قونىس اۋدارۋشىلارعا وڭ كوزقاراس كەرەك

جالپى, كوشى-قون باعدارلاماسىنىڭ قاعيدالارى مەن تالاپتارى قونىس اۋدارىپ كەلىپ جاتقانداردىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىنداي-اق. جەرگىلىكتى جۇمىسپەن قامتۋ ورگاندارى ەڭبەكپەن قامتىپ, ءبىر جىلعا باسپاناسىن جالداپ بەرىپ, ءتىپتى يپوتەكاعا پاتەر السا, العاشقى جارناسىن دا تولەپ, ءتۇرلى كومەك قولدارىن سوزىپ وتىر. الايدا وسى تيەسىلى قولداۋدى مەرزىمىندە رەسىمدەي الماي, ءوز اقشاسىنا پاتەر جالداپ جۇرگەندەر دە بار كورىنەدى. وعان جامبىل وبلىسىنىڭ قورداي اۋدانىنان جۋىقتا كوشىپ كەلگەن جانىبەك قوشانالىنىڭ جاعدايى مىسال بولا الادى. جاس وتباسى بيىل تامىز ايىندا كەرەكۋ قالاسىنا تابان تىرەپتى. جانىبەكتىڭ سوزىنشە, ءوزى زاڭگەرلىك وقۋدى بىتىرگەن, ال ايەلىنىڭ پەداگوگتىك سالادا 5 جىلدىق ەڭبەك ءوتىلى بار.

– كوشى-قون باعدارلاماسىنا ارقا­ سۇيەپ, شىلدە ايىنىڭ سوڭىندا پاۆ­لو­دارعا كوشىپ كەلدىك. تامىز ايىندا جەرگىلىكتى مانساپ ورتالىعىنا بارىپ, ولاردان قانداي كومەك بولا­تىندىعى تۋرالى سۇرادىم. ەڭ اۋەلى جول شىعىندارىمىز ءۇشىن ءار وتباسى مۇشەسىنە 241,5 مىڭ تەڭگەدەن تولەنىپ, العاشقى جىلى جالداعان پاتەرىمىزدىڭ اقىسى دا مەملەكەت تاراپىنان وتەلەدى دەدى. بۇل كومەكتەردى الۋ ءۇشىن رەسمي تۇردە جۇمىسقا تۇرۋ كەرەك ەكەن, بىردەن وبلىس ورتالىعىنداعى جەدەل جاردەم ستانساسىنا كولىك جۇرگىزۋشى بولىپ كىردىم. الاتىن جالاقىم – 150 مىڭ تەڭگە. پاتەر جالداعان ەدىك, سوعان اي سايىن 110 مىڭ تەڭگەسىن تولەيمىز. ال كەلىنشەگىمە جۇمىس تابىلار ەمەس. ول كەلگەن كۇننەن-اق مەكتەپتەردى جاعالاپ, ءوز ماماندىعى (باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى) بويىنشا جۇمىس ىزدەستىردى. بارعان وقۋ ۇيىمدارىنىڭ بارلىعى كۇزگە قاراي حابارلاسامىز دەپ شىعارىپ سالىپتى. ونىڭ ۇستىنە تەستىلەۋ باعدارلاماسى اياقتالىپ قالىپ, جۇمىسقا قابىلداۋ كونكۋرستارىنا ىلىگە المادى. ءسويتىپ, ەكەۋمىز نەبارى 40 مىڭ تەڭگەگە جان باعىپ وتىرمىز. بۇل اقشا كۇندەلىكتى تاماعىمىزدان ارتىلمايدى. قالادا نە تانىس, نە تۋىس جوق. كىمنەن, قايدان كومەك سۇرارىمىزدى بىلمەيمىز. مەملەكەت تاراپىنان تولە­نەتىن قارجىلاي قولداۋلاردى الۋعا اي بۇرىن ءوتىنىش جازعان ەدىم. الايدا ونداعىلارعا قانشا بارسام دا ء«سىزدىڭ ءوتىنىشىڭىزدى وبلىستىق كوميسسيا قاراعان جوق, كۆوتا بولىنگەنشە شىداي تۇرىڭىز» دەپ شىعارىپ سالادى. مۇندا كەلگەن سوڭ قانداي جۇمىس بولسا دا ىستەۋ كەرەك بولدى. ايتپەسە دالادا قالىپ قوياتىنداي ەكەنبىز. ءبىز قوردايدا تۇرىپ جاتقان ۋاقىتتا پاۆلودار وبلىسىنداعى جا­ۋاپتى قىزمەتكەرلەر: «كوشىپ كەلسەڭدەر بىردەن جاتاقحانا بەرەمىز, جۇمىسقا ورنالاستىرامىز» دەگەن. سايىپ كەلگەندە, بەرگەن ۋادەلەرى ورىندالمادى, – دەدى جانىبەك قىنجىلىپ.

ماقالا جازىلىپ جاتقان ۋاقىتتا بۇل ماسەلەمەن وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى اسىلبەك تۋعانباي شۇعىلدانىپ, جانىبەكتىڭ جۇبايىنا اقسۋ قالاسىنان ءىس جۇرگىزۋشى ماماندىعى بويىنشا جۇمىس تاۋىپ بەرۋگە ىقپال ەتكەن. وتاعاسىنىڭ ءوزى دە سول شاھارعا جۇمىسقا اۋىسىپ ۇلگەرىپتى. ال تيەسىلى تولەمدەر جاقىن ۋاقىتتا قولىنا تيە قوياتىنعا ۇقسامايدى.

ماسەلەنىڭ ىزىمەن وڭىرلىك جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى الميرا ديسيۋپوۆاعا حابار­لاستىق. مەكەمە باسشىسى جانىبەك باعداتقان ۇلىنىڭ جاعدايى نازارىمىزدا تۇر دەپ سەندىردى. «جانىبەك قوشانالى بيىلعى 21 تامىز كۇنى پاۆلودار قالا­سىنىڭ مانساپ ورتالىعىنا جۇگىنىپ, قونىس اۋدارۋ بويىنشا كەڭەس الدى. ورتالىق ماماندارى ونى ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسىنىڭ شارتتارىمەن تولىعىمەن تانىستىرىپ, شاھارداعى بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ ءتىزىمىن ۇسىنعان. ال ازاماتتىڭ وڭىرلىك كۆوتاعا قوسىلۋ تۋرالى ءوتىنىشى تامىز ايىنىڭ 28-ىندە قابىلداندى. بۇگىندە ول وڭىرلىك كوميسسيانىڭ قاراۋىندا جاتىر, شەشىم وسى ايدىڭ سوڭىنا دەيىن قابىلدانادى. كوميسسيا شەشىم قابىلداعان سوڭ الداعى قازان ايىندا ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندەگى ماتەريالدىق كومەكتەر تولەنەدى», دەپ جاۋاپ بەردى الميرا امانقىزى.

بۇل ءبىر عانا مىسال. بۇعان دەيىن وبلىستىڭ اقتوعاي جانە تەرەڭكول اۋدان­­دارىندا مۇعالىمدىك قىزمەتىنەن شەتتەتىلگەن قانداستارىمىز جايىندا دا ەستىپ بىلگەن ەدىك. بۇل ىستەرگە قوعام بەلسەندىلەرى مەن حالىق قالاۋلىلارى ارالاسىپ, ماسەلەلەر وڭ شەشىلدى. الايدا «مەشكەيدىڭ اتى جامان» دەمەكشى, ءوڭىردىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەردىڭ جيىلەي تۇسكەنى الاڭ­داتادى. وڭتۇستىكتەن جانە سىرتتاعى ەلدەردەن قونىس اۋدارىپ كەلگەن قانداس­تارىمىز قاشانعى قاعاجۋ كورە بەرمەك؟ كەيبىر ازاماتتاردىڭ بىلىم­سىزدىكتەن قيىندىقتارعا ۇرىنىپ جاتاتىنىن دا بايقايمىز. وسىنداي ساتتە جەرگىلىكتى ءبىلىم بولىمدەرى مەن مەكتەپ ۇجىمدارى جابىلا قولداپ, كەمشىلىگىن تۇزەتىپ جىبەرسە كانەكي؟

وكىنىشكە قاراي, جوعارىداعىداي جايسىز وقيعالار جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ جۇمىسىنا كولەڭكە ءتۇسىرىپ قانا قويماي, وزگە اۋماقتاردان كوشىپ كەلۋگە تالپىنىپ وتىرعانداردىڭ مەسەلىن قايتارۋعا سەبەپكەر بولادى. قازىرگى كۇنى ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك ايماقتارىنداعى قازاقتىڭ سانىن كوبەيتۋ – مەملەكەتتىڭ ماڭىزدى ميسسياسى. بۇل ىستە ۇساق-تۇيەك دەگەن بولماۋى كەرەك. بيىل جىل باسىنان پاۆلودار وبلىسىنا ەڭبەك كۇشى ارتىق وڭىرلەردەن 1 902 ادام (420 وتباسى) قونىس اۋدارىپ كەلگەن. بۇل وتباسىلاردىڭ ىشىندە 887 ادام ەڭبەككە قابىلەتتى دەپ تانىلسا, ونىڭ 654-ءى جۇمىسقا ورنالاستىرىلىپتى. تاعى 8 ادام جەكە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسىپ جاتىر. جەرگىلىكتى جۇمىسپەن قامتۋ ورگاندارى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, سولتۇستىك وڭىرلەرگە بيىل 8 مىڭداي كۆوتا بولىنسە, سونىڭ 40 پايىزى پاۆلودار وبلىسىنا تيەسىلى ەكەن. مۇنداي زور جۇكتەمە الگىندەي جاعىمسىز جايتتاردىڭ جيىلەۋىنە سەبەپ بولۋى ابدەن مۇمكىن.

پاۆلودار وبلىسى