇربولدىڭ ەسىمى ەل اراسىنا قاراۋىلدا قويىلعان قۇنانباي قاجىنىڭ ءمۇسىنى ارقىلى تانىلدى. ەڭسەلى ەسكەرتكىش بالقاش مىسىنان قۇيىلعان. بيىكتىگى 7 مەتر, سالماعى 12 توننانى قۇرايتىن مونۋمەنتالدى جۇمىس ون ايدا جاسالىپتى. ءمۇسىنشى شىعارماشىلىعى جازۋشىلاردان دا الىس ەمەس. اسىرەسە مۇحتار اۋەزوۆتىڭ, ورالحان بوكەيدىڭ مۇسىندەرى ءساتتى شىقتى.
ول ءوزىن باقىتتى سانايدى. كوپ سويلەمەيتىن, تەك ويدى قاجەت ەتەتىن ماماندىقتا بار قيال-تالانتىن شىڭداپ جۇرگەنىنە جانە سول ەڭبەگىنە سۇرانىستىڭ بارىنا باقىتتى. شىعارماشىلىق ەركىندىكتە, شىعارماشىلىق كۇش-قۋاتپەن ءمۇسىنشىنىڭ قاناتى سامعاي تۇسەدى. ول ءوز ءومىرىن سازبەن جاساپ العانداي تەك وسى شەبەرحانادا ەلەستەتەدى. سازدان سوعىلعان ءار ءمۇسىندى كۇنى بويى اينالسوقتاپ, ءار جەرىن مىڭ تۇزەپ, شىنايى وبرازىن شىعارۋدان ءلاززات الادى. ءيا, ول ءۇشىن بۇل ونەردەگى باستى تالاپ – شىنايىلىق. ول ءمۇسىننىڭ قۇرىلىسىنا, كوزگە كورىنبەيتىن ءار دەتالىنە دەيىن ءمان بەرەدى. «شىنايى جاسالعان دۇنيە ارقاشان ءوز باعاسىن الادى» دەگەن كوزقاراستاعى نۇربولدىڭ شەبەرحاناسىندا سازدىڭ دا سويلەيتىنىن كورەسىز.
وسى كۇنگى بالالار ءمۇسىنشى بولامىن دەپ ارماندامايدى. بالا كەزدە نۇربول سياقتى اتتىڭ سۋرەتىن ءبارى سالادى. ءبارىمىز پلاستيلينمەن ويناساق تا ءمۇسىنشى بولىپ كەتكەندەر وتە سيرەك. جالپى, سازدان سۇلۋ ءمۇسىن جاساۋ اركىمنىڭ بويىنا داري بەرمەيتىن تالانت بولسا كەرەك. ۇستازدار وتباسىنان شىققان ول بۇل ونەرگە سوناۋ بالا شاقتان قىزىققانىن ايتادى.
«5-سىنىپتان كەيىن الماتىداعى كوركەمسۋرەت مەكتەبىن ءتامامدادىم. ال 1997 جىلى رەسپۋبليكالىق كوركەمسۋرەت كوللەدجىنە ءتۇستىم. كەيىن ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا ءبىلىم الدىم. اپام ايتۋشى ەدى: «ناعاشىلارىڭ سەكىلدى ءانشى بولاتىن شىعارسىڭ», دەپ. ويتكەنى بولاتقازى دەگەن تۋىسىمىز ايگىلى جانىبەك كارمەنوۆپەن بىرگە وقىعان ونەر ادامى ەدى. سودان اتام قويماي, ۇيگە ءتۇرلى مۋزىكالىق اسپاپ اكەلەتىن. «وسى نەمەرەم ونەرگە جاقىن بولادى» دەگەن ويمەن, ارينە. قىزىق بولعاندا, ۇيگە بىرەۋ ەرمەكساز (پلاستيلين) الىپ كەلدى. كىم تاستاپ كەتكەنى ەسىمدە جوق. سول كەزدەن باستاپ ەرمەكسازدان باسقا وزىمە ەرمەك كورمەدىم. اكەمنىڭ ءىنىسى ەركىن قولونەرگە جاقىن بولاتىن. ول كىسى تورسىق, قالقان جانە قارۋ-جاراقتىڭ وزگە دە تۇرلەرىن جاسايتىن. سوعان قاراپ, باتىردىڭ بەينەسىن, جىلقىنىڭ ءمۇسىنىن كەلتىرۋدى ەرەكشە ۇناتتىم», دەيدى نۇربول.
ال بوزبالا شاعىندا بەلگىلى ءمۇسىنشى پاۆەل شوروحوۆقا شاكىرت بولدى. شەبەردىڭ قاسىندا ءجۇرىپ, مۇسىنشىلىكتىڭ تەزىنەن ءوتىپ, تەرەڭىنە ءۇڭىلدى.
مۇسىنشىلىك – ەرەكشە دارىن. نۇربولدىڭ ۇلتتىڭ تاريحى مەن تۇلعالارىنا قىزىعۋىنىڭ ەندىگى ءبىر سىرى بىلىمىندە جاتقان بولار. اكە-شەشەسى دە, اتا-اجەسى دە ۇستازدىق ەتكەن بالا-ءمۇسىنشى جاستايىنان كوپ كىتاپ وقىپتى. ونىڭ قولىنان شىققان ەسكەرتكىشتەگى زيالىلار سول كەزدەن-اق ساناسىندا جاتتالا باستاعان.
ال ءمۇسىنشىنىڭ ءوزى: «تۇلعالاردى جاساپ ءجۇرمىن دەپ ماقتانىپ ايتا المايمىن. ەڭ باستىسى, مۇسىنمەن اينالىساتىندار ناعىز كاسىبي مامان بولۋعا ءتيىس. ولاي بولماعان جاعدايدا جوعارىدا ايتقان سۇرىقسىز ەسكەرتكىشتەر كوبەيمەسە, ازايمايدى. ءمۇسىن – ونەردىڭ ىشىندەگى ەڭ قيىنى. ول ستانوكتىق جۇمىس نەمەسە سۋرەت ەمەس. ەسكەرتكىشتى قانشا ەسە ۇلكەيتسەڭىز, سونشالىقتى قاتەلىگى شىعا بەرەدى. ءمۇسىنشى جاساعان ەسكەرتكىشىنە باعا بەرە المايدى. ءبارى ويدان باستالادى. وي پىسكەن كەزدە جۇمىسقا اينالادى», دەيدى.
ونىڭ ەندىگى ارمان-ماقساتى – سەمەي قالاسىنا قابانباي باتىردىڭ ەسكەرتكىشىن قويۋ. ءمۇسىنشى شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن دە تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى. تۇركيانىڭ بولۋ قالاسىنداعى كورۇعلى مونۋمەنتى مەن رەسەيدىڭ ومبى شاھارىنداعى سۋرەتشى امانگەلدى شاكەنوۆ ەسكەرتكىشىندە دە شەبەردىڭ قولتاڭباسى بار.
