تانىم • 11 قازان, 2023

الەمدى ساقتاپ قالعان قولدار

330 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

الدىڭىزدان ءارتۇرلى نيەت كولبەڭدەيدى. جالت-جالت ەتىپ نەمەسە تۇنجىراپ, بولماسا ءبىر قالىپتا شىعا كەلگەن ەت پەن سۇيەك­تىڭ قوسىندىسى عانا ەمەس, پەيىلدەر توبە كورسەتەدى. بولمىس پەن سانا, كوڭىل مەن جۇرەك يەلەرى. اقىلدى باستار, سەزىمتال جاندار, وركوكىرەك كەۋدەلەر اللانىڭ الدىنا بارعاندا بىردەي عوي, بىراق. قاي-قايسىسى بولسىن, قولدارىن جايىپ ءمىناجات ەتەدى. جۇرەگى مەن كوڭىلىن جايىپ قۇلشىلىق ەتە مە؟ ماسەلە سوندا سياقتى. سانا-سەزىمى مەن كوكىرەگى قالاي ءامىر ەتسە, سونى قولىمەن ىستەيدى. دەمەك, قول... ايالى الاقان بولىپ ماڭدايىڭنان سيپاعان دا, ءوز جا­نىڭداي اياۋلىلاردىڭ جاعاسىندا كەتكەن دە, سويتە تۇرا تاڭىرىنە جالبارىنعاندا جايىلعان دا وسى قولدار ەمەس پە؟

الەمدى ساقتاپ قالعان قولدار

نەمىس سۋرەتشىسى البرەحت ديۋ­رەردىڭ مىنا «قولى» تۋرالى ايتىپ, جازباعاندار از. تەلمىرىپ ۇزاق قاراعانعا كوپ نارسە ايتادى وسى قولدىڭ ءوزى-اق. العاشىندا اۆتور جاي عانا «قول» دەپ اتاي سالعانىمەن, كەيىن «مىناجاتقا جايىلعان قول», «سيىنعان قول» اتالىپ كەتكەنىنىڭ ءوزى ادامزات مۇراسىنا اينالىپ كەتكەنىن بىلدىرسە كەرەك. ءبىزدىڭ ەسىمىزگە بىردەن سىرباي ماۋلەنوۆتىڭ ولەڭى ءتۇستى. مىنا كارتينا ءبارىن ايتىپ تۇر دەسەك تە, سىراعاڭنىڭ ولە­ڭىن قوسارلاماساق, قۇر سوزبەن جەتكىزگەنىمىز نانىمسىز بولارداي.

«مىڭ قولدار ساۋ بولسىن دەپ,

مەن ءبىر قولىمدى بەردىم.

مىڭ جولدار جالعانسىن دەپ,

مەن ءبىر جولىمدى بەردىم.

مىڭ گۇلدەر سولماسىن دەپ,

گۇلدەي جاستىق كۇنىمدى بەردىم.

مىڭ اقىن تولعاسىن دەپ,

مەن ءبىر جىرىمدى بەردىم».

مىنا قول دا ءدال وسىلاي جار سالىپ تۇرعان جوق پا؟ تەرەڭىرەك ۇڭىل­سەك, تۋ تاريحى دا سولاي ەكەن. حV عاسىردىڭ سوڭىندا نەمىس جە­رىن­دەگى نيۋرنبەرگ قالاسىنىڭ ماڭىندا قۇداي ون سەگىز بالا بەرگەن ءبىر وتباسى ءومىر سۇرەدى. ون سەگىز بالا! «وتەمىستەن تۋعان ون ەدىك» دەيدى ماحامبەت. سالىستىرا بەرىڭىز. بۇل جەردە اقىن قىز بالالاردى ايتپاعانى انىق دەسەك تە.

شاڭىراق يەسى ديۋرەر ون سەگىز بالانى اسىراۋ ءۇشىن نە ىستەمەيدى؟ نەگىزىنەن ءتۇرلى بۇيىم جاسايتىن شەبەر كورىنەدى. ون سەگىزدىڭ ارا­سىنان ەكەۋىنە تۇيسىك ءبىتىپ, سۋرەتشىلىككە تالپىنادى. ەكەۋى نيۋ­رنبەرگتە وقىپ, قىلقالام شەبەرى اتانۋدى ويلاعانىمەن, كوپبالالى وتباسىنىڭ تۇرمىسى بەلگىلى. البرەحت پەن البەرتتىڭ الدىندا ۇلكەن تاڭداۋ تۇرادى. قوس باۋىر اقىلداسا كەلە, «قايسىمىز ۇت­ساق, سونىمىز وقيمىز, ۇتىل­عانىمىز جۇمىس ىستەپ وقۋعا كەت­كەنىمىزدىڭ جاعدايىن جاسايدى. سوسىن ەكىنشىمىز وقيمىز» دەپ جەرەبە تاستايدى. ءسويتىپ, ايى وڭى­نان تۋىپ, نيۋرنبەرگ اكادە­مياسىنا البرەحت اتتانادى. ۋادە بويىنشا البەرت كەن ورنىندا جۇمىس ىستەپ, باۋىرىن وقىتادى.

ءتورت جىل وقىعان البرەحت ديۋرەر سۋرەتشى بولىپ قالىپتاسىپ, اتاعى شىعادى. تۋىندىلارىن ساتىپ, اقشا تاۋىپ, ەلىنە كەلەدى. اۋلەت توي جاساپ, ءماز-مەيرام كوڭىل كۇيدى باستان كەشىرەدى. ال­برەحت, ارينە, باۋىرىمەن ارا­داعى ۋادەلى ءسوزدى ۇمىتپاعان. ءتىپتى اۋىلعا سول ءۇشىن ورالعان. كەشكى اس ۇستىندە اۋلەتىنىڭ ءتورت كوزى تۇگەل وتىرعاندا البەرتكە قاراتا ءسوز ايتادى: «ەندىگى جول سەنىكى, البەرت! وسى ۋاقىتقا دەيىن مەنى وقىتتىڭ, ەندى سەن وقى, قالاعا اتتان, مەن كومەكتەسەمىن», دەيدى عوي.

ءبىر بۇرىشتا ەلەۋسىز وتىرعان البەرت سوندا ءجۇزىن بۇرىپ «جوق, جوق» دەپ جانارىن جاسقا مالا بەرىپتى. اڭتارىلعان اۋلەت الدىندا تۇرىپ ول البرەحتكە:

«نيۋرنبەرگكە بارعانىممەن ماعان ەندى ونەر جوق. كەش قالدىم. ءتورت جىل شاحتادا ىستەگەندە ساۋ­ساقتارىمنىڭ ساۋى قالمادى. اۋىر جۇمىستان ارقايسىسى سىنىپ ءبىتتى. جانە وڭ جاق يىعىم قۇرىساتىن (ارتريت) بولىپ ءجۇر. قالام, قارىن­داش ۇستاماق تۇگىلى, تىلەك ايتقاندا بوكال ۇستاپ تۇرا المايمىن», دەي­دى. كەيىن سۋرەتشى البرەحت باۋى­رىنىڭ تاعدىر-تالايىن ويلاپ وسى تۋىندىنى دۇنيەگە اكەلگەن دەسەدى.

مۇنشا مەحنات پەن بەينەتكە توزۋگە قانشا ماحاببات پەن مەيىرىم, قاجىر مەن قايرات, باس­تىسى ەرلىك پەن كەڭدىك كەرەگىن كىم باعامداي السىن؟ مۇمكىن سونىڭ وتەۋى شىعار, 500 جىلعا جۋىق ۋاقىت وتسە دە, مىنا تۋىندى مەن وسى اڭگىمە قۇر­لىق­تاردى كەزىپ ءجۇر. البەرت بول­ماسا, ۇلى البرەحت ديۋرەر قايدا؟ تۋرا سولاي, ءبىز ءۇشىن جانىن شۇ­بەرەككە تۇيگەن اتا-بابالارىمىز بەن اياۋ­لى انالارىمىز بولماسا, ءبىز ءبۇيتىپ تاۋەلسىز ەلدە سالتانات قۇ­­رىپ جۇرەر مە ەدىك؟ سىرباي اقىن ايتپاقشى, ۇرپاق ءومىرى مەن ۇلت مۇ­راتى جولىندا الەمدى «مىڭ قولدار ساۋ بولسىن دەپ ءبىر قولىن بەرگەندەر» امان ساقتاپ كەلەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

بايىپتى مەملەكەتشىلدىك قادام

اتا زاڭ • بۇگىن, 08:48

ماي زاۋىتى شيكىزاتقا ءزارۋ

ەكونوميكا • بۇگىن, 08:45

ۇلتتى ۇيىستىرار فاكتور

ساياسات • بۇگىن, 08:43