«دامۋ» قورى كاسىپكەرلەرگە پايىزدىق ءوسىمپۇلدى سۋبسيديالاۋ, كەپىلدىك جانە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ ارقىلى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.
ال ەندى ءوسىمپۇلدى سۋبسيديالاۋ دەگەنىمىز نە؟ بۇگىندە نەسيە الىپ كورمەگەن جاندار ىلۋدە بىرەۋ-اق شىعار. ك ۇلىپ كەلگەن نەسيەنىڭ جىلاپ قايتاتىنىن جۇرت جاقسى بىلەدى. ونىڭ ۇستىنە, سوڭعى جىلدارى قارجى مەكەمەلەرى ۇسىنىپ وتىرعان ءوسىمپۇل مولشەرى شەكتەن تىس ءوسىپ كەتتى. وسىلايشا, بانكتەر قارىزىڭىز قاشان وتەلىپ بىتكەنشە, موينىڭىزعا قامىت سالىپ جەگىپ, جۇيكەڭىزدى جۇقارتىپ, جىلىكمايىڭىزدىڭ ءبىرازىن تەسپەي سورىپ الادى. كاسىپكەرلەر دە ءبىز سياقتى ادامدار. كاسىپ اشىپ, بيزنەس اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن اقشا ىزدەيدى. ول اقشا قايدا – باياعى بانكتە نەمەسە ليزينگتىك كومپانيالاردا. ولاردىڭ پايىزدىق ءوسىمپ ۇلى جوعارىدا ايتقانداي, اسپانداپ تۇر: جىلىنا 21 پايىزدان 23,5 پايىزعا دەيىن بارادى. سوندىقتان نەسيەنىڭ اۋىرتپالىعىن ارقالاعان كاسىپكەردىڭ جاۋىرى جارا بولماسىن دەگەن نيەتپەن مەملەكەت سۋبسيديالاۋ دەگەن ءونىمدى ويلاپ تاۋىپ وتىر. ياعني بانك بەلگىلەگەن 23 پايىز جىلدىق ءوسىمپۇلدىڭ 16 پايىزىن مەملەكەت ءوزى تولەيدى دە, كاسىپكەرگە نەبارى 8 نەمەسە 7 پايىزىن عانا قالدىرادى.
كەپىلدىك تە وسى سياقتى. ماسەلەن, باسىڭىزدا تاماشا ءبىر بيزنەس-جوسپارىڭىز بار دەلىك, بىراق اقشاڭىز جوق. بانككە بارساڭىز, ولار قولىڭىزعا قوماقتى قارجى ۇستاتپاس بۇرىن مىندەتتى تۇردە كەپىلدىك سۇرايدى. وعان قويا قوياتىن قىمبات مۇلكىڭىز تاعى جوق. وسىنداي جاعدايدا «دامۋ» قورىنا بارىپ, الگى بيزنەس-جوسپارىڭىزدىڭ ومىرشەڭ ەكەنىن دالەلدەي الساڭىز, مەملەكەت كەۋدەسىن توسىپ, ءسىز ءۇشىن كەپىلدىك بەرەدى.
اتالعان قور بيزنەستى قولداۋ جانە دامىتۋ باعدارلامالارى اياسىندا جىل باسىنان بەرى وڭىردە نەسيە سوماسى 18,4 ملرد تەڭگە بولاتىن 339 جوبانى سۋبسيديالاپ, 245 جوباعا 12,4 ملرد تەڭگە شاماسىندا قارجىلاي كەپىلدىك بەرگەن. بۇلاردىڭ ىشىندە ءىرى كاسىپورىندارمەن قاتار, شاعىن بيزنەس نىساندارى دا بار.
ماسەلەن, جەكە كاسىپكەر تاتيانا انتونينوۆا 2017 جىلى «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا بانكتەن نەسيە الىپ, بالالارعا ارنالعان سۇلۋلىق ستۋدياسىن اشقان. ءوزىنىڭ ايتۋىنشا, ول كەزدە قوستانايدا بالالارعا ارنالعان شاشتاراز مۇلدە بولماعان. جاڭا اشىلعان ستۋديادا العاش جالعىز شەبەر جۇمىس ىستەسە, التى ايدان سوڭ وعان ەكى ادام كەلىپ قوسىلادى. 2020 جىلى تاتيانا جاڭا عيماراتقا قونىس اۋدارىپ, ءوز قىزمەتىن تۇتىنۋشىلار ءۇشىن جەكە سايت اشادى. بىرتە-بىرتە جۇمىسى ىلگەرى باسقان كاسىپكەر قوسىمشا مامانداردى جۇمىسقا تارتا باستايدى. بۇگىندە ونىڭ سۇلۋلىق ستۋدياسىندا ون ءبىر ادام تۇراقتى ەڭبەك ەتەدى.
– وتكەن جىلى بالالار مەرەكەسىن ۇيىمداستىراتىن ستۋديا اشۋ تۋرالى وي كەلدى. ءسويتىپ, بانكتەن 38 ملن تەڭگە نەسيە الىپ, وعان وسى ءۇيدى ساتىپ الدىق. قازىر مۇندا بالاقايلارعا ارنالعان ەرتەڭگىلىك, تۋعان كۇن ءتارىزدى شاعىن مەرەكە وتكىزۋگە ارنالعان ستۋديا, سۋرەت سالاتىن, تىگىن تىگەتىن شەبەرحانا, ءان ونەرىنە ۇيرەنەتىن جەكە ستۋديا بار. سونداي-اق «Baby siter» قىزمەتىن, ياعني, قىسقامەرزىمدى بالا كۇتىمىن ۇيىمداستىردىق. ماسەلەن, اتا-انانىڭ شۇعىل جۇمىسى شىعىپ قالسا, ءسابيىن 2-3 ساعاتقا بىزگە اكەلىپ تاستايدى, – دەيدى ت.انتونينوۆا.
ال ەرلى-زايىپتى اندرەي مەن يرينا وتباسىلىق بيزنەستەرىن پاندەميا ءورشىپ تۇرعان كەزدە باستاپتى. جاڭا باس قوسقان ەكى جاس سانالى تۇردە ۇيلەنۋ تويىنان دا, بال ايىنان دا باس تارتىپ, قولدارىنداعى ازىن-اۋلاق اقشاسىن پايدالى ىسكە جۇمساۋدى ۇيعارعان. وسىلايشا, بالالار كيىمىن تىگەتىن شاعىن تسەح اشادى. سودان بەرى ءۇش جىل وتە شىعىپتى. بۇگىندە ولار وتباسىلىق كاسىبىن ەداۋىر ىلگەرىلەتىپ العان. جاڭا عيماراتتى جالعا الىپ, جۇمىس ورىندارىن ۇلعايتتى. قازىر تىگىن تسەحىندا ون جەتى ىسمەر ەڭبەك ەتەدى.
– بىزگە تاپسىرىس بەرەتىندەر قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. ماسەلەن, بۇعان دەيىن رەسەيدەن تاپسىرىستار تۇسسە, قازىر ءبىزدىڭ ونىمدەرىمىز وبلىس كولەمىندە دە كوپتەپ ساتىلا باستادى. اسىرەسە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان كوماندالىق سپورت كيىمدەرىنە سۇرانىس جوعارى. سوندىقتان جولداسىم ەكەۋمىز ءوندىرىستى ۇلعايتا ءتۇسۋدى ۇيعاردىق. ساتۋ ءبولىمىن اشىپ, ونىمدەرىمىزدى «Wildberries» ينتەرنەت-دۇكەنىنە شىعاردىق. بۇگىندە قاتارىمىزعا جاس مامانداردى تارتىپ جاتىرمىز. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارعا ۇدايى قاتىسىپ تۇرامىز, – دەيدى يرينا لي.
وتكەن جىلى كاسىپكەر 5 ملن تەڭگە كولەمىندە مەملەكەتتىك گرانت الىپ, وعان تىگىن ماشينالارى, پرينتەر سياقتى بىرقاتار جابدىق اكەلىپ ورناتتى. بيىل مامىر ايىندا ەرلى-زايىپتىلار مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبادان تاعى ءبىر مارتە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىپ وتىر. وعان نەشە ءتۇرلى ماتا, پاكەت جانە باسقا دا كەرەك-جاراقتار ساتىپ الدى.
بۇعان دەيىن بالالارعا ارنالعان قىسقى, جازعى سپورت كيىمدەرىن, شولاق شالبارلار مەن جەيدەلەر تىگىپ كەلگەن شاعىن ءوندىرىس وشاعى ءساۋىر ايىنان باستاپ ايەلدەرگە ارنالعان كيىمدەردى دە شىعارا باستادى.
مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن قاناتتانعان كاسىپورىننىڭ ءبىرى – قوستانايداعى «Realty KST» جشس. بۇل – اۆتوكلاۆتى گازبەتوندى قابىرعا بلوكتەرىن شىعاراتىن وبلىس كولەمىندەگى ەڭ ءىرى زاۋىت. بۇعان دەيىن وڭىردە ءتيىپ كەتسە سىنىپ قالاتىن ءالسىز گازبەتوندى بلوكتەر جاسايتىن شاعىن تسەحتار بولماسا, ساپالى ءونىم شىعاراتىن مۇنداي ىرگەلى ءوندىرىس وشاعى بولعان ەمەس. قۇرىلىس باسىنداعى جۇرتتىڭ كوبى رەسەيدىڭ چەليابى قالاسىنان اكەلىنەتىن بلوكتەردى الاتىن. سەرىكتەستىك سول يمپورتتىڭ اياسىن تارىلتىپ, جەرگىلىكتى ءونىمدى جولعا قويىپ وتىر.
جىلىنا 65 مىڭ كۋب گاز بلوگىن شىعاراتىن سەرىكتەستىكتىڭ ءونىمىن وڭىردەگى ءىرى قۇرىلىس كومپانيالارى ساتىپ الادى. كاسىپورىن كۇردەلى وندىرىستىك تەحنولوگيا تىزبەگى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. سەرىكتەستىك باسشىسى دميتري شۆەتسوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل تىزبەكتىڭ باسى شيكىزات دايارلاۋ تسەحىنان باستالادى. مۇنداعى ارنايى قۇرىلعىدا قۇم, تسەمەنت, اك سەكىلدى ينەرتتى ماتەريالدار بىرىڭعاي ۇنتاققا اينالعانشا ارالاستىرىلىپ, ونىڭ ۇستىنە اليۋميني ۇنتاعى قوسىلادى. بۇدان شىققان قوسپا ۇلكەن قالىپقا قۇيىلعاندا كادىمگى اشىعان قامىر سەكىلدى ءۇش ەسەگە دەيىن ۇلعايىپ, ءوسىپ كەتەدى.
– ودان كەيىن بۇل قالىپتار ءپىسۋ بولمەسىنە قويىلادى. ءتورت ساعات وسى جەردە تۇرىپ كەپتىرىلەدى. ءسال قاتقاننان كەيىن كەسۋ الاڭىنا اپارىلىپ, سول جەردە وزىمىزگە قاجەت ولشەمگە سالىپ كەسىلەدى. ءبىز كوبىنە سۇرانىس جوعارى 10,20,30,40 سم قالىڭدىقتاعى گازوبلوكتەردى جاساپ شىعارامىز, – دەيدى كاسىپورىن باسشىسى.
كەيىن بۇل بلوكتەر كونۆەيەرمەن ءجۇرىپ وتىرىپ, اۆتوكلاۆ بوشكەسىنە كىرەدى. سۋاستى كەمەلەرىنە ۇقسايتىن بۇل بىتەۋ بوشكەگە كىرگەن بلوكتەردەن 11 ساعاتتان كەيىن دايىن ءونىم شىعادى.
زاۋىت ديرەكتورى دميتري شۆەتسوۆ اتالعان جوباعا 500 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا سالعان. وڭدەۋ ونەركاسىبى سالاسىنا بەت بۇرعان كاسىپكەر شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن قولداۋ باعدارلاماسى بويىنشا 6 پايىزدىق جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىپ, وعان قۋاتتى اۆتوكلاۆتى بەتون شىعارۋعا ارنالعان تەحنولوگيالىق جابدىقتى ساتىپ العان. جاڭا ءوندىرىس بيىل ءساۋىر ايىندا ىسكە قوسىلعان. زاۋىتتان شىعاتىن بلوكتەر جەكە ءۇي سالۋشىلارعا دا, قۇرىلىس كومپانيالارى ءۇشىن دە وتە ءتيىمدى. باستى ەرەكشەلىگى سول, كادۋىلگى كىرپىشتەن نەمەسە قۇيىلعان بەتوننان الدەقايدا ارزان ءارى ساپاسى جاعىنان دا كەم تۇسپەيدى.
مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ شاراپاتىمەن ىسكە قوسىلعان كاسىپورىندا جەتپىسكە تارتا ادام ەڭبەك ەتىپ جاتىر.
قوستاناي وبلىسى
