تورعايلىق اقىن, ءدىن قايراتكەرى فايزوللا ساتىبالدى ۇلى «ابدىعاپار حان» پوەماسىندا:
«بۇل زامان بايقاساڭىز جۇمباق ساپار,
ايلامەن جاقسىلاردى بولدى ماتار...
ەل ۇستاپ, تۇلپار ءمىنىپ, تۋ كوتەرگەن,
ەسىمنەن شىقپاي قويدى ابدىعاپار.
پاتشاعا ەكى عاسىر بولدىق وتار,
ء(دامىمىز وسى بولدى ءالى تاتار).
حان بولعان 13 بولىس, ءۇش تورعايعا,
جىگىتتىڭ سۇلتانى ەدى ابدىعاپار», – دەپ جازعان ەدى.
1916 جىلعى تورعايداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ الدىندا التى بولىس ارعىن, التى بولىس قىپشاق, ءبىر بولىس نايماننىڭ يگى جاقسىلارى جينالىپ, كوتەرىلىسشىلەردىڭ بيلىگىن سايلايدى. سوندا جينالعان قاۋىم ابدىعاپاردى – حان, امانگەلدىنى باس ساردار ەتىپ بەكىتەدى. بۇعان ەكى ايتۋلى ەردىڭ ەل الدىنداعى بەدەلى, اقىل-پاراساتى, قايسارلىعى, تاباندىلىعى سەبەپ بولسا كەرەك. ويتكەنى سونداي قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ەل كىمنىڭ سوڭىنان ەرۋدى انىق ءبىلدى.
تەكتى تۇلعانى كوزى كورگەن قاريالاردىڭ ەستەلىكتەرىندە ونىڭ اقىلى كەمەل, پاراساتتى, سابىرلى ادام بولعانىن ايتادى. بۇل قاسيەت وعان تەگىنەن دارىسا كەرەك. باباسى – تىلەۋلى ءابدىراحمان ۇلى – اڭىراقاي, قالماققىرعان جانە قاراقۇمدا 1710-1729 جىلدارى بولعان جوڭعار سوعىسىندا قىپشاق قوسىنىن باسقارعان باتىر بولسا, ارعى اتاسى نياز بي – ابىلاي حاننىڭ بەدەلدى كەڭەسشىلەرىنىڭ ءبىرى. نياز بي ەلوردا ىرگەسىندەگى تايتوبەدە جەرلەنگەن. ال اكەسى جانبوسىن ءبىراز جىل بولىس بولىپ, ەل باسقارعان. اناسى الۋا – ۇلت ۇستازى احمەتتىڭ اكەسى بايتۇرسىننىڭ اعاسى اقتاستىڭ قىزى. ابدىعاپاردىڭ ءوزى دە ەل باسقارۋ ىسىنە جاس كۇنىنەن ارالاسادى. اۋىلىنان مەكتەپ اشىپ, سۋارمالى ەگىنشىلىكپەن اينالىسقان. تەمىردەن ءتۇيىن ءتۇيىپ, اعاشتان ويۋ ويعان. الايدا كەڭەستىك كەزەڭدە ابدىعاپاردىڭ ەسىمى مۇلدە ايتىلمادى. ۇرپاقتارى دا ءبىراز قۋعىن-سۇرگىن كوردى. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن عانا ونىڭ اتى قايتا جاڭعىرىپ, ول تۋرالى جازىلعان شىعارمالار, ەستەلىكتەر مەرزىمدى باسپاسوزدە جارىق كورە باستادى. بىراق اسىل تۇلعانى دارىپتەۋ ءالى دە كەمشىن سەكىلدى.
ابدىعاپار اۋىلىندا وتكەن مازمۇندى ءىس-شارا وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرعانداي دەۋگە بولادى. مازمۇندى ءىس-شارا اياسىندا اۋىلعا كىرەبەرىس جولعا ابدىعاپار اتامىزدىڭ ەسىمى جازىلعان بەلگى قويىلىپ, بالالارعا ارنالعان فۋتبول الاڭى اشىلدى. بۇعان تەكتىنىڭ ۇرپاعى مارات مىرزاعالي ۇلى دەمەۋشىلىك كورسەتتى.
كورنەكى ەتىپ جاسالعان بەلگىنىڭ اشىلۋىندا ارقالىق قالاسىنىڭ اكىمى ءامىرحان اسانوۆ شالعاي جاتقان ەلدىڭ ەڭسەسىن ءبىر كوتەرىپ تاستاعان ىسكە باستاماشى بولعان ازاماتقا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ودان كەيىن ءسوز العان مارات مىرزاعالي ۇلى اتاسى تۋرالى تاعىلىمدى ەستەلىك ايتىپ, الداعى ۋاقىتتا دا وسى اۋىلدىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا كومەكتەسەتىنىن جەتكىزدى. وسىدان ەكى-ءۇش جىل بۇرىن اتالعان ەلدى مەكەنگە ابدىعاپار ەسىمىن بەرۋ تۋرالى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ماسەلە كوتەرگەن ولكەتانۋشى, ويۋشى ءشوپتىباي ءبايدىلدين تورعايداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسى كوسەمىنىڭ ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمى ەسكەرۋسىز قالىپ كەلە جاتقانىن قىنجىلا ايتتى.
«قازاقتا «كيەلى جەر يەسىز قالماس» دەگەن ءتامسىل بار. وسى ءسوزدىڭ شىندىعىنا بۇگىن تاعى كوزىمىز جەتىپ وتىر. 1916 جىلى 13 بولىس ەلدىڭ جاقسى-جايساڭى ابدىعاپاردى اق كيىزگە سالىپ, ەل باسشىسى ەتىپ كوتەردى. بىراق ول «قارادان شىققان حان» بولۋدان باس تارتىپ, ءوزىن ء«امىر» دەپ اتاۋدى ۇيعاردى. الايدا وسى تۇعىرلى تۇلعانىڭ ەل الدىنداعى ەرلىگى, ەڭبەگى ەلەنبەي كەلەدى. بۇگىنگە دەيىن ابدىعاپارعا نە اۋىلدىڭ, نە مەكتەپتىڭ اتى بەرىلمەپ ەدى. وسى ماسەلەنى كوتەرىپ, گازەتكە جازدىم. ايتەۋىر, سونىڭ ءبىرى وڭ شەشىلىپ, جۇزەگە اسىپ وتىرعانىنا قۋانىپ تۇرمىن», دەدى ءشوپتىباي اعامىز.
ءىس-شارا سوڭىندا ابدىعاپار اتامىزدىڭ رۋحىنا دۇعا باعىشتالىپ, اس بەرىلدى.
